गेल्या वर्षीप्रमाणेच यंदाही मका निर्यातीचा आलेख वाढता असून, शेतकऱ्यांना किफायतशीर उत्पन्न मिळालेय. यंदा लागवडीपूर्व काळात चांगले दर असल्यामुळे मक्‍याखालील क्षेत्र वाढण्याचा अंदाज असून, त्याला मॉन्सूनचीही उत्तम साथ लाभलेली आहे. दीपक चव्हाण यंदा मक्‍याच्या बाजाराने अनपेक्षित असे तेजी - मंदीचे रंग दाखविले. कधी नव्हे ते ऐन हंगामातच म्हणजे नोव्हेंबर ते जानेवारीत ओला मका प्रति क्विंटल 1400 रुपये भावाने विकला गेला.

शेतीमालाचा वायदे बाजार नवीन अंदाजानुसार भारतातील साखरेचे उत्पादन या वर्षी वाढण्याची शक्‍यता आहे पुढील काही दिवसांत त्यामुळे स्थानिक व आंतरराष्ट्रीय मागणी कमी राहील, तसेच भारतातील मक्‍याचे उत्पादन 8.2 टक्‍क्‍यांनी कमी होण्याची शक्‍यता आहे. नजीकच्या भविष्यात साखर व मक्‍याच्या किमती वाढण्याची शक्‍यता आहे. जूनअखेर नवीन पिकाची आवक कमी होईल. तोपर्यंत गव्हाच्या किमती फारशा वाढणार नाहीत. डॉ. अरुण प्र.

पुणे  - श्री. फुलचंदजी माणिकजी दफ्तरी यांनी 1965 मध्ये बीजोत्पादन कार्यक्रम राबवून बीजोत्पादनात पहिले पाऊल टाकले. पुढे त्यांनी संकरित कापूस बीजोत्पादन कार्यक्रम राबविला. रवींद्र फुलचंदजी दफ्तरी यांनी मिरची बीजोत्पादन कार्यक्रम राबवून उत्पादित बियाणे दफ्तरी सीड्‌स फार्मद्वारा उत्पादित या नावाने विपणन केले. या वाणांना लोकप्रियता मिळाली.

नवीन अंदाजानुसार भारतातील मक्‍याचे उत्पादन 8.2 टक्‍क्‍यांनी कमी होण्याची शक्‍यता आहे. त्यामुळे नजीकच्या भविष्यात भारतातील मक्‍याच्या किमती वाढण्याची शक्‍यता आहे. याशिवाय गुळाच्या फ्युचर्स किमती मात्र 8.9 टक्‍क्‍यांनी तर हरभऱ्याच्या फ्युचर्स किमती सध्याच्या स्पॉट किमतीपेक्षा 2.9 टक्‍क्‍यांनी अधिक आहेत. डॉ. अरुण प्र. कुलकर्णी आतापर्यंत गवार बी व गवार गम यांचे फ्युचर्स व्यवहार बंद होते.

केवळ भारतीय नव्हे, तर ब्राझील - अर्जेंटिनातील शेतकऱ्यांनीही यंदा सोयाबीन विक्रीमध्ये अजिबात घाई केली नाही. त्यामुळेच जागतिक बाजारात गेल्या दोन महिन्यांपासून सोयाबीन तेजीत आहे... दीपक चव्हाण यंदा सोयाबीनला किफायतशीर दर मिळाल्यामुळे नव्या हंगामात या पिकाखालील क्षेत्र वीस टक्‍क्‍यांनी वाढण्याचा अंदाज आहे. भारतातील सोयाबीन उत्पादक क्षेत्रात मॉन्सून वेळेवर दाखल झाल्यास जूनच्या शेवटच्या आठवड्यापासून पेरणी वेग घेईल.

सातारा  - वर्षानुवर्षे घेतली जाणारी बागायती पिके, रासायनिक खतांचा असंतुलित वापर, पाण्याचा अतिरिक्त वापर, सेंद्रिय आणि जैविक खतांचा अभाव, फेरपालटीच्या पिकांचा अभाव या कारणांमुळे जमिनीची सुपीकता आणि पीक उत्पादन क्षमता घटत आहे. हे लक्षात घेऊन जमिनीची पोत सुधारून उत्पादनक्षमता वाढविण्याच्या दृष्टीने भुईंज (जि.

पुणे  - अकोला येथील सिपना सीड कंपनी प्रा.लि.तर्फे वितरक आणि विक्रेता स्नेहसंमेलन ता.18, 19 मार्च रोजी गोवा येथे संपन्न झाले. गोंदिया, भंडारा, गडचिरोली, चंद्रपूर, नागपूर, अमरावती येथील वितरक आणि विक्रेते या कार्यक्रमाला उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे संचालन सिपना सीडचे संचालक हेमंत खांबलकर यांनी केले. कार्यक्रमाचे अध्यक्ष प्रदीप देशमुख होते.

रावेर : यंदाही जळगाव जिल्ह्यातील केळी पाकिस्तानातील बाजारपेठेत स्थिरावली आहे. सध्या केळी निर्यातीचे प्रमाण सर्वाधिक आहे. प्रत्येक आठवड्यात किमान 100-125 ट्रक केळी पाकिस्तानात निर्यात होत असून, या दर्जेदार केळीला क्विंटलमागे बाजारभावापेक्षा 50 ते 100 रुपये जादा भाव मिळत आहे. पाकिस्तानात मोठी निर्यात होत असल्याने स्थानिक बाजारपेठेत केळीचे भाव बऱ्यापैकी स्थिर आहेत. डिसेंबर 2012 पासूनच या हंगामातील केळी निर्यातीला सुरवात झाली.

पुणे  - सन 2012-13 या हंगामात भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या अखिल भारतीय कापूस विकास कार्यक्रमांतर्गत घेतलेल्या बीटी कपाशी बियाणे चाचणीमध्ये ग्रीन गोल्ड सीड्‌स कंपनीच्या "गोल्ड कुबेर बीजी-2' या बीटी कपाशीच्या वाणाला सर्वोत्तम पसंती मिळाली आहे. प्रत्येक हंगामात भारतीय कृषी संशोधन परिषदेतर्फे बीटी कपाशी बियाण्यांच्या चाचण्या घेतल्या जातात.

नागपूर  - पूर्ती उद्योग समूहातर्फे भाजपचे ज्येष्ठ नेते नितीन गडकरी यांच्या 56 व्या वाढदिवसानिमित्त सोमवारी (27 मे) पर्यावरण संतुलित बायो ऑइल तसेच पॅलेटिंग यंत्राचे (कृषी कचऱ्यापासून जैविक इंधन बनविणारे यंत्र) वाटप करण्यात आले. या वेळी औद्योगिक क्षेत्रात लागणाऱ्या "फर्नेस ऑइल'ला पर्याय ठरणाऱ्या "बायो- ऑइल' बनविणाऱ्या पायरोलिसिस प्लान्टने लोकार्पण नितीन गडकरी यांच्या हस्ते या वेळी करण्यात आले.

मुंबई  - आरोग्यासाठी अत्यंत उपयुक्त तेल म्हणून सध्या भातकोंड्याच्या तेलाला किंवा राइस ब्रान तेलाला (आरबीओ) ग्राहकांची वाढती पसंती मिळत आहे. या तेलाविषयी ग्राहकांमध्ये जागृती करण्यासाठी सर्व भातकोंडा तेल उत्पादक कंपन्यांनी एकत्र येण्याचे व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील संस्था स्थापन करण्याचे ठरवले आहे. भातकोंड्याच्या तेलाची भूमिका व बदलत्या आशियातील त्याची उत्पादने या विषयावर नुकतीच थायलंड येथील नेरसॉन विद्यापीठात एक परिषद घेण्यात आली.

- मोहरी तेल, मांस, मत्स्य उत्पादनांना मान्यता नवी दिल्ली  - चीनचे नवनियुक्त पंतप्रधान ली केकियांग हे नुकतेच भारतात येऊन गेले. या भेटीदरम्यान आठ नवे करार करण्यात आले. यामध्ये व्यापारवृद्धीबाबतचा महत्त्वाचा करार करण्यात आला. यानुसार गतवर्षभरापासून थांबलेली मोहरी तेलाची आयात करण्यास चीनने मान्यता दिली आहे. तसेच भारतातील मांस उत्पादनांसाठीही दारे खुली करण्यास चीनने होकार दिला आहे.

जांभळाच्या फळांवर प्रक्रिया करून विविध प्रकारची पेये बनविता येतात. जांभूळ फळांपासून पेये बनविण्याची पद्धत जाणून घेऊ. डॉ. विष्णू गरंडे जांभळाच्या फळांना व बियांना औषधी महत्त्व प्राप्त झाले असल्याने त्यापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थ तयार करण्यास फार चांगला वाव आहे. जांभळाच्या फळांमध्ये जातीपरत्वे 50 ते 90 टक्‍क्‍यांपर्यंत खाण्यायोग्य गराचे प्रमाण असते. ही फळे अतिशय नाजूक व नाशवंत असल्याने एक ते दोन दिवसांपेक्षा जास्त दिवस साठवता येत नाहीत.

अमेरिकी कृषी विभागाने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या अंदाजानुसार वस्तूंच्या किमती कमी होतील असे दिसते. अर्थात, हे आताचे अगदी प्राथमिक अंदाज आहेत. पुढील वर्षी अमेरिकेसह इतर सर्व राष्ट्रांतील उत्पादन कसे होईल हे आताच सांगता येणार नाही. त्याचप्रमाणे मागणीसुद्धा अनिश्‍चित आहे. त्यामुळे या अंदाजाचा उपयोग जरा काळजीपूर्वक करावा. पुष्कळवेळा याचा किमतींवर परिणाम होतो. डॉ. अरुण प्र.

गेल्या महिन्यात मक्‍याचे दर दहा टक्‍क्‍यांनी उतरले असून, बिहारमधील नव्या पिकाची वाढती आवक हे प्रमुख कारण आहे. याशिवाय, आग्नेय आशियातील देशांनी भारताऐवजी लॅटिन अमेरिकन देशांकडून मका आयात सुरू केलीय, त्यामुळेही देशांतर्गत बाजारात मक्‍याचे दर उतरले आहेत... दीपक चव्हाण आंतरराष्ट्रीय बाजारात मक्‍याचे दर प्रति टनामागे तीस रुपयांनी उतरले आहेत. त्यामुळे भारतीय मक्‍याला मागणी कमी झाली आहे.

अमेरिकेतील प्राथमिक अंदाजानुसार या वर्षी कपाशीचे लागवड क्षेत्र कमी होण्याचा संभव आहे, त्यामुळे एप्रिल 2014 मधील किमती 22 टक्‍क्‍यांनी अधिक आहेत. हरभऱ्याच्या फ्युचर्स किमती सध्याच्या स्पॉट किमतीपेक्षा अधिक आहेत. हळदीचा लांबवरचा कल वाढता आहे. ज्यांच्याकडे गुळाचा साठा आहे त्यांनी तो त्यांना सप्टेंबर महिन्यात विकायचा असल्यास हेजिंग करावे. डॉ. अरुण प्र. कुलकर्णी गेल्या सप्ताहात सोयाबीन, गहू, बटाटा व गवार बी यांचे भाव वाढले.

मुंबई  - आर्थिक अनिश्‍चितता असतानाही केंद्र सरकारने 2013-14 या चालू आर्थिक वर्षासाठी 325 अब्ज डॉलर इतक्‍या निर्यातीचे लक्ष्य निश्‍चित केले आहे. याची माहिती आज संसदेत राज्यसभेमध्ये केंद्रीय वाणिज्य व उद्योग राज्यमंत्री डी. पुरंदेश्‍वरी यांनी एका लेखी उत्तरात दिली. सरकारच्या या निर्णयामुळे निर्यातदार व छोटे उद्योजक यांना नवी उभारी मिळणार असून, उत्पादने निर्यात करण्यासाठी भरपूर वाव मिळणार आहे.

चीनमध्ये कापसाची मागणी कमी झालेली आहे. मात्र भारत, बांगलादेश, तुर्की व पाकिस्तानमध्ये मोठ्या प्रमाणात कापसाची मागणी वाढलेली आहे. त्यामुळे हंगाम 2013-14 मध्ये एकंदरीत जागतिक पातळीवर कापसाची मागणी वाढणार आहे. गोविंद वैराळे इतर राज्यांच्या तुलनेत आपल्याकडे कापसाचा प्रति क्विंटल उत्पादन खर्च जास्त आहे. दोन वर्षांपूर्वी कापसाचे दर प्रति क्विंटल 7000 रुपयांपर्यंत वाढल्यानंतर पुन्हा 4000 रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत कमी झाले.

रोम  - जागतिक पातळीवर अन्नधान्यांच्या किमतींमध्ये गत मार्च महिन्यात एक टक्‍क्‍याने वाढ झाली, असे संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या जागतिक अन्न व कृषी संस्थेने नुकत्याच (ता. 11) जाहीर केलेल्या अहवालात नमूद केले. जागतिक अन्न व कृषी संस्था प्रत्येक महिन्याचा अन्नधान्यांच्या किमतीबाबतचा अहवाल प्रसिद्ध करीत असते. या अहवालात कडधान्ये, तेलबिया, डेअरीतील पदार्थ, मांस आणि साखरेच्या किमतीविषयी भाष्य करण्यात येते.

कांद्याची योग्य वेळी काढणी करून तो चांगला सुकविल्यास कांद्याची प्रत आणि आकर्षकपणा टिकून राहू शकतो. कांदा सुकविल्यानंतर साठवणुकीपूर्वी कांद्याची प्रतवारी करणे खूप महत्त्वाचे असते. शास्त्रोक्त पद्धतीने कांदा साठवण केल्यास साठवणुकीतील नुकसान कमी होते. कांदा चांगला सुकवून कांदाचाळीत भरला की तो पाच महिने चांगला टिकतो. डी. एम. साबळे देशात जून ते सप्टेंबर या चार महिन्यांसाठी अंदाजे 30 ते 40 लाख टन कांद्याची आवश्‍यकता असते.

पुणे  - "इन्सेक्‍टिसाईड इंडिया लि. आणि जपानमधील ओत्सुका ऍग्रीटेक्‍नो यांच्या संयुक्त संशोधन केंद्राच्या प्रकल्पाची पायाभरणी 15 मार्च रोजी राजस्थानमधील चौपान्की येथे झाली. या संयुक्त प्रकल्पात 40 कोटी रुपयांची गुंतवणूक करण्यात आली आहे. येत्या डिसेंबरमध्ये हे संशोधन केंद्र पूर्णपणे कार्यरत होणार आहे. या केंद्रामध्ये नवीन कीडनाशकांच्या बाबतीत संशोधन करण्यात येणार आहे.

नाशिक (प्रतिनिधी) : येथील बाजार समितीत शुक्रवारी (ता. 3) आले तेजीत होते. आल्याची 20 क्विंटल आवक झाली. आल्यास किमान 7000 व कमाल 9600 रुपये प्रति क्विंटल दर होता. आल्यास सरासरी 8500 रुपये प्रति क्विंटल दर असल्याचे बाजार समितीच्या सूत्रांनी सांगितले. येथील बाजार समितीत सटाणा, मालेगाव, देवळा, निफाड या तालुक्‍यांतून आल्याची आवक होते. गत दोन वर्षांपासून आल्याचे दर स्थिर राहिल्यामुळे बहुतांश शेतकऱ्यांनी आले सोडून इतर पिकांकडे मोर्चा वळवला होता.

मन हे ध्याले मन हे ध्याले, पूर्ण विठ्ठलचि झाले । अंतर्बाह्य रंगुनि गेले विठ्ठलचि ।। विठ्ठल म्हणता हरले पाप, पदरी आले पुण्य माप । विठ्ठल दीनाचा मायबाप विठ्ठलची । विठ्ठल जळी स्थळी भरला, रिता ठाव नाही उरला । आज म्या दृष्टीने पाहिला विठ्ठलची ।। ऐसा भाव घडूनी मनी, विठ्ठल आणिला निजध्यानी ।। अखंड वदो माझी वाणी विठ्ठलची ।। तो हा चंद्रभागे तीरा, पुंडलिके दिधला थारा । बापरखुमादेविवरा जडले पायी विठ्ठलची ।। संत ज्ञानेश्‍वर माउलींचा हा अभंग विठ ...

कापसाच्या जागतिक बाजारभावात या आठवड्यात थोडी वाढ झालेली आहे. मागील काही दिवसांपासून देशांतर्गत कापसाच्या दरात झालेली घसरण हा शेतकऱ्यांसाठी चिंतेचा विषय झालेला आहे. आतापर्यंत कापूस विक्रीसाठी थांबलेले शेतकरी पुढील काही दिवसांत कापूस विक्रीसाठी आतुर झाले आहेत.

शेतीमालाचा वायदे बाजार - (भाग 243) मिरचीच्या हेजिंगसाठी चांगली संधी अजूनही आहे. ज्यांच्याकडे गुळाचा साठा आहे, त्यांनी तो सप्टेंबर महिन्यात विकायचा असल्यास हेजिंग करावे. सोयाबीनच्या वाढत्या किमती रोखण्यासाठी फ्युचर्स किमतींवरील खरेदीसाठी मे, जून व जुलै करारांवर 10 टक्के स्पेशल मार्जिन लावण्यात आले आहे, त्याचाही परिणाम सोयाबीनच्या किमतींवर होण्याची शक्‍यता आहे.

सांगली : यू.एस.के. ऍग्रो सायन्सेसच्या मॅक्‍सीवेल एस. या नव्या सूक्ष्म अन्नद्रव्य उत्पादनाच्या विक्रीचा आरंभ नुकताच येथे झाला. प्रगतिशील शेतकरी शिवगोंडा पाटील, शिवाजीराव राजमाने, बाजार समितीचे माजी सभापती वैभव पाटील यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा कार्यक्रम झाला. कंपनीने शेतकऱ्यांच्या विश्‍वासावर चांगली मजल मारली आहे, त्यांचे हे प्रयत्न कौतुकास्पद असल्याचे श्री. पाटील यांनी सांगितले.

मुंबई (प्रतिनिधी) ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत शुक्रवारी (ता. 26) लसणाची 520 क्विंटल आवक झाली होती. लसणास कमाल 6000 रुपये प्रति क्विंटल दर होते. त्यास सरासरी 3700 रुपये प्रति क्विंटल दर मिळाल्याचे बाजार समितीच्या सूत्रांनी सांगितले. स्थानिक संस्था कर (एलबीटी) विरोधी व्यापाऱ्यांनी पुकारलेल्या बंदमुळे धान्य आणि मसाले बाजारांच्या व्यवहारांवर प्रतिकूल परिणाम झाला असला, तरी मुंबईतील कांदा-बटाटा, फळे आणि भाजीपाला मार्केट सुरळीत सुरू आहेत.

राज्याच्या रेशीम संचालनालयामार्फत सर्व जिल्ह्यामध्ये रेशीम कार्यालयाची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. त्यांच्यामार्फत रेशीम विस्ताराचे काम केले जाते. तसेच रेशीम शेती विकासासंबंधी योजना राबविल्या जातात. रेशीम शेतीबाबत तांत्रिक मार्गदर्शन केले जाते. डॉ. चंद्रशेखर हिवरे एकदा लागवड केल्यानंतर तुतीची झाडांपासून जवळपास 12 वर्षांपर्यंत पाला मिळत राहतो. याची छाटणी केली असता चांगल्या पाल्याचे उत्पादन मिळत राहते.

मिरचीचा लांबवरचा कल वाढता राहील मात्र नजीकच्या भविष्यात वाढत्या आवकेमुळे किमती आणखी घसरण्याचा संभव आहे, त्यामुळे हेजिंगसाठी अजूनही चांगली संधी आहे. ज्यांच्याकडे गुळाचा साठा आहे, त्यांनी तो सप्टेंबर महिन्यात विकायचा असल्यास हेजिंग करावे. हळदीचाही लांबवरचा कल वाढता आहे. डॉ. अरुण प्र. कुलकर्णी गेल्या सप्ताहात कपाशी, साखर, हळद, हरभरा व बटाटा यांचे भाव घसरले, इतरांचे भाव वाढले (आलेख 1 बघावा).

आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मंदीचे वातावरण, तसेच "कॉटन कार्पोरेशन ऑफ इंडिया'ने कापसाच्या गाठींच्या विक्रीची घोषणा केली, त्यामुळे बाजारात कापसाच्या गाठींचा मोठा स्टॉक उपलब्ध झाला, त्यामुळे कापसाच्या दरात घसरण झाली आहे. गोविंद वैराळे मागील दोन आठवड्यांपासून सोन्या- चांदीच्या मंदीसोबत कापसाच्या बाजारातसुद्धा प्रति क्विंटल 300 ते 400 रुपयांची घसरण झाली.

भारतातील चिकन लेग्जच्या आयातीवरील बंदीविरोधात अमेरिकेने जागतिक व्यापार संघटनेकडे (डब्ल्यूटीओ) तक्रार दाखल केली आहे. यासंदर्भात उभय पक्षांत समेट घडविण्यासाठी "डब्ल्यूटीओ'अंतर्गत रखडलेली चर्चा पुन्हा सुरू झाली असून, भारतीय पोल्ट्री उद्योगाचे त्याकडे लक्ष लागले आहे. दीपक चव्हाण भारतीय आणि अमेरिकन नागरिकांच्या आहारशैलीतील, खास करून चिकनच्या खाण्याच्या पद्धतीत भिन्नता आहे.