agriculturai stories in marathi, agrowon,clear economics is necessary in agriculture | Agrowon

गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी अर्थशास्त्रीय नेमकेपणा आवश्यक
वृत्तसेवा
मंगळवार, 26 डिसेंबर 2017

कृषी क्षेत्रामध्ये आर्थिक गुंतवणुकीला आकर्षित करण्यासाठी शेती उत्पादनातील प्रत्येक टप्प्यावरील नेमक्या निविष्ठा आणि घटकांचा कार्यक्षम वापर होण्याची आवश्यकता आहे. त्या अनुषंगाने नेदरलॅंड येथील वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन केंद्रामध्ये खास अर्थशास्त्रीय अभ्यास करण्यात आला. त्यात संगणकीय पद्धतीने प्रामुख्याने हरितगृह शेती आणि व्हर्टिकल फार्मिंग याविषयी निविष्ठा वापर कार्यक्षमता मिळविण्यात आली.

कृषी क्षेत्रामध्ये आर्थिक गुंतवणुकीला आकर्षित करण्यासाठी शेती उत्पादनातील प्रत्येक टप्प्यावरील नेमक्या निविष्ठा आणि घटकांचा कार्यक्षम वापर होण्याची आवश्यकता आहे. त्या अनुषंगाने नेदरलॅंड येथील वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन केंद्रामध्ये खास अर्थशास्त्रीय अभ्यास करण्यात आला. त्यात संगणकीय पद्धतीने प्रामुख्याने हरितगृह शेती आणि व्हर्टिकल फार्मिंग याविषयी निविष्ठा वापर कार्यक्षमता मिळविण्यात आली.

वाढत्या लोकसंख्येच्या अन्नाची समस्या सोडविण्यासाठी पिकांची उत्पादकता वाढवण्याची आवश्यकता आहे. त्यासाठी पिकांच्या उत्पादनासाठी आवश्यक पाणी, ऊर्जा, कार्बन डायऑक्साइड, माध्यमे (माती इ.) अशा सर्व घटकांचा अत्यंत कार्यक्षम वापर होण्याची आवश्यकता आहे. त्याच प्रमाणे शेतीमध्ये गुंतवणूक वाढवण्याचीही गरज आहे. अशा वेळी नवीन गुंतवणूक होण्यासाठी प्रतिकिलो उत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या आवश्यक निविष्ठा व घटकांविषयी माहिती असणे आवश्यक आहे. कारण कोणतीही आर्थिक गुंतवणूक करणारी व्यक्तीही उत्पादनखर्च आणि त्यातून मिळणाऱ्या फायद्याचा प्रामुख्याने विचार करते. त्यामुळे शाश्वत उत्पादन आणि आर्थिक दृष्टीने सक्षमता येण्यासही मदत होईल.

अत्याधुनिक शेतीमध्ये अलीकडे गुंतवणुकीचे प्रमाण वाढत आहे. अशा वेळी गुंतवणूकदारांचे प्रश्न प्रामुख्याने शेतीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या स्रोतांसंबंधी असतात. यावर अधिक नेमकेपणाने काम करण्याची आवश्यकता लक्षात घेऊन अमेरिकेतील वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन येथील हरितगृह व फळबाग विषयातील तज्ज्ञांनी अभ्यास सुरू केला. त्यांनी स्रोत व नेमके प्रमाण मिळविण्यासाठी संगणकीय प्रारूपांचा वापर केला आहे. त्याद्वारे जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यातील आणि कोणत्याही लागवड पद्धतीतील निविष्ठा व आवश्यक घटकांचे प्रमाण मोजणे शक्य होणार आहे. याचा फायदा भविष्यामध्ये शेती क्षेत्रातील गुंतवणूक वाढण्यासाठी होऊ शकतो, असा संशोधकांचा दावा आहे.

  • पहिल्या टप्प्यामध्ये वॅगेनिंगन विद्यापीठातील संशोधकांनी फळबाग लागवडीतील निविष्ठांची वापर कार्यक्षमता (रिसोर्स यूज इफिशियन्सी) काढली आहे. त्यासाठी नव्याने शेतीमध्ये गुंतवणूक करू इच्छिणाऱ्या कंपन्यांच्या प्रश्नांचाही विचार केला आहे. भविष्यात या प्रश्नांची गुंतवणूकदारनिहाय उत्तरे काढण्यासाठी खास साधनही तयार करण्याचा विचार आहे.
  • उत्तर स्वीडन, अबू धाबी आणि नेदरलॅंड या तीन ठिकाणांचा अभ्यासामध्ये समावेश होता.
  • नियंत्रित हरितगृह शेती आणि वनस्पतींची कंपनीसदृश एकापेक्षा अधिक थरांची संपूर्ण नियंत्रित शेती पद्धती यांचा तुलनात्मक अभ्यास केला.
  • कोणतीही शेती पद्धतीही सर्व प्रकारे चांगली असू शकत नाही. मात्र, हरितगृहातील शेती ही कंपनीसदृश एकापेक्षा अधिक थरांच्या शेतीपेक्षा अधिक ऊर्जा कार्यक्षम ठरते. सूर्यप्रकाशाची तीव्रता अधिक असलेल्या ठिकाणीही असेच निष्कर्ष मिळाले आहेत.
  • पाणी आणि जमीन या दोन घटकांचा विचार केल्यास मात्र व्हर्टिकल फार्मिंग अधिक उपयुक्त ठरू शकते. प्रकल्प कोणत्या ठिकाणी उभारणार आहे, यानुसार प्रत्येक निविष्ठेचे मूल्य बदलणार आहे. हे शहरामध्ये किंवा शहराच्या अत्यंत जवळ असल्याने वाहतुकीच्या खर्चामध्ये प्रचंड बचत होऊ शकते. बाजारपेठ व उत्पादन केंद्र जवळ असल्याचा फायदा उत्पादकांसह ग्राहकांना मिळू शकतो.
  • या संशोधनासाठी युरोपियन संघाच्या होरायझन २०२० या कार्यक्रमातून आणि नेदरलॅंड येथील उच्च तंत्रज्ञान कंपन्यांकडून आर्थिक निधी उपलब्ध झाला आहे.

अशा अभ्यासाची मोठी आवश्यकता
अलीकडे अत्याधुनिक प्रामुख्याने हरितगृह आणि हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानाकडे गुंतवणूकदारांचा कल वाढत आहे. यातून एखाद्या कंपनीप्रमाणे शाश्वत उत्पादनाची हमी मिळू शकते. मात्र, तरिही त्यात वापरल्या जाणाऱ्या विविध निविष्ठा आणि आवश्यक नैसर्गिक घटकांविषयी अनिश्चितता कायम आहे. केवळ फायदा आणि आकडेवारी समजणाऱ्या लोकांसाठी नैसर्गिक प्रक्रियेतील चढ-उतारांचाही नेमका पॅटर्न मिळण्याची अपेक्षा असते. त्यातून धोक्यांचे प्रमाण कमी करणे, शाश्वतता वाढवणे आणि फायद्यांचे प्रमाण वाढवणे शक्य आहे. ती सध्याच्या कोणत्याही कृषी अर्थशास्त्रविषयक अभ्यासातून पूर्ण होताना दिसत नाही.

इतर अॅग्रोमनी
स्वदेशी इथेनॉलमुळे एक लाख कोटींची होणार...सोलापूर : यंदा पेट्रोलियम मंत्रालयास...
नियोजनबद्ध, हंगामनिहाय पीकपद्धतीतून...पाल (जि. सातारा) येथील जयवंत बाळासाहेब पाटील...
"पतंजली'चे डेअरी प्रॉडक्‍टमध्ये पदार्पणनवी दिल्ली ः योग गुरू बाबा रामदेव यांच्या "पतंजली...
गहू, हरभरा, गवार बीच्या भावात वाढया सप्ताहात कापसाखेरीज इतर पिकांचे भाव घसरले....
इथेनॉलच्या भावात वाढीचा निर्णयनवी दिल्ली : इथेनॉल निर्मितीला प्रोत्साहन देऊन...
महाराष्ट्रातील सोयाबीन पेंड खरेदीसाठी...मुंबई : राज्यात उत्पादित होणाऱ्या सोयाबीन...
पडझडीनंतर सुधारणा; वाढत्या प्लेसमेंटचा...श्रावणाच्या शेवटच्या आठवड्यात साचलेल्या मालामुळे...
गव्हाच्या फ्युचर्स भावात मर्यादित वाढया सप्ताहात कापूस व हरभरा यांचे भाव घसरले....
पोल्ट्रीतील मंदीचे सावट दिवाळीपर्यंत...नागपूर : धार्मिक सण-उत्सवाच्या परिणामी ब्रॉयलर...
शेतमाल विक्री व्यवस्थेत सुधारणांची गरजशेतमाल आणि अन्य उत्पादनांच्या विक्री व्यवस्थेत...
कापूस उत्पादनासह प्रक्रियेचाही घेतलाय...१२५ एकरवरील कपाशीचे काटेकोर नियोजन करत उत्पादकता...
वजनरूपी पुरवठ्यात वाढ; बाजारात नरमाईनाशिक विभागात शनिवारी (ता. १) ६२ रु....
प्राथमिक प्रक्रियेतून मूल्यवर्धनआजच्या शेतीच्या बहुतांश समस्या या कापणी-मळणीनंतर...
नोंदी आणि सांख्यिकी विश्लेषणाशिवाय...उद्योगाचे अर्थचक्र हे मागणी आणि पुरवठ्याच्या...
भारतीय कापसाला कमी उत्पादकतेचे ग्रहणजगभरात कापूस हे एक प्रस्थापित नगदी पीक आहे. या...
सोयाबीन, कापसाच्या फ्युचर्स भावात घटया सप्ताहात चांगल्या पावसामुळे गहू वगळता सर्व...
खप घटल्याने ब्रॉयलर्स नरमले, बाजार...नाशिक विभागात शनिवारी (ता. २५) रोजी ६६ रु....
हळदीच्या स्थानिक, निर्यात मागणीत वाढया सप्ताहात शेतमालाच्या किमती स्थिर राहिल्या. मका...
राजस्थानात थेट शेतकऱ्यांकडून कापूस...कॉटन कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (सीसीआय) यंदाच्या...
देशातील ५२ टक्के शेतकरी कुटुंबे...२०१५-१६ या वर्षात देशातील शेतकरी कुटुंबांचे...