agriculturai stories in marathi, agrowon, technowon, cotton picking machine made by farmer, Nathubhai Wadher | Agrowon

नटूभाई वाढेर यांनी तयार केले कापूस वेचणी यंत्र
अनामिका डे, अलजुबैर सय्यद
शुक्रवार, 16 फेब्रुवारी 2018

देशात कपाशी लागवडीखाली मोठे लागवड क्षेत्र आहे. परंतु आजही कपाशीची वेचणी ही मजुरांच्याकडून केली जाते. त्यामुळे वेळही जास्त लागतो आणि मजुरी खर्चातही वाढ झाल्याने नफा कमी राहतो. कपाशी वेचणीसाठी परदेशात यंत्रे उपलब्ध आहेत, परंतु आपल्याकडील शेतकऱ्यांचे मर्यादित लागवड क्षेत्रामुळे शेतकऱ्यांना या यंत्रांचा वापर करणे शक्य नाही. यंत्राची किंमतही जास्त आहेत. कपाशी उत्पादकांची गरज लक्षात घेऊन नटूभाई वाढेर यांनी कपाशी वेचणीसाठी यंत्राची निर्मिती केली.

देशात कपाशी लागवडीखाली मोठे लागवड क्षेत्र आहे. परंतु आजही कपाशीची वेचणी ही मजुरांच्याकडून केली जाते. त्यामुळे वेळही जास्त लागतो आणि मजुरी खर्चातही वाढ झाल्याने नफा कमी राहतो. कपाशी वेचणीसाठी परदेशात यंत्रे उपलब्ध आहेत, परंतु आपल्याकडील शेतकऱ्यांचे मर्यादित लागवड क्षेत्रामुळे शेतकऱ्यांना या यंत्रांचा वापर करणे शक्य नाही. यंत्राची किंमतही जास्त आहेत. कपाशी उत्पादकांची गरज लक्षात घेऊन नटूभाई वाढेर यांनी कपाशी वेचणीसाठी यंत्राची निर्मिती केली.

गरजेतून मिळाली संशोधनाला चालना ः
नटूभाई रतूभाई वाढेर हे गुजरात राज्यातील प्रयोगशील कपाशी उत्पादक. नटूभाई यांची एरवाडा (ता. दसाडा, जि. सुरेंद्रनगर) गावशिवारात २४ एकर शेती आहे. दरवर्षी बहुतांश क्षेत्रावर ते कपाशीची लागवड करतात. गुजरातमधील भरूच, सुरेंद्रनगर, जुनागड, बनासकांठा, हारिज या भागांत कपाशीच्या ठराविक देशी जातीची प्रामुख्याने लागवड केली जाते. ही जात कमी पाण्यातही चांगले उत्पादन देते, तसेच एकाचवेळी कापूस वेचणीला येतो. त्यामुळे बहुतांश शेतकरी याच जातीची लागवड करतात. याचबरोबरीने बाजारपेठेच्या मागणीनुसार आणि उत्पादनानुसार इतर जातींचीही लागवड शेतकरी आता करू लागले आहेत. परंतु कापूस उत्पादकांची समस्या म्हणजे लागवड, व्यवस्थापन आणि वेचणीचा वाढता खर्च. वेचणीसाठी मजुरांची कमतरता असल्याने जादा दराने मजुरीदेऊन कपाशीची वेचणी करावी लागते. वेचणी करणारा मजूर अकुशल असेल तर बोंडामध्ये कापूस राहतो, त्यामुळे आर्थिक नुकसानीत वाढच होते. हे लक्षात घेऊन नटूभाई यांनी कापूस वेचणी यंत्र निर्मितीला सुरवात केली. साधारणपणे दहा वर्षांपासून विविध प्रयोग करून त्यांनी ट्रॅक्टरचलित कापूस वेचणी यंत्राची निर्मिती केली. या उपक्रमाला ग्यान संस्थेने तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य केले आहे.

कापूस वेचणी यंत्राची वैशिष्ट्ये ः

  • ट्रॅक्टरच्यापुढे हे कापूस वेचणी यंत्र लावले जाते. या यंत्रामध्ये उभ्या सळ्या आणि त्याला चक्राकार आकाराच्या पट्टा लावलेल्या आहेत. यंत्रामध्ये कपाशीचे झाड जाऊल असी जागा ठेवलेली आहे. यंत्र झाडाच्या ओळीतून चालू लागले, की यंत्रातील सळ्या आणि चक्राकार पात्यांच्या कंपनामुळे तयार कापसाचे बोंड यंत्रांच्या तळात पडते. यंत्रामध्ये असलेल्या दोन ब्लोअरच्या मदतीने हा कापूस ट्रॅक्टरच्या मागे बसवलेल्या साठवण टाकीत जातो.
  • ही संपूर्ण यंत्रणा चालवण्यासाठी एका मनुष्याची गरज असते.
  • यंत्राच्या साह्याने एका तासात दीड एकर क्षेत्रावरील कपाशीची वेचणी पूर्ण होते.
  • यंत्र हे ट्रॅक्टरचलीत आहे. प्रतितास एक लिटर डिझेल लागते.
  • यंत्राच्या मदतीने एका तासामध्ये ६०० किलो कापसाची वेचणी होते.
  • यंत्रामुळे मजूर आणि वेळेची बचत होते.
  • या यंत्रामध्ये अधिक संशोधन करून यंत्रामध्ये सुधारणा करण्याचा नटूभाईंचा प्रयत्न आहे.

संपर्क ः ०७९- २६७६९६८६
(ग्यान संस्था, अहमदाबाद, गुजरात)
 

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
रोपांच्या मुळांची गुंडाळी टाळण्यासाठी...ट्रे किंवा प्लॅस्टिक पिशव्यांमध्ये रोपांची...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सुधारित अवजारे करतात कष्ट कमीवैभव विळा : १) गहू, ज्वारी, गवत कापणी जमिनीलगत...
सुधारित ट्रेलरमुळे कमी होईल अपघाताचे...ट्रॅक्टर व उसाने भरलेला ट्रेलर हे ग्रामीण...
कांदा बी पेरणी यंत्राने लागवड खर्चात बचतश्रीरामपूर (जि. नगर) येथे साधारण बारा वर्षांपासून...
मका उत्पादनाच्या अचूक अंदाजासाठी...विविध पिकांची लागवड देशभरामध्ये होत असते. मात्र,...
मळणी यंत्राची कार्यक्षमता महत्त्वाची...मळणी यंत्राची कार्यक्षमता ही जाळीचा आकार, जाळीचा...
योग्य पद्धतीने वापरा मळणी यंत्रसुरक्षित मळणी करण्यासाठी आयएसआय मार्क असलेले...
घरीच तयार करा सौरकुकरआपल्याकडे सौरऊर्जा मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे,...
तण काढण्यासाठी पॉवर वीडर उपयुक्तलहान शेतकऱ्यांची गरज ओळखून बाजारपेठेत आता पॉवर...
गुणवत्तापूर्ण अवजारे, ट्रॉली निर्मितीचा...गुणवत्तापूर्ण शेती उपयोगी अवजारे व ट्रॉलीच्या...
डेअरी उत्पादनातील साखर कमी करण्याची...जगभरामध्ये डेअरी उत्पादनांची लोकप्रियता मोठी असून...
ट्रॅक्‍टर, कृषी अवजारे उत्पादकांची...मजुरांचा तुटवडा आणि बैल सांभाळण्यातील चाऱ्यासह...
इलेक्ट्रीक ट्रॅक्टरमध्य फ्रान्स येथील ॲलेक्झांड्रे प्रेवॉल्ट (वय ३०...
ताणस्थितीतही मिळतील अधिक चवदार टोमॅटोतुर्कस्तान येथील इझमीर तंत्रज्ञान संस्थेतील...
दर्जेदार उत्पादनासाठी फ्रिज ड्रायिंगरूढ झालेल्या यांत्रिक ड्रायर्सच्या तुलनेत फ्रिज...
जमीन व्यवस्थापनातून जागतिक तापमानवाढीचा...कर्बवायूचे उत्सर्जन रोखण्यासाठी जमिनीच्या...
योग्य प्रकारे करा विद्राव्य खतांचा वापरपिकांमध्ये अन्नद्रव्याच्या कमतरतेची लक्षणे...
आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरातून...नेदरलॅंड येथील पिएट जॅन थिबाऊडीअर (वय ३१ वर्षे)...
ड्रॅगन फ्रूटपासून आरोग्यवर्धक जेली, जॅम...कमी शर्करा असलेल्या फळांमध्ये ड्रॅगन फ्रूट हे...