agricultural news in marathi, conservation of soil moisture for yield incease of jowar, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

जमिनीतील ओलावा टिकवा, ज्वारी उत्पादन वाढवा
डॉ. व्ही. एम. अमृतसागर, डॉ. बी. आर. नजन
शुक्रवार, 22 डिसेंबर 2017

रब्बी ज्वारी पेरणी ही प्रामुख्याने जमिनीतील ओलाव्यावर केली जाते. पिकांच्या संवेदनशील अवस्था ओळखून त्या अवस्थेमध्ये पाण्याचे नियोजन करावे. त्यातून चांगली उत्पादन वाढ मिळू शकते.

उत्तम उत्पादनासाठी ज्वारी पिकाला संरक्षित पाणी देण्याची आवश्यकता असते. आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या पाण्याच्या प्रमाणानुसार खालील संवेदनशील अवस्थांमध्ये सिंचनाचे नियोजन करावे.

रब्बी ज्वारी पेरणी ही प्रामुख्याने जमिनीतील ओलाव्यावर केली जाते. पिकांच्या संवेदनशील अवस्था ओळखून त्या अवस्थेमध्ये पाण्याचे नियोजन करावे. त्यातून चांगली उत्पादन वाढ मिळू शकते.

उत्तम उत्पादनासाठी ज्वारी पिकाला संरक्षित पाणी देण्याची आवश्यकता असते. आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या पाण्याच्या प्रमाणानुसार खालील संवेदनशील अवस्थांमध्ये सिंचनाचे नियोजन करावे.

  • दोन पाणी उपलब्ध असल्यास :  ज्वारीच्या गर्भावस्थेत म्हणजेच पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसांनी पहिले पाणी व पोटरी अवस्था म्हणजे ५० ते ६० दिवसांनी दुसरे पाणी द्यावे.
  • एकच पाणी उपलब्ध असल्यास : पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसानंतर संरक्षित पाणी द्यावे.

जमिनीमध्ये ओलावा कमी असल्यास :
रोपांची संख्या कमी करणे : रब्बी ज्वारीच्या पेरणीनंतर पावसाचा मोठा खंड पडल्यास जमिनीत असलेला ओलावा टिकवून धरण्यासाठी रोपांची संख्या त्या प्रमाणात कमी करावी. ओलाव्याचा पिकास योग्य फायदा घेण्यासाठी झाडांची संख्या १/३ पर्यंत कमी करावी.
उदा.

  • जमिनीत अत्यंत कमी ओलावा असल्यास (९० ते १०० मि.मी.) एक आड एक ओळी काढाव्यात.
  • कमी ओलावा असल्यास (१३० ते १५० मि.मी.) दोन ओळीनंतर तिसरी ओळ काढून टाकावी.

पानांची संख्या कमी करणे : दुष्काळी परिस्थितीत रब्बी ज्वारीच्या ताटांची वरील ३-४ पाने ठेवून खालील पाने काढून टाकावीत. विशेषतः उशिरा येणाऱ्या जातींची खालची पाने अवर्षण परिस्थितीत कमी करावीत.

बाष्प विरोधकाची फवारणी करावी : केअोलीन ८ टक्के किंवा खडू पावडर ८ टक्के (८० ग्रॅम प्रति लिटर पाणी) यांची फवारणी केल्यास पानांद्वारे होणारे बाष्पीभवन कमी होण्यास मदत होते.

आच्छादन :  जमिनीतील ६० ते ७० टक्के ओलावा बाष्पीभवनामुळे नष्ट होतो. हे टाळण्यासाठी पेरणीनंतर २१ दिवसांच्या आत पीक अवशेष किंवा सेंद्रिय पदार्थांनी दोन ओळींमध्ये आच्छादन करावे. साधारणपणे हेक्टरी ५ टन सेंद्रिय अवशेष लागतात.

ज्वारी पिकावर येणारे रोग आणि त्यांचे नियंत्रण :
काणी :

  • काणी या रोगाचे दाणे काणी, मोकळी काणी आणि झिपरी काणी असे प्रकार आहेत.
  • काणी बुरशीजन्य रोग असून रंगाने काळी असते.
  • या रोगाचे बिजाणू बियांना चिकटून राहतात आणि बियाबरोबर रुजतात. हे टाळण्यासाठी मळणीपूर्वी काणीग्रस्त कणसे निवडून नष्ट करावीत. त्याचप्रमाणे पेरणीपूर्वी बीजप्रक्रिया करणे आवश्यक असते. (प्रमाण : ३०० मेश गंधक ४ ग्रॅम प्रति किलो बियाणे)

तांबेरा :

  • पानांच्या खालच्या बाजूस गोल लांबट तांबूस-जांभळट ठिपके दिसतात. त्यातून लाल किंवा तपकिरी भुकटी बाहेर पडते, त्यामुळे पाने वाळतात.
  • नियंत्रणाकरीता, फवारणी मॅन्कोझेब २.५ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी

करपा :

  • बुरशीजन्य रोग असून पानावर पिवळे, राखी रंगाचे ठिपके दिसतात. पाने करपून जातात.
  • नियंत्रणासाठी फवारणी मॅन्कोझेब २.५ ग्रॅम किंवा कॉपर ऑक्सिक्लोराईड २.५ ग्रॅम प्रतिलिटर पाणी याप्रमाणात फवारणी करावी.  

खडखड्या :

  • पीक पक्व होण्याच्या अवस्थेत असताना या रोगामुळे ताटाच्या खोडातील गाभा सुकतो. ताटातील भेंडाचे धागेदोरे होतात आणि ते काळे पडतात. ताटे मोडून पडतात. कडकड आवाज येतो.
  • हे टाळण्यासाठी जमिनीतील ओलावा कमी झाल्यास संरक्षित पाणी द्यावे. पिकामध्ये जमिनीवर पालापाचोळा पसरावा.

संपर्क : डॉ. विजय अमृतसागर, ९४२१५५८८६७
(विभागीय कृषी संशोधन केंद्र, सोलापूर)

टॅग्स

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
पुणे जिल्ह्यातील सात साखर कारखान्यांचा...पुणे ः पुणे जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांचा ऊस गाळप...
उष्णतेचे कारण देऊन पपईच्या दरात अडवणूकनंदुरबार : जिल्ह्यातील पपई उत्पादकांना अपेक्षित...
नांदेड जिल्ह्यात साडेअकराशे हेक्टरवर...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात गुरुवार (ता. १४) पर्यंत...
नगर जिल्हाधिकाऱ्यांच्या तपासणी मोहिमेची...नगर : जनावरांच्या छावण्या सुरू केल्या. मात्र,...
वऱ्हाडात हळद काढणीला सुरवातअकोला : वऱ्हाडात दुष्काळी परिस्थिती, तसेच पाणी...
परभणीतील पशुवैद्यक विद्यार्थ्यांचे भीक...परभणी ः पशुसंवर्धन विभागांतर्गंत पशुधन सहायकांना...
नाशिक जिल्ह्यात बिबट्यांचा धुमाकूळनाशिक : नाशिक शहर व जिल्ह्यात बिबट्याच्या...
सोलापूर कृषी विज्ञान केंद्राला...सोलापूर : भारतीय कृषी व संशोधन परिषदेअंतर्गत...
नगर जिल्ह्यात सव्वा कोटी टन उसाचे गाळपनगर ः जिल्ह्यातील २३ सहकारी व खासगी साखर...
सोलापूर जिल्हा दूध संघाचे पैसे...सोलापूर : दूध अनामत रक्कम, पशुखाद्य व गायी...
शेतकऱ्यांचे नाही, तर श्रीमंतांचे...प्रयागराज, उत्तर प्रदेश : "गेल्या काही...
नगरला चिंच प्रतिक्विंटल ८३०० ते ११९००...नगर ः नगर बाजार समितीत गेल्या आठवडाभरात भुसार...
शिरवळला पशुवैद्यकीय विद्यार्थ्यांचे...सातारा : सहायक पशुधन विकास अधिकाऱ्यांच्या...
स्वाभिमानीसोबत दिलजमाईसाठी बुलडाण्यात...बुलडाणा ः लोकसभा निवडणुकीसाठी राष्ट्रवादीने...
जळगावात गव्हाची आवक रखडत; दर स्थिरजळगाव ः जिल्ह्यात गव्हासाठी प्रसिद्ध असलेल्या...
नाशिकमध्ये हिरव्या मिरचीची आवक टिकून;...नाशिक : नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
I transfer my JOSH to you...पणजी : गोव्याचे मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर यांनी...
जीवलग मित्र गेला...मनोहर गेला. हे जरी सत्य असले तरी ते मान्य होणे...
जबरदस्त, प्रभावी इच्छाशक्तीचे केंद्र :...लहानपणापासूनच कुठलीही गोष्ट एकदा ठरवली की, तो ती...
तळपत्या सूर्याचा अस्त !राजकारणी माणसाला यश आणि अपयशाचा सामना रोजच करावा...