agriculturai stories in marathi, agrowon, technowon, cotton picking machine made by farmer, Nathubhai Wadher | Agrowon

नटूभाई वाढेर यांनी तयार केले कापूस वेचणी यंत्र
अनामिका डे, अलजुबैर सय्यद
शुक्रवार, 16 फेब्रुवारी 2018

देशात कपाशी लागवडीखाली मोठे लागवड क्षेत्र आहे. परंतु आजही कपाशीची वेचणी ही मजुरांच्याकडून केली जाते. त्यामुळे वेळही जास्त लागतो आणि मजुरी खर्चातही वाढ झाल्याने नफा कमी राहतो. कपाशी वेचणीसाठी परदेशात यंत्रे उपलब्ध आहेत, परंतु आपल्याकडील शेतकऱ्यांचे मर्यादित लागवड क्षेत्रामुळे शेतकऱ्यांना या यंत्रांचा वापर करणे शक्य नाही. यंत्राची किंमतही जास्त आहेत. कपाशी उत्पादकांची गरज लक्षात घेऊन नटूभाई वाढेर यांनी कपाशी वेचणीसाठी यंत्राची निर्मिती केली.

देशात कपाशी लागवडीखाली मोठे लागवड क्षेत्र आहे. परंतु आजही कपाशीची वेचणी ही मजुरांच्याकडून केली जाते. त्यामुळे वेळही जास्त लागतो आणि मजुरी खर्चातही वाढ झाल्याने नफा कमी राहतो. कपाशी वेचणीसाठी परदेशात यंत्रे उपलब्ध आहेत, परंतु आपल्याकडील शेतकऱ्यांचे मर्यादित लागवड क्षेत्रामुळे शेतकऱ्यांना या यंत्रांचा वापर करणे शक्य नाही. यंत्राची किंमतही जास्त आहेत. कपाशी उत्पादकांची गरज लक्षात घेऊन नटूभाई वाढेर यांनी कपाशी वेचणीसाठी यंत्राची निर्मिती केली.

गरजेतून मिळाली संशोधनाला चालना ः
नटूभाई रतूभाई वाढेर हे गुजरात राज्यातील प्रयोगशील कपाशी उत्पादक. नटूभाई यांची एरवाडा (ता. दसाडा, जि. सुरेंद्रनगर) गावशिवारात २४ एकर शेती आहे. दरवर्षी बहुतांश क्षेत्रावर ते कपाशीची लागवड करतात. गुजरातमधील भरूच, सुरेंद्रनगर, जुनागड, बनासकांठा, हारिज या भागांत कपाशीच्या ठराविक देशी जातीची प्रामुख्याने लागवड केली जाते. ही जात कमी पाण्यातही चांगले उत्पादन देते, तसेच एकाचवेळी कापूस वेचणीला येतो. त्यामुळे बहुतांश शेतकरी याच जातीची लागवड करतात. याचबरोबरीने बाजारपेठेच्या मागणीनुसार आणि उत्पादनानुसार इतर जातींचीही लागवड शेतकरी आता करू लागले आहेत. परंतु कापूस उत्पादकांची समस्या म्हणजे लागवड, व्यवस्थापन आणि वेचणीचा वाढता खर्च. वेचणीसाठी मजुरांची कमतरता असल्याने जादा दराने मजुरीदेऊन कपाशीची वेचणी करावी लागते. वेचणी करणारा मजूर अकुशल असेल तर बोंडामध्ये कापूस राहतो, त्यामुळे आर्थिक नुकसानीत वाढच होते. हे लक्षात घेऊन नटूभाई यांनी कापूस वेचणी यंत्र निर्मितीला सुरवात केली. साधारणपणे दहा वर्षांपासून विविध प्रयोग करून त्यांनी ट्रॅक्टरचलित कापूस वेचणी यंत्राची निर्मिती केली. या उपक्रमाला ग्यान संस्थेने तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य केले आहे.

कापूस वेचणी यंत्राची वैशिष्ट्ये ः

  • ट्रॅक्टरच्यापुढे हे कापूस वेचणी यंत्र लावले जाते. या यंत्रामध्ये उभ्या सळ्या आणि त्याला चक्राकार आकाराच्या पट्टा लावलेल्या आहेत. यंत्रामध्ये कपाशीचे झाड जाऊल असी जागा ठेवलेली आहे. यंत्र झाडाच्या ओळीतून चालू लागले, की यंत्रातील सळ्या आणि चक्राकार पात्यांच्या कंपनामुळे तयार कापसाचे बोंड यंत्रांच्या तळात पडते. यंत्रामध्ये असलेल्या दोन ब्लोअरच्या मदतीने हा कापूस ट्रॅक्टरच्या मागे बसवलेल्या साठवण टाकीत जातो.
  • ही संपूर्ण यंत्रणा चालवण्यासाठी एका मनुष्याची गरज असते.
  • यंत्राच्या साह्याने एका तासात दीड एकर क्षेत्रावरील कपाशीची वेचणी पूर्ण होते.
  • यंत्र हे ट्रॅक्टरचलीत आहे. प्रतितास एक लिटर डिझेल लागते.
  • यंत्राच्या मदतीने एका तासामध्ये ६०० किलो कापसाची वेचणी होते.
  • यंत्रामुळे मजूर आणि वेळेची बचत होते.
  • या यंत्रामध्ये अधिक संशोधन करून यंत्रामध्ये सुधारणा करण्याचा नटूभाईंचा प्रयत्न आहे.

संपर्क ः ०७९- २६७६९६८६
(ग्यान संस्था, अहमदाबाद, गुजरात)
 

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...
जलशुद्धीकरणासाठी सूर्यप्रकाशावर आधारीत...सूर्यप्रकाशाच्या साह्याने पाण्याचे शुद्धीकरण...
उपकरण देईल आजारी जनावराची पूर्व सूचनाएसएनडीटी विद्यापीठाच्या मुंबईमधील प्रेमलीला...
शालेय विद्यार्थी झाले कृषी संशोधकजळगावात जैन हिल्स येथे शालेय विद्यार्थ्यांसाठी ‘...
साठवणुकीसाठी प्री फॅब्रिकेटेड गोदाम,...शेतमालाची योग्य गुणवत्ता जपण्यासाठी योग्य साठवणूक...
दिवस-रात्रीच्या तापमान फरकातूनही मिळवता...कमाल आणि किमान तापमानातील बदलाद्वारे विद्युत...
पवनचक्क्यांची झीज कमी करणारे नवे...वातावरणातील विविध घटकांचा परिणाम होऊन...
शहरात व्हर्टिकल फार्मिंग रुजवण्यासाठी...कॅनडामधील लोकल ग्रोस सलाड या स्वयंसेवी संस्थेने...
हवेच्या शुद्धीकरणासाठीही इनडोअर वनस्पती...वाढत्या शहरीकरणासोबतच प्रदूषणाची समस्याही वेगाने...
आंब्यावरील प्रक्रिया अन् साठवणआंबा हा कच्च्या आणि पिकलेल्या दोन्ही स्वरुपामध्ये...
संजयभाई टिलवा यांनी तयार केले...भुईमुगाच्या शेंगा जमिनीतून काढणीसाठी मजूर मोठ्या...
शेवाळाची शेती हेच ठरेल भविष्यभविष्यामध्ये आहार, जैव इंधन, जागतिक पातळीवरील...
सेन्सर छोटे, कार्य मोठे!इटली येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ बारो अल्दो मोरोमधील...
आंबा रस आटविण्यासाठी गॅसिफायरकोकणात अजूनही आंबा आटवण्यासाठी चुलीमध्ये लाकडाचा...
कलिंगडापासून विविध पदार्थनिर्मितीउन्हाळ्यामध्ये कलिंगड हे फळ उत्तम मानले जाते....
योग्य पद्धतीने होईल खेकड्यांचे फॅटनिंगखेकड्यांचे फॅटनिंग करण्यासाठी तलावातील संवर्धन,...
सेन्सरद्वारे तापमान, आर्द्रता, कार्बन...काटेकोर शेतीमध्ये अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर...
कल्पनेतून केली अडचणींवर मातजगभरात शेतकरी आपली दैनंदिन कार्य करीत असताना अनेक...
परागीकरण करणारा रोबोजगभरात फळांची मागणी वाढत असल्याने विविध देशांत...
हळकुंडावरील प्रक्रियेसाठी यंत्रेकोणत्याही भारतीय स्वयंपाकामध्ये हळदीचा वापर होत...