agricultural news in marathi, banana ratoon management , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

योग्य व्यवस्थापनाने केळी खोडवा फायदेशीर
नाझेमोद्दिन शेख, अंजली मेंढे
शनिवार, 3 मार्च 2018

राज्यात केळीचा खोडवा पीक घ्यावयाची पद्धत नव्हती. मात्र ऊतीसंवर्धित रोपे व रासायनिक खताच्या वापरामुळे केळीच्या लागवड खर्चात लक्षणीय वाढ झाल्याने एक खोडवा पीक घेणे आता अपरिहार्य झालेले आहे. सुधारीत तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास केळीचे खोडवा पीक लागणीपेक्षा अधिक उत्पादन देऊ शकते.

केळी पिकातील खोडवा पिकाचे अधिक व दर्जेदार उत्पादन मिळविण्यासाठी योग्यवेळी पिले सोडणे महत्त्वाचे आहे. तसेच पिकाचे खत व्यवस्थापन योग्य पद्धतीने करणे आवश्‍यक आहे.

राज्यात केळीचा खोडवा पीक घ्यावयाची पद्धत नव्हती. मात्र ऊतीसंवर्धित रोपे व रासायनिक खताच्या वापरामुळे केळीच्या लागवड खर्चात लक्षणीय वाढ झाल्याने एक खोडवा पीक घेणे आता अपरिहार्य झालेले आहे. सुधारीत तंत्रज्ञानाचा वापर केल्यास केळीचे खोडवा पीक लागणीपेक्षा अधिक उत्पादन देऊ शकते.

केळी पिकातील खोडवा पिकाचे अधिक व दर्जेदार उत्पादन मिळविण्यासाठी योग्यवेळी पिले सोडणे महत्त्वाचे आहे. तसेच पिकाचे खत व्यवस्थापन योग्य पद्धतीने करणे आवश्‍यक आहे.

  • केळीची लागवड केल्यानंतर केळीच्या खोडाभोवती नवीन मुनवे फुटायला लागतात त्यांना पिले अशी संज्ञा आहे. एका केळीच्या झाडाला त्याच्या पूर्ण जीवनचक्रात जातीपरत्वे ६-८ पिले  येतात. फक्त एकच पीक घ्यावयाचे असल्यास पिले जसजशी येतील तसतशी कापून टाकावीत, अन्यथा मूळ झाडाची वाढ खुंटते व त्याचा उत्पादनावरही परिणाम होतो.
  • केळीच्या पहिल्या खोडव्यापासून अधिक दर्जेदार उत्पादन घेण्यासाठी पहिले पीक निसवल्यानंतर दोन महिन्यांनी एक जोमदार पिल (मुनवा) सोडावे. त्यामुळे शेतात उभ्या असलेल्या पहिल्या पिकाला सोडलेल्या पिलापासून काही नुकसान होत नाही.
  • खोडवा पिकास शेतकरी शिफारशीप्रमाणे खत व पाणी व्यवस्थापन करीत नाहीत. तसेच रोग व किडींचाही वेळीच बंदोबस्त केला जात नाही. उत्पादनावर त्याचा परिणाम होतो.
  • मध्यम खोल काळ्या जमिनीत मुख्य केळी पिकाचे घड कापणी केलेले खोड आहे तसेच ठेवून फक्त पाने कापून त्यांचा आच्छादन म्हणून वापर करावा. त्यामुळे मूळ खोडातील उपयुक्त अन्नद्रव्ये खोडवा पिकास मिळतात. परिणामी कमी खर्चात अधिक व दर्जेदार उत्पादन मिळते.  
  • पिल (मुनवा) सोडल्यानंतर पिलास नत्र १५० ग्रॅम, स्फुरद ४५ ग्रॅम व पालाश १५० ग्रॅम अशी खतमात्रा ठिबक सिंचन संचाच्या माध्यमातून द्यावी.

                  खोडवा पिकास ठिबक सिंचनातून विद्राव्य खत व्यवस्थापन

क्र.     खत मात्रा देण्याची वेळ (आठवडे)   हजार झाडांसाठी खतमात्रा (किलो / आठवडा) हजार झाडांसाठी खतमात्रा (किलो / आठवडा) हजार झाडांसाठी खतमात्रा (किलो / आठवडा)
    युरिया   मोनोअमोनिअम फॉस्फेट  म्युरेट ऑफ पोटॅश
१.   १ ते १६   ५.५     ४.६५    ३
२.    १७ ते २८     १३.५    ---    ८.५
३.     २९ ते ४०    ५.५    ---    ७
४. ४१ ते ४४  ४    ---  

पाणी व्यवस्थापन
केळी पिकास एकूण १८०० ते २२०० मि.मी. पाणी लागते. पिकास सिंचनासाठी ठिबक सिंचन पद्धत उपयुक्त आहे. सिंचनासाठी सूक्ष्मनलिका पद्धतीपेक्षा (मायक्रोट्युब) ड्रिपर किंवा इनलाइन ड्रीपरचा वापर अधिक फायद्याचा ठरतो. बाष्पीभवनाचा वेग, जमिनीची प्रतवारी, पिकाच्या वाढीची अवस्था इ. बाबींवर केळीची पाण्याची गरज अवलंबून असते.

                                              पाणी व्यवस्थापन

क्र.    पाणी देण्याची वेळ (महिने)     पाण्याची गरज (लि/झाड/दिवस)
१  १ ते ४     ४.५ ते ६.५
२.   ५ ते ९  ९ ते ११
३.     १०   १४ ते १६
  ४.    ११     १८ ते २०
५.     १२     २१ ते २४

टीप : वरील पाण्याची मात्रा मार्गदर्शक असून बाष्पीभवनाचा वेग, जमिनीचा प्रकार आणि पीकवाढीच्या अवस्था यानुसार योग्य तो बदल करावा.

आंतरमशागत

  • लागवडीपासून ३-४ महिने बाग स्वच्छ ठेवावी. त्यासाठी आवश्‍यकतेनुसार उभी आडवी कुळवणी करावी. तीन महिन्यांपर्यंत कुळवणी करता येते. दर ३ महिन्यांच्या अंतराने बागेची बांधणी करून झाडांना मातीची भर द्यावी.
  • केळीची पिले धारदार कोयत्याने नियमित कापून टाकावीत. रोगग्रस्त पाने कापून बागेबाहेर नष्ट करावीत. हिरवी पाने कापू नयेत.
  • झाड पडू नये म्हणून आवश्‍यकतेनुसार खोडाला बांबूच्या काठ्या किंवा पाॅलीप्राॅपिलीनच्या पट्ट्यांच्या साह्याने आधार द्यावा.

केळी खोडवा पिकाचे फायदे

  • खोडवा पद्धतीचा अवलंब केल्यास पूर्वमशागत, रोपे, नवीन लागवडीचा खर्च करावा लागत नाही.
  • मातृपिकाची सारी शोषण यंत्रणा त्याच जागी खोडवा पिकास मिळते. परिणामी, पिकाची वाढ लवकर होते. पीक लवकर तयार होते.
  • खोडवा पिकाचे उत्पादन पहिल्या पिकापेक्षा निश्‍चितपणे अधिक असते.

संपर्क : नाझेमोद्दिन शेख, ०२५७- २२५०९८६
(केळी संशोधन केंद्र, जळगाव)

टॅग्स

इतर अॅग्रोगाईड
केळी पीक सल्लाउन्हाळ्यात अधिक तापमान, तीव्र सूर्य प्रकाश, वादळी...
गुलाबी बोंड अळी नियंत्रणासाठी फरदड;...केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूरद्वारे तयार...
जैविक कीड-नियंत्रणासाठी उपयुक्त बुरशीगेल्या काही वर्षांमध्ये कीडनियंत्रणासाठी...
केशर आंबा फळगळीची कारणे अन् उपाययोजना  सद्यःस्थितीत हवामान आंबा झाडांसाठी...
शास्त्रीय पद्धतीनेच व्हावेत जल...गावातील पाण्याचे स्रोत ज्या भागात आहेत, त्या...
शेतजमिनीतील चिकणमातीच्या प्रकारानुसार...हलक्या आणि कमी पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता...
कोरडवाहू शेतीतील समस्या जाणून...राज्यात एकूण शेत जमिनीपैकी १८ टक्के जमीन बागायत...
कांदा व लसूण व्यवस्थापन सल्लारांगडा कांद्याची काढणी झालेली असून, रब्बी...
बंधाऱ्यांची परिस्थिती अन् परिणामसध्या जलसंधारण म्हटले की आपल्या डोळ्यांसमोर...
सूज, जखमांवर काळी अळू उपयुक्त स्थानिक नाव    : काळी अळू...
उन्हाळी भुईमुगावरील कीड नियंत्रणउन्हाळी भुईमुगावर खालील विविध अळ्यांचा...
लागवड उन्हाळी तिळाची...उन्हाळी हंगामात लागवडीसाठी एकेटी १०१, पीकेव्ही एन...
उन्हाळी भुईमुगावरील पानेे खाणारी अळी या अळीला तंबाूखूवरील पाने खाणारी अळी म्हणूनही...
उन्हाळी पिकातील खतांचे व्यवस्थापनउन्हाळी हंगामात प्रामुख्याने भुईमूग, सूर्यफूल,...
जमीन, हवामानानुसार बांबू जातीची निवड...वनामधील बांबूची प्रत चांगली नसते आणि वनातला बांबू...
द्राक्ष बागेतील अतिथंडीचे परिणाम,...द्राक्षलागवडीखालील भागात (मुख्यतः नाशिक जिल्हा)...
थंडी : केळी पीक सल्ला१) सध्याच्या थंडीमुळे नवीन लागवड केलेल्या...
वाढत्या थंडीपासून द्राक्षबागेचे संरक्षणउत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांमुळे राज्यातील...
केळी पीक व्यवस्थापन सल्ला उन्हाळ्यातील अधिक तापमान, वेगाने वाहणारे वारे...