agriculturai stories in marathi, agrowon, post harvest technology in turmeric | Agrowon

सुधारित पद्धतीने शिजवा हळद
डॉ. जितेंद्र कदम, डॉ. केशव पुजारी
गुरुवार, 25 जानेवारी 2018

पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यात शिजवली जाई. पाण्याऐवजी वाफेचे तापमान हे अधिक जाऊ शकते. त्यामुळे कमी कालावधीमध्ये हळद शिजवण्यासाठी वाफेचा वापर उपयुक्त ठरतो. वाफेवर हळद शिजविणे ही सर्वात सुधारित पद्धत आहे. पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यामध्ये शिजविली जाते, तर या पद्धतीमध्ये हळद वाफेवर शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये ट्रॅक्‍टर ट्रॉलीच्या सांगाड्यावर २००० ते ३००० लिटर क्षमतेची पत्र्याची पाण्याची टाकी बसवलेली असते.

पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यात शिजवली जाई. पाण्याऐवजी वाफेचे तापमान हे अधिक जाऊ शकते. त्यामुळे कमी कालावधीमध्ये हळद शिजवण्यासाठी वाफेचा वापर उपयुक्त ठरतो. वाफेवर हळद शिजविणे ही सर्वात सुधारित पद्धत आहे. पारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यामध्ये शिजविली जाते, तर या पद्धतीमध्ये हळद वाफेवर शिजवली जाते. या पद्धतीमध्ये ट्रॅक्‍टर ट्रॉलीच्या सांगाड्यावर २००० ते ३००० लिटर क्षमतेची पत्र्याची पाण्याची टाकी बसवलेली असते.

टाकीच्या खालील बाजूस लोखंडी पाईपच्या सहाय्याने उष्णता देण्यासाठी जागा वाढवलेली असते. त्यामुळे पाण्याची वाफ मोठ्या प्रमाणावर तयार होते.
पाण्याच्या टाकीला दोन व्हॉल्व्ह ठेवले असतात. खालील व्हॉल्व्हपर्यंत कमीत कमी पाणी असावे तर वरील व्हॉल्व्हपर्यंत जास्तीत जास्त पाणी भरावे.
वरील १० ते १२५ सें.मी. जागेमध्ये पाण्याची वाफ गोळा होते. ही वाफ पाइपच्या सहाय्याने हळदकंदांनी भरलेल्या ड्रममध्ये सोडली जाते. या पद्धतीमध्ये आवश्‍यकतेनुसार चार ड्रम (प्रति तास २ टन हळद शिजविण्यासाठी), दोन ड्रम (प्रति तास १ टन हळद शिजविण्यासाठी) यांचा वापर करता येतो. किंवा न हलवता येणारे दोन ड्रमचे संयंत्रही तयार करता येते.

वाफेवर हळद शिजविण्याचे फायदे ः

  • एका ड्रममध्ये २५० ते ३०० किलो हळद बसते.
  • ३ क्विंटल हळद शिजविण्यासाठी १५ ते २० मिनिटे लागतात.
  • कुशल मजुरांची गरज नसते. घरातील लोकही हे काम करू शकतात.
  • शेतकऱ्यांच्या आवश्‍यकतेनुसार या युनिटचे आकारमान वाढविता येते.
  • हळकुंड सुकण्यासाठी पारंपरिक पद्धतीपेक्षा कमी कालावधी लागतो.
  • एक एकर क्षेत्रातील हळद एका दिवसात शिजवू शकतो.

हळद शिजलेली ओळखण्याची चाचणी

  • कच्च्या हळदीमधून आगपेटीतील काडी सहजासहजी घुसत नाही. मात्र शिजलेल्या हळदीमध्ये ती सहजासहजी घुसते.
  • हळकुंड चांगले शिजले असल्यास अंगठ्या शेजारील बोटाने दाब दिल्यास ते चिरडते.
  • शिजलेले हळकुंड मधोमध हळुवारपणे मोडल्यास बारीक तार दिसते.

हळद सुकविणे ः

  • हळदीच्या उत्तम गुणवत्ता आणि टिकाऊपणासाठी भिजवलेली हळद एकसारखी व चांगली वाळविणे आवश्‍यक असते. त्यासाठी खालील बाबींकडे लक्ष द्यावे.
  • हळद शिजवल्यानंतर सुकण्यासाठी टाकताना ५ सें.मी. पेक्षा जास्त थर देऊ नये. वाळत घातलेली हळकुंडे दोन ते तीन दिवसांनी हलवावीत.
  • हळद सुकवण्यासाठी शेडनेट किंवा जुन्या साड्यांचा वापर करावा. हळदीचे पाऊस, धुके, दव यांच्यापासून संरक्षण करावे.
  • हळद शिजविताना त्यामध्ये ७२ ते ७५ टक्के पाण्याचा अंश असतो, तो सुकलेल्या हळदीमध्ये ६ ते ८ टक्‍क्‍यांपर्यंत येईपर्यंत हळद सुकवावी.
  • हळद शिजवण्याच्या पद्धतीनुसार हळद सुकण्यासाठी बारा ते पंधरा दिवस लागतात.

संपर्क : डॉ. जितेंद्र कदम, ९८२२४४९७८९
(काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन पदव्युत्तर संस्था, रोहा, जि. रायगड)

टॅग्स

इतर कृषी प्रक्रिया
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...
गिरणी उद्योगातून उभारला उत्पन्नाचा शाश्...जळगाव शहरातील पुष्पा विजय महाजन यांनी एका...
भोंगळेंचा शुद्ध नीरेचा ‘कल्पतरू' ब्रँडमाळीनगर (ता. माळशिरस, जि.सोलापूर) येथील नीलकंठ...
मका उत्पादनवाढ अन् प्रक्रियेलाही संधीमका उत्पादकता वाढीसाठी एकेरी संकरित, उशिरा पक्व...
उत्तम व्यवस्थापनातून बांबूपासून मिळते...गेल्या भागामध्ये आपण व्यावसायिक बांबू लागवड,...
शेवग्याच्या पानापासून पराठा, चहाआहारतज्ज्ञांच्या मते शेवग्याच्या शेंगा व झाडाची...
प्रक्रिया उद्योगातून घेतली उभारीमुलांच्या शिक्षणासाठी औरंगाबाद शहरात स्थायिक...
पशुधनाला हवा भक्कम विमा महापूर, दुष्काळ, गारपीट, चक्री वादळे, वीज पडणे...
फणसाचा दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये वापरफणसाच्या गऱ्यांना शहरी बाजारपेठेत मागणी आहे....
युवकाची 'वंडरफूल' डाळिंब ज्यूस निर्मितीसोलापूर येथील रविराज माने या तरुणाने बाजारपेठेतील...
केळी पदार्थांच्या निर्मितीतून कुटुंबाला...जळगाव शहरातील प्रियंका हर्षल नेवे यांनी पाककलेतील...
शेंगालाडू व्यवसायातून नीशाताईंना मिळाले...पंढरपुरात एकादशी तसेच अन्य दिवशी येणाऱ्या...
बेदाणा तारण कर्ज योजना ज्या बाजार समित्या बेदाणा या शेतीमालासाठी...
`ब्रॅँडनेम’ने गूळ, काकवीची विक्रीनागरगाव (ता. शिरूर, जि. पुणे) येथील भरत नलगे...
प्रक्रिया उद्योगातून उभारली नवी बाजारपेठवांगी (जि. औरंगाबाद) येथील युवा शेतकरी सुशील...
काजू प्रक्रिया उद्योगाबाबत कोठे...काजू बीवर प्रक्रिया करून काजूगर मिळतात. ते पिवळसर...
महिलांसाठी डाळप्रक्रिया उद्योगग्रामीण स्तरावर चालू शकेल असा डाळ प्रक्रिया...
सुधारित पद्धतीने शिजवा हळदपारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यात शिजवली जाई....
शेतमाल निर्यातीसाठी ‘हॉर्टीनेट` प्रणालीसन २०१६-१७ पासून राज्यात ग्रेपनेट, मॅंगोनेट,...
सोयाबीनचे मूल्यवर्धित पदार्थसोयाबीन हे ४० टक्के प्रथिने आणि २० टक्क्यांपेक्षा...