संदीप नवले | Agrowon

संदीप नवले

Picture: 
काळीमिरीच्या वेली आधारवृक्षांवर व्यवस्थित चढवून घ्याव्यात.

दुष्काळात शेतकऱ्यांसाठी लिंबाचा आधार
शनिवार, 30 मार्च 2019

उन्हाळ्यात लिंबाला मोठी मागणी असते. यंदाच्या पाणीटंचाईत राज्यातील लिंबू पट्ट्यात उत्पादन कमी झाल्याने आवक कमी झाली आहे. पुणे येथील गुलटेकडी बाजार समितीत सध्या प्रतिगोणी ५०० ते ९०० रुपये दर लिंबाला सुरू आहेत. ‘ए‘ ग्रेडच्या लिंबाला ४५ ते ५० रुपये दर मिळतो आहे. जेथे बऱ्यापैकी पाण्याची सोय आहे अशा ठिकाणच्या शेतकऱ्यांना दुष्काळात या पिकाचा चांगलाच आर्थिक आधार ठरला आहे. 

उन्हाळ्यात लिंबाला मोठी मागणी असते. यंदाच्या पाणीटंचाईत राज्यातील लिंबू पट्ट्यात उत्पादन कमी झाल्याने आवक कमी झाली आहे. पुणे येथील गुलटेकडी बाजार समितीत सध्या प्रतिगोणी ५०० ते ९०० रुपये दर लिंबाला सुरू आहेत. ‘ए‘ ग्रेडच्या लिंबाला ४५ ते ५० रुपये दर मिळतो आहे. जेथे बऱ्यापैकी पाण्याची सोय आहे अशा ठिकाणच्या शेतकऱ्यांना दुष्काळात या पिकाचा चांगलाच आर्थिक आधार ठरला आहे. 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

राज्यात १७८ तालुक्यांत भूजल चिंताजनक
शुक्रवार, 22 मार्च 2019

पावसाळ्यात कोकण, विदर्भाच्या पूर्व पट्ट्यात बऱ्यापैकी पाऊस झाला होता. यामुळे भूजल पातळीत वाढ झाली होती. मध्य महाराष्ट्र, खानदेश, मराठवाडा, विदर्भाच्या पश्चिम पट्ट्यातील काही जिल्ह्यात पावसाने पाठ फिरवली. त्यामुळे भूजल पातळी वाढली नसल्याचे अभ्यासाअंती दिसून आले. यामुळे आॅक्टोबरपासून पाणीटंचाई सुरू झाली असून पुढील काही महिने चांगलीच पाणीटंचाई जाणवेल. त्यासाठी नागरिकांनी पाण्याचा कमी वापर करण्याची गरज आहे. 
- कौस्तुभ दिवेगावकर, संचालक, भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा, पुणे

पावसाळ्यात कोकण, विदर्भाच्या पूर्व पट्ट्यात बऱ्यापैकी पाऊस झाला होता. यामुळे भूजल पातळीत वाढ झाली होती. मध्य महाराष्ट्र, खानदेश, मराठवाडा, विदर्भाच्या पश्चिम पट्ट्यातील काही जिल्ह्यात पावसाने पाठ फिरवली. त्यामुळे भूजल पातळी वाढली नसल्याचे अभ्यासाअंती दिसून आले. यामुळे आॅक्टोबरपासून पाणीटंचाई सुरू झाली असून पुढील काही महिने चांगलीच पाणीटंचाई जाणवेल. त्यासाठी नागरिकांनी पाण्याचा कमी वापर करण्याची गरज आहे. 
- कौस्तुभ दिवेगावकर, संचालक, भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा, पुणे

टॅग्स

सेंद्रिय उत्पादनातून आठ वर्षात तीन कोटींची उलाढाल
सोमवार, 18 मार्च 2019

आधी शिक्षण, बहुराष्ट्रीय बॅंकेतील नोकरी यामुळे जीवनाचा बहुतांश काळ शेतीपासून दूर असले, तरी शेतीच्या ओढीने सत्यजित आणि अजिंक्य हांगे यांना शेतीत खेचले. वाचन, अभ्यासातून सेंद्रिय शेतीची कास धरली. १३ देशांतील सुमारे ८ हजार नियमित ग्राहकांच्या बळावर त्यांच्या टू ब्रदर्स ऑरगॅनिक फार्म आणि अमोरेअर्थ या ब्रँडची ख्याती देशापरदेशापर्यंत पोचली आहे.

आधी शिक्षण, बहुराष्ट्रीय बॅंकेतील नोकरी यामुळे जीवनाचा बहुतांश काळ शेतीपासून दूर असले, तरी शेतीच्या ओढीने सत्यजित आणि अजिंक्य हांगे यांना शेतीत खेचले. वाचन, अभ्यासातून सेंद्रिय शेतीची कास धरली. १३ देशांतील सुमारे ८ हजार नियमित ग्राहकांच्या बळावर त्यांच्या टू ब्रदर्स ऑरगॅनिक फार्म आणि अमोरेअर्थ या ब्रँडची ख्याती देशापरदेशापर्यंत पोचली आहे.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

खिलते है गुल यहाॅं... येळसेच्या गुलाब उत्पादकांची यशोगाथा... व्हॅलेंटाइन डे स्पेशल (video सुद्धा)
गुरुवार, 14 फेब्रुवारी 2019

पुणे जिल्ह्यातील वडगाव मावळ तालुका हा भाताचे आगार आहे. येथील हवामान फूलशेतीसाठीही अत्यंत पोषक आहे. हा तालुका पॉलिहाउस व विशेषतः गुलाबशेतीचे हब म्हणून काही वर्षांपासून पुढे आला आहे. तालुक्यातील येळसे (पवनानगर) गावाने यात आघाडी घेतली. आजमितीला सुमारे १६ एकरांपर्यंत त्याचा पसारा वाढला आहे. येथील पॉलिहाउसमधील गुलाब व्हॅलेंटाइन डे व अन्य सणासुदीत परराज्यांबरोबर परदेशातही निर्यात होऊ लागला आहे. त्यातून चांगली आर्थिक उलाढाल होत शेतकऱ्यांचे अर्थकारण उंचावले आहे. 

पुणे जिल्ह्यातील वडगाव मावळ तालुका हा भाताचे आगार आहे. येथील हवामान फूलशेतीसाठीही अत्यंत पोषक आहे. हा तालुका पॉलिहाउस व विशेषतः गुलाबशेतीचे हब म्हणून काही वर्षांपासून पुढे आला आहे. तालुक्यातील येळसे (पवनानगर) गावाने यात आघाडी घेतली. आजमितीला सुमारे १६ एकरांपर्यंत त्याचा पसारा वाढला आहे. येथील पॉलिहाउसमधील गुलाब व्हॅलेंटाइन डे व अन्य सणासुदीत परराज्यांबरोबर परदेशातही निर्यात होऊ लागला आहे. त्यातून चांगली आर्थिक उलाढाल होत शेतकऱ्यांचे अर्थकारण उंचावले आहे. 

टॅग्स

फोटो गॅलरी

अभ्यास, योग्य नियोजनातून प्रक्रिया उद्योगाचा विस्तार
मंगळवार, 5 फेब्रुवारी 2019

शेतीमाल प्रक्रियेतून अधिक नफा मिळविता येऊ शकतो, हे ओळखून न्हावरे (ता. शिरूर, जि. पुणे) येथील उच्चशिक्षित गीताराम कदम यांनी प्रक्रिया उद्योग उभारला. विविध पदार्थांची ‘आनंदघना’ ब्रॅंडने थेट विक्री सुरू केली. यामुळे कदम यांच्यासह परिसरातील शेतकऱ्यांची प्रक्रिया उद्योगाकडे यशस्वी वाटचाल सुरू आहे.

शेतीमाल प्रक्रियेतून अधिक नफा मिळविता येऊ शकतो, हे ओळखून न्हावरे (ता. शिरूर, जि. पुणे) येथील उच्चशिक्षित गीताराम कदम यांनी प्रक्रिया उद्योग उभारला. विविध पदार्थांची ‘आनंदघना’ ब्रॅंडने थेट विक्री सुरू केली. यामुळे कदम यांच्यासह परिसरातील शेतकऱ्यांची प्रक्रिया उद्योगाकडे यशस्वी वाटचाल सुरू आहे.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

बाजारपेठेनुसार ढोबळी मिरची, काकडीचे नियोजन
शुक्रवार, 25 जानेवारी 2019

कडबनवाडी (ता. इंदापूर, जि. पुणे) येथील शेतकरी कमी पाण्यामुळे संरक्षित शेतीकडे वळले आहेत. या गावामध्ये सध्या बारा शेडनेट, पॉलिहाउसची उभारणी झालेली आहे. या गावातील तरुण शेतकरी तानाजी शिंगाडे यांची सोळा एकर शेती असून, त्यामध्ये डाळिंब, टोमॅटो, दोडका, वांगे या पिकांची लागवड असते. संपूर्ण क्षेत्र ठिबक सिंचनाखाली आहे.  कमी क्षेत्र आणि उपलब्ध पाण्यात दर्जेदार उत्पादनासाठी त्यांनी तीन वर्षांपूर्वी दोन एकरावर शेडनेटची उभारणी केली. पहिल्या वर्षी काकडी लागवड केली. त्यामध्ये चांगला नफा झाला. त्यानंतर गेली दोन वर्षे बाजारपेठाचा विचार करून पीक लागवडीचे नियोजन केले जाते.

कडबनवाडी (ता. इंदापूर, जि. पुणे) येथील शेतकरी कमी पाण्यामुळे संरक्षित शेतीकडे वळले आहेत. या गावामध्ये सध्या बारा शेडनेट, पॉलिहाउसची उभारणी झालेली आहे. या गावातील तरुण शेतकरी तानाजी शिंगाडे यांची सोळा एकर शेती असून, त्यामध्ये डाळिंब, टोमॅटो, दोडका, वांगे या पिकांची लागवड असते. संपूर्ण क्षेत्र ठिबक सिंचनाखाली आहे.  कमी क्षेत्र आणि उपलब्ध पाण्यात दर्जेदार उत्पादनासाठी त्यांनी तीन वर्षांपूर्वी दोन एकरावर शेडनेटची उभारणी केली. पहिल्या वर्षी काकडी लागवड केली. त्यामध्ये चांगला नफा झाला. त्यानंतर गेली दोन वर्षे बाजारपेठाचा विचार करून पीक लागवडीचे नियोजन केले जाते.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

शिरूर ठरले मुगासाठी हक्काची बाजारपेठ
शनिवार, 19 जानेवारी 2019

पुणे जिल्ह्यात शिरूर बाजार समिती ही मुगासाठी प्रसिद्ध आहे. पुणे जिल्ह्यासह शेजारील नगर जिल्ह्यातील शेतकरीही येथील बाजारपेठेत मूग घेऊन येतात. पाऊसमान योग्य असल्यास कमी कालावधीत, कमी पाण्यात व कमी खर्चात हे पीक शेतकऱ्यांना आशादायी उत्पन्न देऊन जाते. यंदा दुष्काळाच्या तीव्र समस्येत येथील बाजारात मुगाच्या आवकेत मोठी घट झाली. मात्र दरात चांगलीच वाढ झाली. साहजिकच प्रतिकूलतेत शेतकऱ्यांना हे पीक निश्‍चित दिलासा देऊन गेले.

पुणे जिल्ह्यात शिरूर बाजार समिती ही मुगासाठी प्रसिद्ध आहे. पुणे जिल्ह्यासह शेजारील नगर जिल्ह्यातील शेतकरीही येथील बाजारपेठेत मूग घेऊन येतात. पाऊसमान योग्य असल्यास कमी कालावधीत, कमी पाण्यात व कमी खर्चात हे पीक शेतकऱ्यांना आशादायी उत्पन्न देऊन जाते. यंदा दुष्काळाच्या तीव्र समस्येत येथील बाजारात मुगाच्या आवकेत मोठी घट झाली. मात्र दरात चांगलीच वाढ झाली. साहजिकच प्रतिकूलतेत शेतकऱ्यांना हे पीक निश्‍चित दिलासा देऊन गेले.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

काळेवाडी झाली दर्जेदार फळांची वाडी
गुरुवार, 17 जानेवारी 2019

काही वर्षांपूर्वी पुणे जिल्ह्यातील काळेवाडी हे दुष्काळी गाव म्हणून ओळखले जायचे. मात्र, आता प्रयोगशील शेतकऱ्यांचे प्रयत्न आणि योग्य पाणी नियोजनातून हे गाव फळबागेसाठी ओळखले जाऊ लागले आहे. गावशिवार सीताफळ, अंजीर, पेरू, डाळिंब फळबागांनी बहरले आहे. फळांच्या विक्रीतून गावामध्ये कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल होऊ लागली आहे.

काही वर्षांपूर्वी पुणे जिल्ह्यातील काळेवाडी हे दुष्काळी गाव म्हणून ओळखले जायचे. मात्र, आता प्रयोगशील शेतकऱ्यांचे प्रयत्न आणि योग्य पाणी नियोजनातून हे गाव फळबागेसाठी ओळखले जाऊ लागले आहे. गावशिवार सीताफळ, अंजीर, पेरू, डाळिंब फळबागांनी बहरले आहे. फळांच्या विक्रीतून गावामध्ये कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल होऊ लागली आहे.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

शेतीला दिली गव्हांकुर निर्मितीची जोड
रविवार, 13 जानेवारी 2019

जारकरवाडी (ता. आंबेगाव, जि. पुणे) येथील ऋतुजा नितीन ढोबळे या बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेत पारंपरिक पिकांच्या बरोबरीने शेवगा तसेच चाऱ्यासाठी मका पिकाची लागवड करतात. याचबरोबरीने पूरक उद्योगाच्यादृष्टीने गव्हाकुंर पावडरनिर्मितीस देखील त्यांनी सुरवात केली आहे.

जारकरवाडी (ता. आंबेगाव, जि. पुणे) येथील ऋतुजा नितीन ढोबळे या बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेत पारंपरिक पिकांच्या बरोबरीने शेवगा तसेच चाऱ्यासाठी मका पिकाची लागवड करतात. याचबरोबरीने पूरक उद्योगाच्यादृष्टीने गव्हाकुंर पावडरनिर्मितीस देखील त्यांनी सुरवात केली आहे.

टॅग्स

फोटो गॅलरी

दुष्काळात शेतकऱ्यांना भेंडीने दिला आधार
बुधवार, 26 डिसेंबर 2018

पाणीटंचाईच्या किंवा दुष्काळाच्या काळात अनेक शेतकरी कमी कालावधीच्या भाजीपाला पिकांचा पर्याय शोधून त्यातून आर्थिक आधार घेण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. भाजीपाला पिकांत भेंडीला वर्षभर मागणी असते. पुणे बाजार समितीत पुण्यासह शेजारील जिल्ह्यांतून सध्या दुष्काळी स्थितीत भेंडीची आवक कमी झाल्याने दरात चांगलीच वाढ झाली आहे. अशा प्रतिकूल स्थितीत हे पीक शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार देणारे ठरू पाहत आहे.
 
बाजारात वर्षभर मिळणाऱ्या फळभाज्यांमध्ये भेंडीचे वेगळे महत्त्व आहे. या शेतमालाला
तशी वर्षभर मागणी असते. यंदा तर राज्यात सर्वत्र दुष्काळाची परिस्थिती आहे. अशावेळी

पाणीटंचाईच्या किंवा दुष्काळाच्या काळात अनेक शेतकरी कमी कालावधीच्या भाजीपाला पिकांचा पर्याय शोधून त्यातून आर्थिक आधार घेण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. भाजीपाला पिकांत भेंडीला वर्षभर मागणी असते. पुणे बाजार समितीत पुण्यासह शेजारील जिल्ह्यांतून सध्या दुष्काळी स्थितीत भेंडीची आवक कमी झाल्याने दरात चांगलीच वाढ झाली आहे. अशा प्रतिकूल स्थितीत हे पीक शेतकऱ्यांना आर्थिक आधार देणारे ठरू पाहत आहे.
 
बाजारात वर्षभर मिळणाऱ्या फळभाज्यांमध्ये भेंडीचे वेगळे महत्त्व आहे. या शेतमालाला
तशी वर्षभर मागणी असते. यंदा तर राज्यात सर्वत्र दुष्काळाची परिस्थिती आहे. अशावेळी

टॅग्स

फोटो गॅलरी