agricultural news in marathi, betelvine crop advisory, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

पानवेल व्यवस्थापन सल्ला
डॉ. गणेश देशमुख, संदीप डिघुळे
शनिवार, 17 मार्च 2018

सद्यःस्थितीत पानवेलीच्या शेतात आंतरमशागत, वेलीची बांधणी, माती घालणे, सिंचन व्यवस्थापन आदी कामे महत्त्वाची आहेत. आवश्‍यकता वाटल्यास वेलीची योग्य पद्धतीने उतरण करून घ्यावी. योग्य पद्धतीने पानांची काढणी, प्रतवारी व पॅकिंग करून बाजारात विक्रीसाठी पाठवून द्यावीत.

सद्यःस्थितीत पानवेलीच्या शेतात आंतरमशागत, वेलीची बांधणी, माती घालणे, सिंचन व्यवस्थापन आदी कामे महत्त्वाची आहेत. आवश्‍यकता वाटल्यास वेलीची योग्य पद्धतीने उतरण करून घ्यावी. योग्य पद्धतीने पानांची काढणी, प्रतवारी व पॅकिंग करून बाजारात विक्रीसाठी पाठवून द्यावीत.

आंतरमशागत :
नवीन लागण केलेल्या पानवेलीच्या शेतात खुरपणी करावी. खुरपणीनंतर वाफ्यातील माती वेलीच्या बुंध्याला लावावी. त्यामुळे पाणी सारखे मिळते.
वेलीची बांधणी : नवीन लागवड केलेल्या बागेत वेलीची जसजशी वाढ होत जाईल, तसतसे तिची शेवगा, शेवरी किंवा पांगाऱ्याच्या खोडाला लव्हाळ्याने सैल बांधणी करावी. बांधणी कुशल मजुरांकडूनच करून घ्यावी. वेळीच बांधणी न केल्यास वेल पडून वाकून मोडतात. त्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या मोठे नुकसान होते.
माती घालणे : जमिनीचा पोत टिकून चांगल्या प्रतीची पाने मिळण्यासाठी लागवडविरहित माळरानाची तांबडी माती (हेक्टरी ४० टन) वाफ्यात टाकावी. माती घालण्यासाठी काळी किंवा नदी काठाची पोयट्याची माती वापरू नये. डोंगराच्या पायथ्याशी असणारी माळरान जमिनीतील माती सर्वोत्तम ठरते.

सिंचन व्यवस्थापन
वाफा पद्धत : वाफे पद्धतीने पाणी देताना जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे उन्हाळ्यात ५ ते ६ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. मात्र अतिरिक्त पाणी दिले जाणार नाही याची काळजी घ्यावी. अन्यथा पीक मूळकुजव्या यासारख्या रोगांना बळी पडण्याची शक्यता असते. .
ठिबक सिंचन पद्धत : वेलीस पाणी देण्यासाठी ही पद्धत अत्यंत फायदेशीर आहे. यात पाण्याची ५० टक्के बचत होऊन उत्पादनात ४० टक्के वाढ होते. पानांची गुणवत्ताही चांगली मिळते; तसेच मुळकुजव्यासारख्या रोगांचे प्रमाण फारच कमी राहते. ठिबक सिंचन पद्धतीने मार्च महिन्यात प्रतिमीटर क्षेत्रास २६ लिटर इतके, तर एप्रिल महिन्यात प्रतिमीटर क्षेत्रास २९ लिटर इतके पाणी द्यावे.   

वेलीची उतरण
वेलीची उंची ४ ते ५ मीटर झाल्यानंतर चांगल्या गुणवत्तेची पाने मिळत नाहीत. पानांची संख्या वाढते व आकार लहान राहतो. त्यामुळे बाजारभाव चांगला मिळत नाही. म्हणून पानवेलीची उतरण करणे गरजेचे ठरते. पश्‍चिम महाराष्ट्रात जानेवारी ते मेदरम्यान एकदाच उतरण केली जाते. ती केली नसल्यास करून घ्यावी. उतरणपूर्वी ८ दिवस अगोदर वेलीच्या तळाशी प्रतिबंधात्मक म्हणून कार्बेन्डाझिम १ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी या प्रमाणात द्रावणाची आळवणी करावी. उतरण करताना वाफ्यात लांबीच्या बाजूने १५ सें.मी. रुंद व २० सें.मी. खोल चर खोदावा. त्यामध्ये प्रतिवेल निंबोळी पेंड (तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार अंदाजे १० ग्रॅम) अधिक ट्रायकोडर्मा प्लस ५ ग्रॅम हे मिश्रण टाकावे. वाढलेली संपूर्ण वेल सोडवून ती इंग्रजी ८ आकारात वळवून कोणत्याही प्रकारे इजा होऊ न देता जमिनीत गाडावी. गाडताना जमिनीत वेलीचा ७५ टक्के भाग दाबून केवळ २५ टक्के भाग जमिनीवर राहील असे पाहावे. त्यानंतर लगेच पाणी द्यावे. काही दिवसांनी जमिनीवर असलेल्या वेलीला फुटवे येऊन त्यांची वाढ सुरू होते.  

पानांची काढणी
वेलीवरील पानांची काढणी योग्य वेळी करावी. वेलीवर नवीन पाने फुटल्यावर ३५ ते ४० दिवसांनी काढणीस तयार होतात. पण ती तशीच पुढे ठेवून ६० ते ९० दिवसांनी काढावीत. कारण अशी पाने जास्त काळ टिकतात व त्यांना दरही चांगला मिळतो. पानांची काढणी दर १५ दिवसांनी करावी. हे करताना योग्य आकाराची, जाडीची तसेच योग्य प्रमाणात देठ ठेवून काढणी करावी.   
पानांच्या काढणीनंतर पाने बांधण्यासाठी केळीच्या ओलसर पानांचा वापर करावा. अशा पद्धतीत बांधलेले डाग विक्रीस पाठवल्याने वाहतुकीदरम्यान पाने जास्त काळ सुस्थितीत राहतात. तसेच पानाचे आयुष्यमान वाढावे यासाठी ओलसर काढाच्या आच्छादनाचा वापर करून ती बांबूच्या करंड्यांमध्ये बांधावीत. फापडा आणि कळी अशा दोन प्रकारच्या पानांची वेगळी काढणी करून पॅकिंग करावी.

संपर्क : संदीप डिघुळे, ७७०९५४७३०७
(पानवेल संशोधन योजना, जळगाव)

टॅग्स

इतर ताज्या घडामोडी
संत्रा पिकाबाबतच्या उपाययोजनांचा अहवाल...नागपूर  ः संत्रा उत्पादकांचे आर्थिक हित...
सूक्ष्म सिंचन विस्तारातील अडचणी, पर्याय...औरंगाबाद   : औरंगाबाद येथे आयोजित...
‘ई- टेंडरिंग’ रेशीम उत्पादकांच्या मुळावरपुणे  ः राज्यात पाणीटंचाईमुळे सर्वत्र...
आंदोलनामुळे शेतकऱ्यांना मिळाले ७४...पुणे  : साखर आयुक्तालयासमोर गेल्या तीन...
रोहित पवार यांनी वाढवला नगर जिल्ह्यात... नगर : कर्जत-जामखेड विधानसभा मतदारसंघात मरगळ...
लोणार तालुक्यात कडाक्याच्या थंडीमुळे...बुलडाणा : जिल्ह्यात द्राक्ष शेती टिकवून ठेवण्यात...
कृषी सल्ला (कोकण विभाग)भात रोप अवस्था : उन्हाळी भात रोपवाटिकेस...
थंडीच्या काळात केळी बागांची काळजीकेळीच्या पानांवर कमी तापमानाचे दुष्परिणाम २ ते ४...
पहाटे, रात्री थंडीचे प्रमाण अधिक राहीलमहाराष्ट्राच्या सह्याद्री पर्वत रांगावर १०१४...
पाणंद रस्त्यांची निविदा प्रक्रिया सुरू अकोला : शासनाच्या पाणंद रस्ते योजनेतून...
`साखर उद्योगातील संघटित गुन्हेगारी...मुंबई : गेल्या वर्षीच्या हंगामातील ७०-३०...
शासकीय दूध डेअरीत अमोनियाची गळतीअकोला : येथील मूर्तिजापूर मार्गावर असलेल्या...
कृषी योजनेतील विहिरींनाही दुष्काळाचा...धुळे : अत्यल्प पावसामुळे खानदेशात विहिरींनी...
नागपुरात `जलयुक्‍त`चा निधी आटलानागपूर : फडणवीस सरकारची महत्त्वाकांशी योजना...
मराठवाड्याची ७६२ कोटींची अतिरिक्‍त...औरंगाबाद ः शासनाने कळविलेल्या आर्थिक मर्यादेच्या...
नत्राच्या कार्यक्षम वापरासाठी सेन्सरचा...कृषी क्षेत्रातून होणाऱ्या नत्रांच्या प्रदूषणाची...
कृषिक प्रदर्शनातील प्रात्यक्षिके पाहून...बारामती, जि. पुणे ः कृषिक प्रदर्शनाच्या दुसऱ्या...
जाती-धर्माच्या भिंती तोडणे हीच स्व....इस्लामपूर, जि. सांगली : लोकनेते राजारामबापू पाटील...
पशुधन संख्येनुसार चारा उपलब्ध करून द्यापरभणी ः परभणी जिल्ह्यात गेल्या काही वर्षांत पशुधन...
ज्वारी, हरभरा, करडईच्या पेरणी...परभणी ः जिल्ह्यात यंदा ज्वारी, हरभरा, करडई या तीन...