agricultural news in marathi, effects of excess water on vegetable crops , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

भाजीपाल्यास द्या गरजेइतकेच पाणी
डॉ. एस. एम. घावडे
रविवार, 21 जानेवारी 2018

भाजीपाला पिकास योग्य प्रमाणात पाणी मिळण्यासाठी जमिनीचा मगदूर, सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण, जमिनीची रचना व घटक, वातावरणातील तापमान आणि भाजीपाला पिकाचे आनुवंशिक गुणधर्म या बाबी महत्त्वपूर्ण आहेत. अतिपाण्यामुळे भाजीपाल्यामध्ये मुळकूज, रोपे कोलमडणे, मर, कंदसड, फळसड यांसारख्या रोगांचा प्रादुर्भाव होतो.

भाजीपाला पिकास योग्य प्रमाणात पाणी मिळण्यासाठी जमिनीचा मगदूर, सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण, जमिनीची रचना व घटक, वातावरणातील तापमान आणि भाजीपाला पिकाचे आनुवंशिक गुणधर्म या बाबी महत्त्वपूर्ण आहेत. अतिपाण्यामुळे भाजीपाल्यामध्ये मुळकूज, रोपे कोलमडणे, मर, कंदसड, फळसड यांसारख्या रोगांचा प्रादुर्भाव होतो.

मुळांवर परिणाम :
भाजीपाला पिकांची मुळे ३० ते ६० सें.मी. खोलीपर्यंत वाढत असतात. जमिनीत या खोलीपर्यंत मुळांजवळ पाणी साचून राहिल्यास मुळांची श्‍वसनाची क्रिया मंदावते. परिणामी अन्नद्रव्य शोषण व जमिनीत आधार मिळविणे या दोन्ही कार्यांमध्ये अडथळा निर्माण होतो.

पुनरुत्पादन अवस्था :
फुलोरा किंवा फळवाढीच्या अवस्थेत असलेल्या पिकात अन्नद्रव्यांचा भरपूर पुरवठा आवश्‍यक असताे. अतिरिक्त पाण्यामुळे मुळांची कार्यक्षमता घटून अन्नद्रव्यांचा पुरवठा अपुरा होतो. परिणामी पिकाच्या वाढीवर दुष्परिणाम होऊन उत्पादनात व दर्जात घट होते. उदा. टोमॅटो किंवा ढोबळी मिरची पिकात जी चकाकी आवश्‍यक असते ती मिळत नाही. फळसडसारख्या रोगाचा प्रादुर्भाव वाढून दर मिळत नाही.

अतिपाण्याचा परिणाम :

  • प्रमाणापेक्षा अधिक पाणी दिल्यास जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे पाण्याचे मार्गक्रमण गुरुत्वाकर्षणाच्या दिशेने किंवा समांतर प्रभागात विषम किंवा समांतर प्रमाणात होते. काळी जमिनीत ते पसरते आणि हलक्या जमिनीत खोलवर जाते. परिणामी काळ्या जमिनीत अतिपाण्याचा भाजीपाला पिकांवर जास्त दुष्परिणाम होतो.
  • वातावरणातील तापमान जमिनीतील पाण्याचे उर्त्सर्जन कमी किंवा अधिक प्रमाणात करण्यास परिणामकारक ठरते. तापमान अधिक असल्यास काळ्या जमिनीतही अतिरिक्त पाण्याचे बाष्पीभवन होऊन पिकांना कमी प्रमाणात फटका बसतो.
  • जमिनीमध्ये सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण जितके जास्त तितके तिची अतिरिक्त पाणी शोषून घेण्याची शक्यता वाढते. अशावेळी काही अंशी अतिरिक्त पाण्यामुळे होणारे दुष्परिणाम टाळता येतात.
  • जमिनीत चुना, पिवळी माती व क्षाराचे प्रमाण अधिक असल्यास पाणी साचून राहते. अशा जमिनीत भाजीपाला पिकांचे अधिक नुकसान होते.  
  • भाजीपाला पिकात आनुवंशिकदृष्ट्या तसेच वेगवेगळ्या जातींच्या गुणधर्मानुसार कमी अधिक पाणी सहन करण्याची क्षमता असते. उदा. भेंडी, गवार, चवळी या पिकांना कमी पाणी लागते. तर हळद, आले, कांदा, लसूण या पिकास थोडे अधिक पाणी चालू शकते.

उपाययोजना :

  • जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे भाजीपाला पिकांची निवड करावी.
  • कमी निचऱ्याच्या जमिनीत पालेभाज्या, कडीपत्ता, रताळे, कंदपिके यांची लागवड करावी.
  • पाण्याचा चांगला निचरा होणाऱ्या जमिनीत मिरची, वांगी, टोमॅटो, भेंडी, काकडी, कोहळा, फ्लॉवर, कोबी इत्यादी पिकांची लागवड करावी.
  • चुनखडीयुक्त, क्षाराचे प्रमाण जास्त असणाऱ्या, पिवळ्या मातीचे प्रमाण जास्त असणाऱ्या जमिनीत बटाटा, मिरची, कांदा हळद, आले, तोंडली यांसारखी पिके घेऊ नयेत.

संपर्क : डॉ. एस. एस. घावडे, ९६५७७२५८४४
(मिरची व भाजीपाला संशोधन विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रोगाईड
ज्वारी उत्पादनवाढीची प्रमुख सूत्रेज्वारीची पेरणी जूनचा दुसरा आठवडा ते जुलैच्या...
पावसाच्या आगमनानुसार पीक नियोजनपावसाने ओढ दिल्याने पेरणीचे नियोजन चुकते. उपलब्ध...
पेरूबागेसाठी सघन लागवडीचे तंत्रपेरू बागेमध्ये उत्पादकता वाढवण्यासाठी सघन...
सीताफळाच्या योग्य जातींची करा लागवडमहाराष्ट्रात सीताफळाच्या झाडांचे काही नैसर्गिक...
पीक सल्ला : बागायती कापूस, उन्हाळी...बागायती कापूस शेंदरी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव...
हरितगृहात गुलाब फुलांचे उत्पादन घेताना...जागतिक बाजारात गुलाब फुलांना वर्षभर मागणी असते....
चिंच फळधारणेसाठी संतुलित अन्नद्रव्य...चिंच फळझाडाच्या फळधारणेसाठी रासायनिक व सेंद्रिय...
जुन्या बोर बागांचे पुनरुज्जीवन करण्याचे...जुन्या बोर फळबागांची उत्पादकता कमी होत जाते. अशा...
खरबूज प्रक्रियेत आहेत संधी...खरबूज हे अत्यंत स्वादिष्ट फळ. खाण्याच्या बरोबरीने...
कांदा, लसूण पीक सल्लासद्यस्थितीत कांदा पिकाच्या बीजोत्पादनासाठी...
ऊस पीक सल्लासद्यःस्थितीत पूर्वहंगामी, आडसाली व खोडवा ऊस हा...
वाढत्या तापमानातील संत्रा, मोसंबी...विदर्भ आणि मराठवाड्यामध्ये मे महिन्यामध्ये कमाल...
उपकरण देईल आजारी जनावराची पूर्व सूचनाएसएनडीटी विद्यापीठाच्या मुंबईमधील प्रेमलीला...
मानवी आरोग्यासाठी मातीच्या आरोग्याकडे...मे महिन्याचा दुसरा रविवार हा जागतिक मातृदिन...
पशुपालन सल्ला शेळीपालन व्यवसाय फायदेशीर होण्यासाठी दोन वर्षाला...
गादीवाफ्यावर करा आले लागवडआले लागवड करण्यापूर्वी १ ते २ दिवस अगोदर गादीवाफा...
कांदा पीक सल्लामे महिन्यात खरीप कांदा पिकासाठी रोपवाटिका तयार...
अवर्षण परिस्थितीतील मोसंबी बाग...स द्यःस्थितीत तापमानात मोठी वाढ होत आहे. उष्ण...
भुरी, करप्याची शक्यतायेत्या सात दिवसांमध्ये सर्वच विभागांमध्ये ३६ ते...
तयारी आले लागवडीची...आले लागवड करताना जमिनीची निवड, पूर्वमशागत, बियाणे...