agricultural news in marathi, conservation of soil moisture for yield incease of jowar, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

जमिनीतील ओलावा टिकवा, ज्वारी उत्पादन वाढवा
डॉ. व्ही. एम. अमृतसागर, डॉ. बी. आर. नजन
शुक्रवार, 22 डिसेंबर 2017

रब्बी ज्वारी पेरणी ही प्रामुख्याने जमिनीतील ओलाव्यावर केली जाते. पिकांच्या संवेदनशील अवस्था ओळखून त्या अवस्थेमध्ये पाण्याचे नियोजन करावे. त्यातून चांगली उत्पादन वाढ मिळू शकते.

उत्तम उत्पादनासाठी ज्वारी पिकाला संरक्षित पाणी देण्याची आवश्यकता असते. आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या पाण्याच्या प्रमाणानुसार खालील संवेदनशील अवस्थांमध्ये सिंचनाचे नियोजन करावे.

रब्बी ज्वारी पेरणी ही प्रामुख्याने जमिनीतील ओलाव्यावर केली जाते. पिकांच्या संवेदनशील अवस्था ओळखून त्या अवस्थेमध्ये पाण्याचे नियोजन करावे. त्यातून चांगली उत्पादन वाढ मिळू शकते.

उत्तम उत्पादनासाठी ज्वारी पिकाला संरक्षित पाणी देण्याची आवश्यकता असते. आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या पाण्याच्या प्रमाणानुसार खालील संवेदनशील अवस्थांमध्ये सिंचनाचे नियोजन करावे.

  • दोन पाणी उपलब्ध असल्यास :  ज्वारीच्या गर्भावस्थेत म्हणजेच पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसांनी पहिले पाणी व पोटरी अवस्था म्हणजे ५० ते ६० दिवसांनी दुसरे पाणी द्यावे.
  • एकच पाणी उपलब्ध असल्यास : पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसानंतर संरक्षित पाणी द्यावे.

जमिनीमध्ये ओलावा कमी असल्यास :
रोपांची संख्या कमी करणे : रब्बी ज्वारीच्या पेरणीनंतर पावसाचा मोठा खंड पडल्यास जमिनीत असलेला ओलावा टिकवून धरण्यासाठी रोपांची संख्या त्या प्रमाणात कमी करावी. ओलाव्याचा पिकास योग्य फायदा घेण्यासाठी झाडांची संख्या १/३ पर्यंत कमी करावी.
उदा.

  • जमिनीत अत्यंत कमी ओलावा असल्यास (९० ते १०० मि.मी.) एक आड एक ओळी काढाव्यात.
  • कमी ओलावा असल्यास (१३० ते १५० मि.मी.) दोन ओळीनंतर तिसरी ओळ काढून टाकावी.

पानांची संख्या कमी करणे : दुष्काळी परिस्थितीत रब्बी ज्वारीच्या ताटांची वरील ३-४ पाने ठेवून खालील पाने काढून टाकावीत. विशेषतः उशिरा येणाऱ्या जातींची खालची पाने अवर्षण परिस्थितीत कमी करावीत.

बाष्प विरोधकाची फवारणी करावी : केअोलीन ८ टक्के किंवा खडू पावडर ८ टक्के (८० ग्रॅम प्रति लिटर पाणी) यांची फवारणी केल्यास पानांद्वारे होणारे बाष्पीभवन कमी होण्यास मदत होते.

आच्छादन :  जमिनीतील ६० ते ७० टक्के ओलावा बाष्पीभवनामुळे नष्ट होतो. हे टाळण्यासाठी पेरणीनंतर २१ दिवसांच्या आत पीक अवशेष किंवा सेंद्रिय पदार्थांनी दोन ओळींमध्ये आच्छादन करावे. साधारणपणे हेक्टरी ५ टन सेंद्रिय अवशेष लागतात.

ज्वारी पिकावर येणारे रोग आणि त्यांचे नियंत्रण :
काणी :

  • काणी या रोगाचे दाणे काणी, मोकळी काणी आणि झिपरी काणी असे प्रकार आहेत.
  • काणी बुरशीजन्य रोग असून रंगाने काळी असते.
  • या रोगाचे बिजाणू बियांना चिकटून राहतात आणि बियाबरोबर रुजतात. हे टाळण्यासाठी मळणीपूर्वी काणीग्रस्त कणसे निवडून नष्ट करावीत. त्याचप्रमाणे पेरणीपूर्वी बीजप्रक्रिया करणे आवश्यक असते. (प्रमाण : ३०० मेश गंधक ४ ग्रॅम प्रति किलो बियाणे)

तांबेरा :

  • पानांच्या खालच्या बाजूस गोल लांबट तांबूस-जांभळट ठिपके दिसतात. त्यातून लाल किंवा तपकिरी भुकटी बाहेर पडते, त्यामुळे पाने वाळतात.
  • नियंत्रणाकरीता, फवारणी मॅन्कोझेब २.५ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी

करपा :

  • बुरशीजन्य रोग असून पानावर पिवळे, राखी रंगाचे ठिपके दिसतात. पाने करपून जातात.
  • नियंत्रणासाठी फवारणी मॅन्कोझेब २.५ ग्रॅम किंवा कॉपर ऑक्सिक्लोराईड २.५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणात फवारणी करावी.  

खडखड्या :

  • पीक पक्व होण्याच्या अवस्थेत असताना या रोगामुळे ताटाच्या खोडातील गाभा सुकतो. ताटातील भेंडाचे धागेदोरे होतात आणि ते काळे पडतात. ताटे मोडून पडतात. कडकड आवाज येतो.
  • हे टाळण्यासाठी जमिनीतील ओलावा कमी झाल्यास संरक्षित पाणी द्यावे. पिकामध्ये जमिनीवर पालापाचोळा पसरावा.

संपर्क : डॉ. विजय अमृतसागर, ९४२१५५८८६७
(विभागीय कृषी संशोधन केंद्र, सोलापूर)

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
मराठवाड्यातील लघू प्रकल्प आले २७ टक्‍क्...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील ८६४ लघू, मध्यम, मोठ्या...
गारपीटग्रस्त केळी बाग सुधारणेच्या...अवकाळी पाऊस व गारपिटीमुळे  केळी पिकाचे कमी-...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत १५...नांदेड : केंद्र शासनाच्या किंमत समर्थन...
जळगाव जिल्हा परिषदेच्या अर्थसंकल्पात...जळगाव  : जिल्हा परिषदेचा अर्थसंकल्प यंदा सहा...
ब्रॉयलर्स बाजार दहा रुपयांनी उसळला,...ब्रॉयलर्सचा बाजार अपेक्षेप्रमाणे जोरदार उसळी...
पुण्यात कलिंगड, खरबुजाच्या आवकेत वाढपुणे : गुलटेकडी येथील बाजार समितीमध्ये...
'मॅग्नेटिक महाराष्ट्र'चे आज उद्‌घाटनमुंबई : राज्याच्या औद्योगिक वाढीसाठी उपयुक्त ठरणा...
उत्तम निचऱ्याच्या जमिनीत पपई लागवड...पपई फळपिकाच्या लागवडीसाठी उत्तम निचऱ्याची जमीन...
जमिनीतील जिवाणूंच्या गुणसूत्रीय रचनांचा...जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण...
तुटपुंजी मदत नको, शंभर टक्के भरपाई द्या...अकोला : गारपिटीने नुकसान झालेल्या...
ग्रामीण भागातील अतिक्रमित घरे नियमित...मुंबई : ग्रामीण महाराष्ट्रातील शासकीय जमिनींवरील...
राज्यातील २६ रेशीम खरेदी केंद्रे बंदसांगली ः कमी गुंतवणूक, खात्रीशीर व कायमची...
शिवनेरीवर उद्या शिवजन्मोत्सव सोहळापुणे : छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जयंतीनिमित्त...
नगर जिल्ह्यात सव्वातीन हजार हेक्‍टरवर...नगर : नगर जिल्ह्यामध्ये महाबीजतर्फे गहू, ज्वारी,...
बदलत्या वातावरणाचा केळीला फटका जळगाव : हिवाळ्याच्या शेवटच्या कालावधीत विषम...
‘ग्रामस्थांचा विरोध असेल तर नाणार...मुंबई : कोकणातील नाणार रिफायनरी प्रकल्पाच्या...
आपले सरकारचे संगणकचालक सात...मुंबई : ग्रामविकास व माहिती तंत्रज्ञान...
जाहीर केलेला हप्ता द्या ः राजू शेट्टीकोल्हापूर : कोल्हापुरातील साखर कारखान्यांनी जाहीर...
औरंगाबाद येथे हमीभावाने शेतमाल...औरंगाबाद (प्रतिनिधी) : शेतीमालाची शासनानेच ठरवून...
सत्तर वर्षे होऊनही शेतकऱ्यांच्या...राळेगणसिद्धी, जि. नगर : देशाला स्वतंत्र...