विनोद इंगोले | Agrowon

विनोद इंगोले

Picture: 
काळीमिरीच्या वेली आधारवृक्षांवर व्यवस्थित चढवून घ्याव्यात.

केंद्रीय कृषी विद्यापीठे ही काळाची गरज : डॉ. अरविंदकुमार
रविवार, 17 फेब्रुवारी 2019

देशात वातावरणावर आधरित १५ झोन आहेत. या विभागांमधील हवामान, पीकपद्धती आणि शेतीविषयक आव्हानेदेखील वेगवेगळी आहेत. त्यामुळेच या १५ झोनकरिता प्रत्येकी एक अशी १५ केंद्रीय कृषी विद्यापीठे स्थापन करावीत, असा प्रस्ताव होता. त्यातील केवळ तीनच विद्यापीठे प्रत्यक्षात आली. मूळ प्रस्तावाची पूर्ण अंमलबजावणी न झाल्यामुळे कृषी क्षेत्रातील आव्हाने अद्यापही कायम आहेत, असे मत भारतीय कृषी संशोधन परिषदेचे माजी उपमहासंचालक आणि झांशी येथील राणी लक्ष्मीबाई केंद्रीय कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. अरविंदकुमार यांनी व्यक्‍त केले. 

केंद्रीय कृषी विद्यापीठांची आवश्यकता का आहे?

देशात वातावरणावर आधरित १५ झोन आहेत. या विभागांमधील हवामान, पीकपद्धती आणि शेतीविषयक आव्हानेदेखील वेगवेगळी आहेत. त्यामुळेच या १५ झोनकरिता प्रत्येकी एक अशी १५ केंद्रीय कृषी विद्यापीठे स्थापन करावीत, असा प्रस्ताव होता. त्यातील केवळ तीनच विद्यापीठे प्रत्यक्षात आली. मूळ प्रस्तावाची पूर्ण अंमलबजावणी न झाल्यामुळे कृषी क्षेत्रातील आव्हाने अद्यापही कायम आहेत, असे मत भारतीय कृषी संशोधन परिषदेचे माजी उपमहासंचालक आणि झांशी येथील राणी लक्ष्मीबाई केंद्रीय कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. अरविंदकुमार यांनी व्यक्‍त केले. 

केंद्रीय कृषी विद्यापीठांची आवश्यकता का आहे?

टॅग्स

विविध प्रयोगांमधून वाढवले उत्पन्नाचे मार्ग 
शनिवार, 16 फेब्रुवारी 2019

यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या माने बंधूंनी पारंपरिक शेतीच्या मागे न लागता उत्पन्नाच्या वेगळ्या वाटा शोधल्या आहेत. हळद प्रक्रिया यंत्रे भाडेतत्त्वावर देत त्यातून रोजगार शोधला आहे. विविध भाजीपाला पिकांची लागवड करण्याबरोबरच ‘नर्सरी’ तयार करून रोपविक्री व्यवसायातून उत्पन्नाला हातभार लावला आहे. 
 

यवतमाळ जिल्ह्यातील अंबोडा येथील महेश व दीपक या माने बंधूंनी पारंपरिक शेतीच्या मागे न लागता उत्पन्नाच्या वेगळ्या वाटा शोधल्या आहेत. हळद प्रक्रिया यंत्रे भाडेतत्त्वावर देत त्यातून रोजगार शोधला आहे. विविध भाजीपाला पिकांची लागवड करण्याबरोबरच ‘नर्सरी’ तयार करून रोपविक्री व्यवसायातून उत्पन्नाला हातभार लावला आहे. 
 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

कमी कालावधीच्या हळदीची शेती; काबुली हरभऱ्याची जोड 
मंगळवार, 12 फेब्रुवारी 2019

महागाव (जि. यवतमाळ) येथील ‘एमबीए’ झालेले जयंत चौधरी यांनी नोकरीच्या मागे न लागता शेतीशी नाते कायम ठेवले आहे. सहा महिने कालावधीच्या हळदीचा प्रयोग, त्याची पुरेशी बेणेनिर्मिती व त्याआधारे १४ एकरांत त्याची लागवड त्यांनी यशस्वी केली. या प्रयोगामुळे हळदीच्या क्षेत्रात जानेवारीनंतर विविध पिके घेत त्यापासून उत्पन्न घेणे त्यांना शक्य झाले. नेहमीच्या हरभऱ्यापेक्षा दर अधिक मिळवत काबुली हरभऱ्याची शेतीही त्यांनी लाभदायक ठरवली आहे. 
 

महागाव (जि. यवतमाळ) येथील ‘एमबीए’ झालेले जयंत चौधरी यांनी नोकरीच्या मागे न लागता शेतीशी नाते कायम ठेवले आहे. सहा महिने कालावधीच्या हळदीचा प्रयोग, त्याची पुरेशी बेणेनिर्मिती व त्याआधारे १४ एकरांत त्याची लागवड त्यांनी यशस्वी केली. या प्रयोगामुळे हळदीच्या क्षेत्रात जानेवारीनंतर विविध पिके घेत त्यापासून उत्पन्न घेणे त्यांना शक्य झाले. नेहमीच्या हरभऱ्यापेक्षा दर अधिक मिळवत काबुली हरभऱ्याची शेतीही त्यांनी लाभदायक ठरवली आहे. 
 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

अंबोडा गावातील शेतकऱ्यांची शेतीसह रेशीम, दुग्ध व्यवसायात आघाडी 
गुरुवार, 7 फेब्रुवारी 2019

माझी साडेतीन एकर शेती असून, त्यापैकी तीन एकर तूती आहे. मला प्रति २०० अंडीपुंजांपासून सुमारे दोन क्‍विंटल चार किलोपर्यंत कोष उत्पादन मिळाले आहे. यापूर्वी ऊस, सोयाबीन, कापूस यासारखी पिके घेत होते. मात्र रेशीम शेती अधिक फायदेशीर ठरल्याने त्यात सातत्य ठेवले आहे. 
- रोहिदास तायडे, अंबोडा

माझी साडेतीन एकर शेती असून, त्यापैकी तीन एकर तूती आहे. मला प्रति २०० अंडीपुंजांपासून सुमारे दोन क्‍विंटल चार किलोपर्यंत कोष उत्पादन मिळाले आहे. यापूर्वी ऊस, सोयाबीन, कापूस यासारखी पिके घेत होते. मात्र रेशीम शेती अधिक फायदेशीर ठरल्याने त्यात सातत्य ठेवले आहे. 
- रोहिदास तायडे, अंबोडा

टॅग्स

फोटो गॅलरी

तंत्रज्ञानातून शेती केली समृद्ध
मंगळवार, 5 फेब्रुवारी 2019

रोहणा (ता. आर्वी, जि. वर्धा) येथील अविनाश बबनराव कहाते यांनी बाजारपेठेची गरज ओळखून भाजीपाला लागवडीवर भर दिला. पीक उत्पादनवाढीसाठी लागवडीपासूनच नवीन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यास सुरवात केली. टोमॅटो, मिरची, हळद, आले या पिकांच्या जोडीला सोयाबीन, कपाशीसारख्या पारंपरिक पिकांच्या उत्पादनातही वाढ साधली आहे.

रोहणा (ता. आर्वी, जि. वर्धा) येथील अविनाश बबनराव कहाते यांनी बाजारपेठेची गरज ओळखून भाजीपाला लागवडीवर भर दिला. पीक उत्पादनवाढीसाठी लागवडीपासूनच नवीन तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यास सुरवात केली. टोमॅटो, मिरची, हळद, आले या पिकांच्या जोडीला सोयाबीन, कपाशीसारख्या पारंपरिक पिकांच्या उत्पादनातही वाढ साधली आहे.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

सीताफळाच्या मूल्यवर्धनातून घेतला उद्योजकतेचा वसा
सोमवार, 4 फेब्रुवारी 2019

`उद्योगाच्या घरी, रिद्धीसिद्धी पाणी भरी`, अशी म्हण आहे. धडपड्या माणसांना उद्योग नेहमीच आकर्षित करीत असला, तरी नोकरी सोडत त्यात उतरण्याचे धाडस फारच कमी जणांकडे असते. असेच धाडस दाखवत अकोला येथील अभिजित ठाकरे आणि शुभम तेजनकर या उच्चशिक्षित युवकांनी सीताफळ गर काढणी आणि फ्रोजन उत्पादन निर्मितीचा व्यवसाय उभा केला आहे. राज फ्रोजन ऍग्रो प्रोडक्‍ट्स या उद्योगातून फ्रूट ब्लेझ ब्रॅण्डअंतर्गत होणाऱ्या सीताफळाच्या मूल्यवर्धनातून शेतकऱ्यांनाही चांगला दर मिळण्यास मदत होईल.

`उद्योगाच्या घरी, रिद्धीसिद्धी पाणी भरी`, अशी म्हण आहे. धडपड्या माणसांना उद्योग नेहमीच आकर्षित करीत असला, तरी नोकरी सोडत त्यात उतरण्याचे धाडस फारच कमी जणांकडे असते. असेच धाडस दाखवत अकोला येथील अभिजित ठाकरे आणि शुभम तेजनकर या उच्चशिक्षित युवकांनी सीताफळ गर काढणी आणि फ्रोजन उत्पादन निर्मितीचा व्यवसाय उभा केला आहे. राज फ्रोजन ऍग्रो प्रोडक्‍ट्स या उद्योगातून फ्रूट ब्लेझ ब्रॅण्डअंतर्गत होणाऱ्या सीताफळाच्या मूल्यवर्धनातून शेतकऱ्यांनाही चांगला दर मिळण्यास मदत होईल.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

शेषरावांनी सुनियोजितपणे जपलेली संत्रा बाग 
बुधवार, 23 जानेवारी 2019

टेंभूरखेडा (ता. वरुड, जि. अमरावती) येथील शेषराव घोडेराव यांनी आपल्या भागातील पारंपरिक नागपुरी संत्र्याची शेती उत्तमपणे साधली आहे. सुमारे १४ ते १५ एकरांत दोन बहारांत घेत असलेल्या संत्र्यांची थेट विक्रीही सुरू केली आहे. विदर्भ ऑरेंज फार्मर्स ग्रोअर्स नावाने शेतकरी कंपनीही सुरू करून संत्रा पिकाला अधिक चालना देण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. 
 

टेंभूरखेडा (ता. वरुड, जि. अमरावती) येथील शेषराव घोडेराव यांनी आपल्या भागातील पारंपरिक नागपुरी संत्र्याची शेती उत्तमपणे साधली आहे. सुमारे १४ ते १५ एकरांत दोन बहारांत घेत असलेल्या संत्र्यांची थेट विक्रीही सुरू केली आहे. विदर्भ ऑरेंज फार्मर्स ग्रोअर्स नावाने शेतकरी कंपनीही सुरू करून संत्रा पिकाला अधिक चालना देण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. 
 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

ट्रायकोकार्ड निर्मिती प्रशिक्षण प्रकल्प अखेर रखडला
सोमवार, 21 जानेवारी 2019

नागपूर ः कृषी विभाग आणि कृषी विद्यापीठातील दुहींमुळे जैविक कीडनियंत्रणासाठी पूरक ठरू पाहणारा ट्रायकोकार्ड प्रशिक्षणाचा प्रकल्प रखडल्याची माहिती समोर आली आहे. यामध्ये कृषी विभागाच्या उपसचिवांचा अड्डेलतट्टूपणा कारणीभूत असल्याचेदेखील सांगण्यात आले. 

नागपूर ः कृषी विभाग आणि कृषी विद्यापीठातील दुहींमुळे जैविक कीडनियंत्रणासाठी पूरक ठरू पाहणारा ट्रायकोकार्ड प्रशिक्षणाचा प्रकल्प रखडल्याची माहिती समोर आली आहे. यामध्ये कृषी विभागाच्या उपसचिवांचा अड्डेलतट्टूपणा कारणीभूत असल्याचेदेखील सांगण्यात आले. 

टॅग्स

वनशेतीसह आंतरपिके ठरतोय फायद्याचा सौदा
सोमवार, 21 जानेवारी 2019

शाश्वत उत्पादनासाठी पारंपरिक पिकांसोबत वनशेतीचा पर्याय उपयुक्त ठरू शकतो. त्यासाठी वनशेतीमध्ये आंतरपिकांचे खास मॉडेल अकोला कृषी विद्यापीठांतर्गत नागपूर येथील वनविद्या विभागामध्ये तयार केले. या वनशेती प्रारुपातून जमिनीच्या सुपीकता आणि पर्यावरणाचे रक्षण साधतानाच शाश्वत आर्थिक उत्पन्नही मिळू शकते.

शाश्वत उत्पादनासाठी पारंपरिक पिकांसोबत वनशेतीचा पर्याय उपयुक्त ठरू शकतो. त्यासाठी वनशेतीमध्ये आंतरपिकांचे खास मॉडेल अकोला कृषी विद्यापीठांतर्गत नागपूर येथील वनविद्या विभागामध्ये तयार केले. या वनशेती प्रारुपातून जमिनीच्या सुपीकता आणि पर्यावरणाचे रक्षण साधतानाच शाश्वत आर्थिक उत्पन्नही मिळू शकते.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

गोरक्षणासोबतच जपला व्यसनमुक्‍तीचा वसा
रविवार, 20 जानेवारी 2019

लाठी (ता. मंगरुळपीर, जि. वाशीम) येथील दिलीप बाबा गोरक्षण जीवदया संस्थेने परिसरातील गावांमध्ये लोकसहभागातून अंधश्रद्धा निर्मूलन, विद्यार्थी शिक्षण याचबरोबरीने गोवंश संगोपन आणि संवर्धनावर लक्ष केंद्रित केले आहे. संस्था लोकसहभागातून ग्राम आणि शैक्षणिक विकासासाठी विविध उपक्रम राबविते.

लाठी (ता. मंगरुळपीर, जि. वाशीम) येथील दिलीप बाबा गोरक्षण जीवदया संस्थेने परिसरातील गावांमध्ये लोकसहभागातून अंधश्रद्धा निर्मूलन, विद्यार्थी शिक्षण याचबरोबरीने गोवंश संगोपन आणि संवर्धनावर लक्ष केंद्रित केले आहे. संस्था लोकसहभागातून ग्राम आणि शैक्षणिक विकासासाठी विविध उपक्रम राबविते.

टॅग्स

फोटो गॅलरी