भातपिकातील अन्नद्रव्यांचे करा योग्य नियोजन | Agrowon

भातपिकातील अन्नद्रव्यांचे करा योग्य नियोजन
डाॅ. योगेश पाटील, सुरेश परदेशी
शनिवार, 9 सप्टेंबर 2017
भातपिकात सद्यःस्थितीत नत्र, जस्त, बोरॉन आदी अन्नद्रव्यांच्या कमतरता दिसून येत आहेत. अन्नद्रव्यांच्या कमतरतेची लक्षणे ओळखून वेळीच योग्य व्यवस्थाापन केल्यास भातपिकाची होणारी संभाव्य उत्पादन घट रोखता येते.
 
भातपिकात वाढीच्या अवस्थेत येणारी नत्राची कमतरता ही केवळ अतिवृष्टीमुळेच होत नाही, तर त्यासाठी युरिया ब्रिकेटचा वापर न करणे, खते फोकून देणे आदी कारणांमुळेही निर्माण होते. नत्र, जस्त व बोरॉन आदी अन्नद्रव्यांच्या कमतरतांची लक्षणे जाणून घेऊन उपाययोजना कराव्यात. 
भातपिकात सद्यःस्थितीत नत्र, जस्त, बोरॉन आदी अन्नद्रव्यांच्या कमतरता दिसून येत आहेत. अन्नद्रव्यांच्या कमतरतेची लक्षणे ओळखून वेळीच योग्य व्यवस्थाापन केल्यास भातपिकाची होणारी संभाव्य उत्पादन घट रोखता येते.
 
भातपिकात वाढीच्या अवस्थेत येणारी नत्राची कमतरता ही केवळ अतिवृष्टीमुळेच होत नाही, तर त्यासाठी युरिया ब्रिकेटचा वापर न करणे, खते फोकून देणे आदी कारणांमुळेही निर्माण होते. नत्र, जस्त व बोरॉन आदी अन्नद्रव्यांच्या कमतरतांची लक्षणे जाणून घेऊन उपाययोजना कराव्यात. 
 
नत्राचे व्यवस्थापन 
भातपिकात ब्रिकेट खताऐवजी वरखते दिल्यास ती अति पावसामुळे वाहून जातात. त्यामुळे नत्राची कमतरता जाणवते. काही ठिकाणी शेतकरी भात हिरवा दिसण्यासाठी सतत नत्रयुक्त खते टाकताना दिसून येते. त्यामुळे भात पिकाची अतिरिक्त शाकीय वाढ होऊन कीड व रोगाचा प्रादुर्भाव वाढतो. 
 
कमतरतेची लक्षणे
नत्राची कमतरता असल्यास पानाचा रंग पिवळसर किंवा फिकट हिरवा होतो. पानातील हरीतद्रव्ये कमी होते. भात पिकास खते फोकून दिले असल्यास अशा ठिकाणी नत्राची कमतरता दिसून येते. 
 
उपाययोजना 
  •  नत्रयुक्त खते फोकून न देता ब्रिकेटच्या स्वरूपात द्यावीत. 
  •  नत्राची अतिरिक्त मात्रा न देता शिफारसीत खत मात्रा (१०० किलो प्रतिहेक्टरी) विभागून व योग्य प्रमाणात द्यावी. 
  •  जमिनीतून नत्राचा ऱ्हास थांबविण्यासाठी युरीया खताबरोबर ५:१ प्रमाणात वाळलेली बारीक निंबोळी पेंड मिसळून त्याचा वापर करावा.
जस्ताचे व्यवस्थापन 
अति पावसाच्या प्रदेशात जमिनीची जास्त धूप होते. सुपीक माती वाहून गेल्यामुळे जस्ताची कमतरता दिसून येते. 
 
कमतरतेची लक्षणे : जमिनीत जस्ताची कमतरता असल्यास भातपिकाच्या जुन्या पानावर तपकिरी पट्टे उमटतात. नवीन पानाच्या देठाजवळ पान वाळल्यासारखे दिसते. सुरवातीला लाल तपकिरी चट्टे उमटतात, नंतर संपूर्ण पान वाळते. काही ठिकाणी सुरवातीच्या काळात पिकाची वाढ खुंटलेली दिसून येते.
 
उपाययोजना :  
  • जस्ताची कमतरता असल्यास पिकास चिखलणीच्या वेळेस प्रतिहेक्टरी २५ किलो झिंक सल्फेट शेणखतातून द्यावे.
  • झिंक सल्फेट दिले नसल्यास जस्ताच्या कमतरता दिसल्यास झिंक सल्फेट ५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी (०.५ टक्के) किंवा चिलेटेड जस्त १ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी (०.१ टक्का) या प्रमाणात फवारणी करावी. 
बोराॅनचे व्यवस्थापन 
 जास्त पावसाच्या प्रदेशात ग्रॅनाईट खडकापासून निर्मिती झालेल्या जमिनीत बोराॅन हे सूक्ष्म अन्नद्रव्य क्षारासोबत संयोग होऊन वाहून जात असते. अशा ठिकाणी बोराॅनची कमतरता जाणवते. 
 
कमतरतेची लक्षणे 
बोराॅनच्या कमतरतेमुळे कळीचा रंग फिक्कट हिरवा होतो. वाढणारी कळी मरते. परागकणाची निर्मिती कमी होते. परिणामी फलधारणा कमी होऊन उत्पादनात घट येते. भात पिकात ओंबी तयार होण्याच्या वेळी बोराॅनची कमतरता असल्यास ओंबी तयार होण्याचे प्रमाण कमी होते. तसेच पोचट दाण्याचे प्रमाण वाढते.
 
उपाययोजना :
जमिनीत बोराॅनची कमतरता असल्यास पिकास चिखलणीच्या वेळेस प्रतिहेक्टरी ५ किलो बोरॅक्स शेणखतातून द्यावे. तसेच बोरीक अॅसिड १ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी (०.१ टक्‍का) या प्रमाणात फवारणी करावी.
संपर्क : सुरेश परदेशी, ७५८८०५२७९३
(विभागीय कृषी संशोधन केंद्र, इगतपुरी, जि. नाशिक)
टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर कृषी सल्ला
कृषी सल्ला (कोकण विभाग)भात रोप अवस्था : उन्हाळी भात रोपवाटिकेस...
थंडीच्या काळात केळी बागांची काळजीकेळीच्या पानांवर कमी तापमानाचे दुष्परिणाम २ ते ४...
बायोडायनॅमिक पद्धतीने कमी काळात कंपोस्ट...बायोडायनॅमिक तंत्रज्ञान हे मूलत: भारतीय वेदांवर...
गहू पिकावरील मावा, तुडतुडे किडींचे...गहू पिकावरील मावा आणि तुडतुडे या किडींवर वेळीच...
भुरी नियंत्रणासाठी सावधपणेच करा...सर्व द्राक्ष विभागामध्ये येत्या आठवड्यात वातावरण...
हिवाळ्यात करा फळबागांतील तापमान नियोजनहिवाळ्यामध्ये कमी होणारे तापमान ही विविध...
कृषी सल्ला : मिरची, लसूण, भेंडी, वांगी...सध्या व येत्या पाच दिवसांत कमाल तापमान ३० ते ३३...
कृषी सल्ला : खोडवा ऊस, भाजीपालाखोडवा ऊस ऊस तुटून गेल्यानंतर कोयत्याने...
ज्वारीवरील खोडकिडा, रसशोषक किडींचा...कीडीमुळे ज्वारी पिकाचे सुमारे ५० टक्क्यांपर्यंत...
ढगाळ हवामानासह थंडीचे प्रमाण मध्यम राहीलमहाराष्ट्राच्या तसेच कर्नाटक व केरळच्या पश्‍चिम...
केसर आंबा सल्ला सध्याच्या काळात कमाल आणि किमान तापमानातील घसरण...
भुरीच्या प्रादुर्भावाकडे लक्ष द्या...सर्व द्राक्ष विभागात पुढील आठवड्यात आकाश निरभ्र...
थंडी, धुक्यांमुळे कांदा पिकावरीस...सध्या थंडीचा कडाका चांगलाच वाढलेला असून, धुकेही...
शून्य मशागत... नव्हे, निरंतर मशागतीची...कोणत्याही पिकापूर्वी मशागत झालीच पाहिजे, हा...
कांदा पिकावर करपा रोगांचा प्रादुर्भावसध्या थंडीचा कडाका चांगलाच वाढलेला असून, धुकेही...
कांदा पिकावरील किडीचे नियंत्रणसध्या थंडीचा कडाका चांगलाच वाढलेला आहे. या काळात...
कोबीवरील मावा, चौकोनी ठिपक्याचा पतंगाचे...कोबी व फुलकोबी ही थंड हवामानातील पिके असून,...
कृषी सल्ला - सुरु ऊस, हरभरा, ज्वारी,...सुरु ऊस लागवडीसाठी जमीन तयार करावी....
ऊसपीक सल्ला सुरू उसाचा कालावधी १२ महिन्यांचा असल्यामुळे ऊस...
कृषी सल्लाभात रोप अवस्था पेरणीनंतर १५ दिवसांनी...