agricultural news in marathi, effects of excess water on vegetable crops , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

भाजीपाल्यास द्या गरजेइतकेच पाणी
डॉ. एस. एम. घावडे
रविवार, 21 जानेवारी 2018

भाजीपाला पिकास योग्य प्रमाणात पाणी मिळण्यासाठी जमिनीचा मगदूर, सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण, जमिनीची रचना व घटक, वातावरणातील तापमान आणि भाजीपाला पिकाचे आनुवंशिक गुणधर्म या बाबी महत्त्वपूर्ण आहेत. अतिपाण्यामुळे भाजीपाल्यामध्ये मुळकूज, रोपे कोलमडणे, मर, कंदसड, फळसड यांसारख्या रोगांचा प्रादुर्भाव होतो.

भाजीपाला पिकास योग्य प्रमाणात पाणी मिळण्यासाठी जमिनीचा मगदूर, सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण, जमिनीची रचना व घटक, वातावरणातील तापमान आणि भाजीपाला पिकाचे आनुवंशिक गुणधर्म या बाबी महत्त्वपूर्ण आहेत. अतिपाण्यामुळे भाजीपाल्यामध्ये मुळकूज, रोपे कोलमडणे, मर, कंदसड, फळसड यांसारख्या रोगांचा प्रादुर्भाव होतो.

मुळांवर परिणाम :
भाजीपाला पिकांची मुळे ३० ते ६० सें.मी. खोलीपर्यंत वाढत असतात. जमिनीत या खोलीपर्यंत मुळांजवळ पाणी साचून राहिल्यास मुळांची श्‍वसनाची क्रिया मंदावते. परिणामी अन्नद्रव्य शोषण व जमिनीत आधार मिळविणे या दोन्ही कार्यांमध्ये अडथळा निर्माण होतो.

पुनरुत्पादन अवस्था :
फुलोरा किंवा फळवाढीच्या अवस्थेत असलेल्या पिकात अन्नद्रव्यांचा भरपूर पुरवठा आवश्‍यक असताे. अतिरिक्त पाण्यामुळे मुळांची कार्यक्षमता घटून अन्नद्रव्यांचा पुरवठा अपुरा होतो. परिणामी पिकाच्या वाढीवर दुष्परिणाम होऊन उत्पादनात व दर्जात घट होते. उदा. टोमॅटो किंवा ढोबळी मिरची पिकात जी चकाकी आवश्‍यक असते ती मिळत नाही. फळसडसारख्या रोगाचा प्रादुर्भाव वाढून दर मिळत नाही.

अतिपाण्याचा परिणाम :

  • प्रमाणापेक्षा अधिक पाणी दिल्यास जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे पाण्याचे मार्गक्रमण गुरुत्वाकर्षणाच्या दिशेने किंवा समांतर प्रभागात विषम किंवा समांतर प्रमाणात होते. काळी जमिनीत ते पसरते आणि हलक्या जमिनीत खोलवर जाते. परिणामी काळ्या जमिनीत अतिपाण्याचा भाजीपाला पिकांवर जास्त दुष्परिणाम होतो.
  • वातावरणातील तापमान जमिनीतील पाण्याचे उर्त्सर्जन कमी किंवा अधिक प्रमाणात करण्यास परिणामकारक ठरते. तापमान अधिक असल्यास काळ्या जमिनीतही अतिरिक्त पाण्याचे बाष्पीभवन होऊन पिकांना कमी प्रमाणात फटका बसतो.
  • जमिनीमध्ये सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण जितके जास्त तितके तिची अतिरिक्त पाणी शोषून घेण्याची शक्यता वाढते. अशावेळी काही अंशी अतिरिक्त पाण्यामुळे होणारे दुष्परिणाम टाळता येतात.
  • जमिनीत चुना, पिवळी माती व क्षाराचे प्रमाण अधिक असल्यास पाणी साचून राहते. अशा जमिनीत भाजीपाला पिकांचे अधिक नुकसान होते.  
  • भाजीपाला पिकात आनुवंशिकदृष्ट्या तसेच वेगवेगळ्या जातींच्या गुणधर्मानुसार कमी अधिक पाणी सहन करण्याची क्षमता असते. उदा. भेंडी, गवार, चवळी या पिकांना कमी पाणी लागते. तर हळद, आले, कांदा, लसूण या पिकास थोडे अधिक पाणी चालू शकते.

उपाययोजना :

  • जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे भाजीपाला पिकांची निवड करावी.
  • कमी निचऱ्याच्या जमिनीत पालेभाज्या, कडीपत्ता, रताळे, कंदपिके यांची लागवड करावी.
  • पाण्याचा चांगला निचरा होणाऱ्या जमिनीत मिरची, वांगी, टोमॅटो, भेंडी, काकडी, कोहळा, फ्लॉवर, कोबी इत्यादी पिकांची लागवड करावी.
  • चुनखडीयुक्त, क्षाराचे प्रमाण जास्त असणाऱ्या, पिवळ्या मातीचे प्रमाण जास्त असणाऱ्या जमिनीत बटाटा, मिरची, कांदा हळद, आले, तोंडली यांसारखी पिके घेऊ नयेत.

संपर्क : डॉ. एस. एस. घावडे, ९६५७७२५८४४
(मिरची व भाजीपाला संशोधन विभाग, डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला)

 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रोगाईड
कपाशीवरील पांढरी माशी, कोळी नियंत्रण...सध्या कोरडवाहू कपाशीवर पांढऱ्या माशी व कोळी या...
केळी पीक सल्लासद्यःस्थितीत तापमानात वाढ होत आहे; (३० ते ३५ अंश...
आंतरपिकातून मिळेल चांगले उत्पादनआंतरपीक पद्धतीमध्ये चांगले उत्पादन मिळविण्यासाठी...
आंतरपीक पद्धती ठरते फायदेशीर...सध्याच्या काळात जमिनीतील ओलावा लक्षात घेऊन रब्बी...
डाउनी, भुरीच्या प्रादुर्भावाकडे लक्ष...सर्वसाधारण सर्वच द्राक्ष विभागांमध्ये येत्या...
उष्ण वातावरणात खजूर फळबाग ठरेल आश्वासकगत दहा वर्षांपासून खजूर लागवड वाढवण्यासाठी गुजरात...
संत्रा फळगळ रोखण्यासाठी रस शोषक पतंगाचे...संत्रा पिकांमध्ये मृग बहार धरण्यासाठी एप्रिल - मे...
तंत्र करडई लागवडीचेकरडर्ई अधिक हरभरा (३:१) अशी आंतरपिकाची लागवड...
टोमॅटोवरील फळे पोखरणाऱ्या अळीचे...खरीप हंगामाच्या अखेरच्या टप्प्यात भाजीपाला...
नियोजन रब्बी हंगामाचे : करडई, जिरायती...करडई जमीन ः मध्यम ते भारी (खोल) जमीन...
सुधारित तंत्राने करा बटाटा लागवडबटाटा पीक यशस्वी होण्यामध्ये जमिनीच्या...
उसाच्या उत्पादकता वाढीसाठी सिलिकॉन वापरपिकांच्या वाढीसाठी अन्य अन्नद्रव्यांप्रमाणे...
जनावरांसाठी उपयुक्त प्रथिनयुक्त द्विदल...प्रथिने पुरवठा करणाऱ्या चारा पिकांमध्ये विशेषतः...
चाराटंचाईमध्ये हायड्रोपोनिक्स चाऱ्याची...अत्यल्प पर्जन्यमानामुळे चारा उत्पादनात लक्षणीय घट...
ऊस उत्पादन वाढीसाठी सूक्ष्म...साधारणपणे ज्या जमिनीत सातत्याने ऊस लागवड असते,...
जमिनीच्या खोलीनुसार पेरा ज्वारीचे वाणरब्बी हंगामामध्ये ज्वारी हे महत्त्वाचे पीक आहे....
द्राक्ष कलम करण्याची पद्धतीखुंटरोपाची निवड डॉगरीज, डीग्रासेट, रामसे किंवा...
अन्नद्रव्यांचे प्रकार, महत्व जाणून करा...पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक अन्नद्रव्ये जाणून घेऊन...
लागवड लसूणघासाची...लागवडीसाठी मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी,...
प्रथिनांचा उत्तम स्राेत ः गुणवंत चारापीकराहुरी येथील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने...