agriculturai stories in marathi, agrowon,clear economics is necessary in agriculture | Agrowon

गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी अर्थशास्त्रीय नेमकेपणा आवश्यक
वृत्तसेवा
मंगळवार, 26 डिसेंबर 2017

कृषी क्षेत्रामध्ये आर्थिक गुंतवणुकीला आकर्षित करण्यासाठी शेती उत्पादनातील प्रत्येक टप्प्यावरील नेमक्या निविष्ठा आणि घटकांचा कार्यक्षम वापर होण्याची आवश्यकता आहे. त्या अनुषंगाने नेदरलॅंड येथील वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन केंद्रामध्ये खास अर्थशास्त्रीय अभ्यास करण्यात आला. त्यात संगणकीय पद्धतीने प्रामुख्याने हरितगृह शेती आणि व्हर्टिकल फार्मिंग याविषयी निविष्ठा वापर कार्यक्षमता मिळविण्यात आली.

कृषी क्षेत्रामध्ये आर्थिक गुंतवणुकीला आकर्षित करण्यासाठी शेती उत्पादनातील प्रत्येक टप्प्यावरील नेमक्या निविष्ठा आणि घटकांचा कार्यक्षम वापर होण्याची आवश्यकता आहे. त्या अनुषंगाने नेदरलॅंड येथील वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन केंद्रामध्ये खास अर्थशास्त्रीय अभ्यास करण्यात आला. त्यात संगणकीय पद्धतीने प्रामुख्याने हरितगृह शेती आणि व्हर्टिकल फार्मिंग याविषयी निविष्ठा वापर कार्यक्षमता मिळविण्यात आली.

वाढत्या लोकसंख्येच्या अन्नाची समस्या सोडविण्यासाठी पिकांची उत्पादकता वाढवण्याची आवश्यकता आहे. त्यासाठी पिकांच्या उत्पादनासाठी आवश्यक पाणी, ऊर्जा, कार्बन डायऑक्साइड, माध्यमे (माती इ.) अशा सर्व घटकांचा अत्यंत कार्यक्षम वापर होण्याची आवश्यकता आहे. त्याच प्रमाणे शेतीमध्ये गुंतवणूक वाढवण्याचीही गरज आहे. अशा वेळी नवीन गुंतवणूक होण्यासाठी प्रतिकिलो उत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या आवश्यक निविष्ठा व घटकांविषयी माहिती असणे आवश्यक आहे. कारण कोणतीही आर्थिक गुंतवणूक करणारी व्यक्तीही उत्पादनखर्च आणि त्यातून मिळणाऱ्या फायद्याचा प्रामुख्याने विचार करते. त्यामुळे शाश्वत उत्पादन आणि आर्थिक दृष्टीने सक्षमता येण्यासही मदत होईल.

अत्याधुनिक शेतीमध्ये अलीकडे गुंतवणुकीचे प्रमाण वाढत आहे. अशा वेळी गुंतवणूकदारांचे प्रश्न प्रामुख्याने शेतीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या स्रोतांसंबंधी असतात. यावर अधिक नेमकेपणाने काम करण्याची आवश्यकता लक्षात घेऊन अमेरिकेतील वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन येथील हरितगृह व फळबाग विषयातील तज्ज्ञांनी अभ्यास सुरू केला. त्यांनी स्रोत व नेमके प्रमाण मिळविण्यासाठी संगणकीय प्रारूपांचा वापर केला आहे. त्याद्वारे जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यातील आणि कोणत्याही लागवड पद्धतीतील निविष्ठा व आवश्यक घटकांचे प्रमाण मोजणे शक्य होणार आहे. याचा फायदा भविष्यामध्ये शेती क्षेत्रातील गुंतवणूक वाढण्यासाठी होऊ शकतो, असा संशोधकांचा दावा आहे.

  • पहिल्या टप्प्यामध्ये वॅगेनिंगन विद्यापीठातील संशोधकांनी फळबाग लागवडीतील निविष्ठांची वापर कार्यक्षमता (रिसोर्स यूज इफिशियन्सी) काढली आहे. त्यासाठी नव्याने शेतीमध्ये गुंतवणूक करू इच्छिणाऱ्या कंपन्यांच्या प्रश्नांचाही विचार केला आहे. भविष्यात या प्रश्नांची गुंतवणूकदारनिहाय उत्तरे काढण्यासाठी खास साधनही तयार करण्याचा विचार आहे.
  • उत्तर स्वीडन, अबू धाबी आणि नेदरलॅंड या तीन ठिकाणांचा अभ्यासामध्ये समावेश होता.
  • नियंत्रित हरितगृह शेती आणि वनस्पतींची कंपनीसदृश एकापेक्षा अधिक थरांची संपूर्ण नियंत्रित शेती पद्धती यांचा तुलनात्मक अभ्यास केला.
  • कोणतीही शेती पद्धतीही सर्व प्रकारे चांगली असू शकत नाही. मात्र, हरितगृहातील शेती ही कंपनीसदृश एकापेक्षा अधिक थरांच्या शेतीपेक्षा अधिक ऊर्जा कार्यक्षम ठरते. सूर्यप्रकाशाची तीव्रता अधिक असलेल्या ठिकाणीही असेच निष्कर्ष मिळाले आहेत.
  • पाणी आणि जमीन या दोन घटकांचा विचार केल्यास मात्र व्हर्टिकल फार्मिंग अधिक उपयुक्त ठरू शकते. प्रकल्प कोणत्या ठिकाणी उभारणार आहे, यानुसार प्रत्येक निविष्ठेचे मूल्य बदलणार आहे. हे शहरामध्ये किंवा शहराच्या अत्यंत जवळ असल्याने वाहतुकीच्या खर्चामध्ये प्रचंड बचत होऊ शकते. बाजारपेठ व उत्पादन केंद्र जवळ असल्याचा फायदा उत्पादकांसह ग्राहकांना मिळू शकतो.
  • या संशोधनासाठी युरोपियन संघाच्या होरायझन २०२० या कार्यक्रमातून आणि नेदरलॅंड येथील उच्च तंत्रज्ञान कंपन्यांकडून आर्थिक निधी उपलब्ध झाला आहे.

अशा अभ्यासाची मोठी आवश्यकता
अलीकडे अत्याधुनिक प्रामुख्याने हरितगृह आणि हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानाकडे गुंतवणूकदारांचा कल वाढत आहे. यातून एखाद्या कंपनीप्रमाणे शाश्वत उत्पादनाची हमी मिळू शकते. मात्र, तरिही त्यात वापरल्या जाणाऱ्या विविध निविष्ठा आणि आवश्यक नैसर्गिक घटकांविषयी अनिश्चितता कायम आहे. केवळ फायदा आणि आकडेवारी समजणाऱ्या लोकांसाठी नैसर्गिक प्रक्रियेतील चढ-उतारांचाही नेमका पॅटर्न मिळण्याची अपेक्षा असते. त्यातून धोक्यांचे प्रमाण कमी करणे, शाश्वतता वाढवणे आणि फायद्यांचे प्रमाण वाढवणे शक्य आहे. ती सध्याच्या कोणत्याही कृषी अर्थशास्त्रविषयक अभ्यासातून पूर्ण होताना दिसत नाही.

इतर अॅग्रोमनी
भारतीय कापसाची सर्वाधिक आयात...जळगाव : भारतीय कापसाचा (गाठी) मोठा खरेदीदार...
राष्ट्रीय धोरणात हवे मक्याला स्थानदेशातील एकूण मक्याच्या खपामध्ये पोल्ट्री...
आंबा निर्यातीला सुरवातपुणे  ः महाराष्ट्र राज्य पणन मंडळाच्या वाशी...
पंजाबात गव्हाची ३५ लाख टन खरेदीचंडिगड : पंजाब राज्यात बुधवार (ता.१८) पर्यंत ३४....
रब्बी मका, हळदीच्या भावात वाढया वर्षी सर्वसाधारण पाऊस पडेल असा अंदाज भारतीय...
शेतकऱ्यांना थेट आर्थिक मदत करणेच अधिक...शेतीवरील संकटाला तोंड देण्यासाठी भावांतर योजना...
अमेरिका-चीन व्यापार युद्धाचा भारतावर...अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ...
सोयाबीन, हरभरा, तुरीत मंदीचे ढग कायमसोयाबीन, हरभरा आणि तूर या तिन्ही पिकांमध्ये सध्या...
साखर उद्योगाला दिलासा नाहीसाखरेचे भाव गडगडल्यामुळे निर्माण झालेल्या ...
उन्हाळी 'कॅश क्रॉप'कडून अपेक्षामा गच्या वर्षातील दुसऱ्या सहामाहीत (जून ते...
कापसाच्या किमतीत वाढीची शक्यतागेल्या सप्ताहात किमतींचा आलेख काहीसा घसरता होता....
पिवळा वाटाणा आयातीकडे व्यापाऱ्यांचा कलनवी दिल्ली ः देशात कडधान्यांचे भाव पडल्यानंतर...
साखर उद्योगासाठी सरकारने १४० कोटींची...भवानीनगर, जि. पुणे : आजमितीस साखर प्रतिक्विंटल...
मका वगळता सर्व पिकांच्या फ्युचर्स भावात...गेल्या सप्ताहात सोयाबीन व हरभरा पिकाच्या भावात...
शेतीमाल दर संरक्षणासाठी शासनाच्या तीन...शेतकऱ्यांनी पिकवलेल्या शेतीमालास योग्य भाव मिळावा...
दैनंदिन खर्चाची तजवीज, दरवर्षी बचत अन्...कोल्हापूर जिल्ह्यातील कोरोची (ता. हातकणंगले)...
`मार्केट डेव्हलपमेंट`साठी एकत्रित...द्राक्षाचा चालू वर्षाचा हंगाम जवळ जवळ संपला आहे....
अक्षयतृतीयेनंतर डाळिंबात नरमाईडा ळिंबासाठी २०१७ हे वर्ष सर्वाधिक तोट्याचे होते...
कापूस, साखरेच्या भावात वाढीचा अंदाज गेल्या सप्ताहात मका, हळद वगळता सर्वांचे भाव घसरले...
मक्याच्या फ्युचर्स भावात घटया सप्ताहात मका व हळद वगळता सर्वांचे भाव घसरले...