agriculturai stories in marathi, agrowon, agralekh on INCRESED CHAMICALS & FERTILISER PRICES | Agrowon

खतांचा संतुलित वापर - चांगला पर्याय
विजय सुकळकर
गुरुवार, 22 फेब्रुवारी 2018

वाढलेले खतांचे दर प्रतिबॅग कमी वाटत असले, तरी राज्यातील या खतांचा एकूण वापर पाहता येत्या खरीप हंगामात कोट्यवधी रुपयांचा बोजा शेतकऱ्यांवर पडणार आहे.

निविष्ठांच्या किमती भरमसाट वाढलेल्या आहेत. त्यातच एेन खरिपाच्या तोंडावर आता संयुक्त खतांच्या किमती प्रति ५० किलो बॅग ६३ ते १३४ रुपयांनी वाढविल्या आहेत. वाढलेले खतांचे दर प्रतिबॅग कमी वाटत असले तरी राज्यातील या खतांचा एकूण वापर पाहता येत्या खरीप हंगामात कोट्यवधी रुपयांचा बोजा शेतकऱ्यांवर पडणार आहे. खतनिर्मितीसाठी लागणाऱ्या घटकांचे दर वाढले आहेत. बहुतांश रासायनिक खते आपल्याला आयात करावी लागतात. त्यावर आयातकरही आहे. त्यातच वाढीव जीएसटीमुळे खतांचे दर वाढलेले आहेत, असे कंपन्या सांगतात.

निविष्ठांवरील वाढता खर्च पाहता त्यांचे दर कमी ठेवणे गरजेचे असताना ते सातत्याने वाढत आहेत. याचा विचार करून कर कमी करून शासन रासायनिक खतांचे दर नियंत्रित ठेवू शकते. रासायनिक खतांचा संतुलित वापर व्हायला हवा, असेही शासनाचे धोरण पाहिजे. खतांच्या किमतीतील मोठ्या तफावतीमुळे त्यांचा असंतुलित वापर होतो. अशावेळी ही तफावत कमी होणे अपेक्षित असताना ती कशी वाढेल असेच धोरण राबविले जात आहे. नत्र:स्फुरद:पालाश यांच्या आदर्श वापराचे प्रमाण ४:२:१:१ असे असताना युरिया स्वस्त मिळतो म्हणून हे प्रमाण ८:३:१:० असे झाले आहे.

आता संयुक्त खतांच्या किमती वाढल्याने शेतकऱ्यांकडून युरियाचाच वापर अधिक होऊ शकतो. असे करण्याएेवजी शेतकऱ्यांनी सरळ खतांचे मिश्रण करून संयुक्त खतांच्या प्रमाणात पिकांना अन्नद्रव्ये दिली तर या वाढीव खर्चावर मात करता येऊ शकते. दुसरा पर्याय म्हणजे रासायनिक खतांच्या कार्यक्षमतेमध्ये वाढ करण्यासाठी प्रयत्न केल्यास संयुक्त खतांची द्यावयाची मात्रा कमी करता येईल. यासाठी शेतकऱ्यांनी रासायनिक खतांसोबत किमान १ : २ या प्रमाणात सेंद्रिय खतांचा वापर करणे आवश्यक आहे. तसेच दिलेल्या खतांमधून अन्नद्रव्ये उपलब्ध होण्यासाठी आणि जमिनीतील अन्नद्रव्ये उपलब्ध स्वरूपात मिळण्यासाठी जैविक खतांचा वापर करणेही आवश्यक आहे. सर्वच प्रकारच्या अन्नद्रव्यांची उपलब्धता वाढविण्यासाठी रायझोबियम, अॅझोटोबॅक्टर, ॲसिटोबॅक्टर, पीएसबी, केएमबी सूक्ष्म अन्नद्रव्ये विरघळविणारे जीवाणू यांचा वापर पीक लागवडीपासून बीजप्रक्रियेच्या स्वरूपात तसेच पिकांच्या वाढीव अवस्थेत ठिबक सिंचनाद्वारे किंवा आळवणी पद्धतीने शेतकऱ्यांनी करायला हवा.

आज बाजारात विद्राव्ये खतेदेखील भरपूर प्रमाणात उपलब्ध आहेत. त्यांचा वापर विशेषतः पीक वाढीच्या संवेदनशील अवस्थेत केल्यास जमिनीद्वारे द्यावयाची रासायनिक खतांची मात्रा कमी होऊ शकते. याद्वारे शेतकऱ्यांच्या उत्पादन खर्चात बचत होईल. तसेच वाढलेल्या खतांच्या किमतीचा परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पादन खर्चावर होणार नाही. रासायनिक सरळ खतांसोबत विविध प्रकारच्या पेंडीचा व शेतातील तयार कंपोस्टचा वापर केल्यास रासायनिक खताची मात्रा कमी करता येते. एकंदरीत एकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापन हा एक चांगला पर्याय उपलब्ध अाहे. यासाठी कृषी विभाग, कृषी विद्यापीठे, कृषी विज्ञान केंद्रे, कृषी संबंधित शासकीय-अशासकीय संस्थांनी याबाबत पुढाकार घेऊन शेतकऱ्यांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे गरजेचे आहे. येणाऱ्या हंगामात वाढीव किमतीचा परिणाम शेतकऱ्यांच्या उत्पादनावर होऊ नये म्हणून सर्व स्तरावर प्रयत्न होणेही आवश्यक आहे.
 

इतर अॅग्रो विशेष
लातूरच्या अडत बाजारात २१४७ कोटींची...लातूर : जिल्ह्यात सतत दोन वर्ष पडलेला पाऊस,...
जळगावात बुधवारी जमीन सुपीकतेविषयी...जळगाव  ः शेतीचे ज्ञान, तंत्रज्ञान, बाजारातील...
विकास यात्रेत प्रत्येक भारतीयाचे योगदान...नवी दिल्ली ः चार वर्षांपूर्वी भारतात बदल...
मॉन्सून आज अरबी समुद्रातपुणे ः मॉन्सून शुक्रवारी (ता. २५) अंदमानात दाखल...
विदर्भात उष्णतेची लाट; चंद्रपूर ४६.३...पुणे ः विदर्भात उष्णतेची लाट टिकून राहण्याबरोबरच...
कृषी तंत्रनिकेतन अभ्यासक्रम सुरू ठेवणार...पुणे ः तीन वर्षांचा कृषी तंत्रनिकेतनचा अभ्यासक्रम...
‘अॅग्रोस्को’मध्ये १५६ शिफारशींना मंजुरीदापोली, जि. रत्नागिरी : राज्यातील चारही कृषी...
कृषी शिक्षण घेताना दुग्ध व्यवसायाचा...सातारा जिल्ह्यातील जांभगाव येथील नीता शंकर जांभळे...
‘दिलासा`ने दिली शाश्वत ग्रामविकासाची...औरंगाबाद येथील दिलासा जनविकास प्रतिष्ठान ही...
मोदी सरकार पास की नापास? बघा रिपोर्ट...मोदी सरकारचा चार वर्षांचा प्रवास, पुढच्या...
भारत शेतीमध्ये जागतिक महासत्ता :...बारामती ः भारत हा शेतीच्या बाबतीत जगातील महासत्ता...
माॅन्सून अंदमानात; मंगळवारपर्यंत केरळातपुणे : नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) बंगालच्या...
जॉईंट अॅग्रेस्को : ‘कृषी’च्या मंथनाकडे...दापोली, जि. रत्नागिरी : शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या...
मध्य महाराष्ट्रात पावसाचा अंदाजपुणे ः पावसाला पोषक हवामान असल्याने कोकण,...
गोष्ट अश्‍वमेधाच्या डिजिटल घोड्यांचीनरेंद्र मोदी देशाच्या राजकारणात उतरले तेच मुळी...
छत्तीसगडच्या शेतकऱ्यांना सीताफळाने...सीताफळ शेतीत देशात अाघाडीवर महाराष्ट्राची भुरळ...
चला आटपाडीला देशी शेळी, माडग्याळी मेंढी...आटपाडी (जि. सांगली) येथील अोढा पात्रात दर शनिवारी...
विशेष संपादकीय : देशाच्या 'फिटनेस'चे...नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील भारतीय जनता...
मोदी सरकार चार वर्ष : अपेक्षा...गेल्या चार वर्षांत नरेंद्र मोदी सरकारला अनेक चढ-...
विवेकबुद्धी, स्वयंप्रेरणाच बनली धूसरमोदी सरकारच्या काळात हिंदुत्व आणि नरम हिंदुत्व...