agricultural news in marathi, integrated technology for food product analysis, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

खाद्यपदार्थांच्या अधिक अचूक विश्लेषणासाठी एकत्रित पद्धती विकसित
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
शनिवार, 10 मार्च 2018

आपण खात असलेल्या खाद्यामधील नेमक्या पोषकतत्त्वाचे प्रमाण समजण्यासाठी अमेरिकेतील कृषी संशोधन सेवेतील रसायनतज्ज्ञ क्रेग बॅर्डवेल यांनी विश्लेषणाच्या काही पद्धती विकसित केल्या आहेत. खाद्य नमुन्यातील एकाच वेळी सात वेगवेगळ्या उपकरणांद्वारे अचूक विश्लेषण केले जाते. त्यामुळे वेळेमध्ये बचतीसोबतच अधिक अचूकता मिळते.  

आपण खात असलेल्या खाद्यामधील नेमक्या पोषकतत्त्वाचे प्रमाण समजण्यासाठी अमेरिकेतील कृषी संशोधन सेवेतील रसायनतज्ज्ञ क्रेग बॅर्डवेल यांनी विश्लेषणाच्या काही पद्धती विकसित केल्या आहेत. खाद्य नमुन्यातील एकाच वेळी सात वेगवेगळ्या उपकरणांद्वारे अचूक विश्लेषण केले जाते. त्यामुळे वेळेमध्ये बचतीसोबतच अधिक अचूकता मिळते.  

खाद्यपदार्थांतील पोषक घटकांचे प्रमाण माहीत असणे ही आहाराच्या नियोजनासाठी अत्यंत आवश्यक असते. अनेक खाद्यपदार्थामध्ये त्यात उपलब्ध नसलेले अन्य एखादे जीवनसत्त्व मिसळले जाते. उदा. अलीकडे दूध, नाष्ट्यासाठीचे फ्लेक्स, संत्र्याचा रस, योगर्ट, मार्गारीन आणि सोयाबीनवर आधारित पेये यामध्ये दात आणि हाडांच्या बळकटीकरणासाठी ड जीवनसत्त्वाचा वापर केला जातो. अशा प्रत्येक घटकाचे नेमके प्रमाण जाणून घेण्यासाठी प्रयोगशाळेमध्ये वेगवेगळ्या उपकरणाचा वापर करावा लागतो. बेल्ट्सव्हिले येथील अन्न संरचना आणि पद्धती विकास प्रयोगशाळेतील विश्लेषक रसायनतज्ज्ञ असलेल्या क्रेग बॅर्डवेल यांनी नव्या पद्धत तयार केली आहे. त्यात त्यांना चार मास स्पेक्ट्रोमीटर, एक गॅस आणि दोन लिक्विड क्रोमोटोग्राफ अशा सात विश्लेषक यंत्राचा वापर केला आहे.

नेमक्या प्रमाणाची आवश्यकता :
प्रमाणित विश्लेषण पद्धतीमध्ये खाद्यपदार्थांचे नमुने अतिनील किरणांच्या संपर्कात ठेवले जातात. त्यामुळे पदार्थातील मानवी आरोग्यासाठी आवश्यक अशी जीवनसत्त्वे, खनिजे, मेदाम्ले यांचे प्रमाण समजते. मात्र, अनेक वेळा त्याची अचूकता कमी राहत असल्याचे बॅर्डवेल यांनी सांगितले. त्यामुळे मुलद्रव्यीय पातळीवर जाऊन विश्लेषण करण्याची आवश्यकता भासते. अशा विश्लेषणातून पोषक घटकांची मूलद्रव्यीय संरचना, आयसोमर मिळवली जाते. आयसोमर म्हणजे रासायनिक सूत्र सारखे असले तरी त्यांची संरचना वेगळी असणारी मूलद्रव्ये होत. त्यामुळे पोषक घटकांची रचनानुसार त्यांच्या शरीरातील शोषणाचे प्रमाण ठरत असल्याचे ही अत्यंत महत्त्वाची ठरतात.  

संशोधनाचे फायदे
बॅर्डवेल यांनी दीर्घ संशोधनातून विविध खाद्यपदार्थांतील प्रमाणाविषयी असलेल्या धारणा चुकीच्या असल्याचे दाखवून दिले आहे. उदा. कालवातील (ओयस्टर)मधील ड जीवनसत्त्वाचे प्रमाण. त्यांनी फिश ऑइल आणि लॅनोलिनमधील ड जीवनसत्त्वामध्ये असलेले फरक दाखवले. तसेच विविध पेये, भाज्याचे रस आणि सोयाबीन तेल यांतील पूरक पोषक घटकांचे नेमके प्रमाण मिळवले आहे. 
 

इतर ताज्या घडामोडी
रविवार विशेष : दावणत्या दाव्यानं असे किती जीव ओढत नेले असतील...
केंद्रीय कृषी विद्यापीठे ही काळाची गरज...देशात वातावरणावर आधरित १५ झोन आहेत. या...
श्रीमंत रानातला ‘गरीब’ प्रतिभावंत !ठकाबाबांनी जगण्यावर, कलेवर भरभरून प्रेम केले. कला...
तूर, हरभरा अनुदान मिळण्यासाठी अचूक...मुंबई : शेतकऱ्यांचे आधार क्रमांक बँक खात्यास...
पाकिस्तानात घुसूनच सर्जिकल स्ट्राइक करा...नवी दिल्ली : दहशतवादाविरोधात सर्व राजकीय पक्षांनी...
शिवजयंतीला शिवनेरी किल्ल्यावर शिववंदनापुणे : छत्रपती श्री शिवाजी महाराज यांच्या...
हुतात्मा संजय राजपूत, नितीन राठोड यांना...बुलडाणा  ः काश्मीरमधील पुलवामा सेक्टरमध्ये...
जिवाणूंमुळे होतो फुफ्फुसाच्या...फुफ्फुसाच्या ट्यूमरच्या विकासामध्ये तेथील...
पाणीटंचाईची ऊस लागवडीला झळपुणे :ऑक्टोबरपासून सुरू झालेल्या...
नगर जिल्हा परिषदेचे उद्या अंदाजपत्रकनगर : जिल्हा परिषदेची अंदाजपत्रकीय विशेष सभा...
सौरपंपांपासून साडेचार हजार शेतकरी वंचितजळगाव : मुख्यमंत्री सौरकृषिपंप योजनेच्या लाभासाठी...
सौर कृषिपंप योजनेच्या लाभार्थ्यांचा...सोलापूर : शेतकऱ्यांना सौरऊर्जेद्वारे दिवसाही...
औरंगाबादेत द्राक्ष प्रतिक्विंटल ३५०० ते...औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
शिवसेना-भाजपचे युतीच्या दिशेने पुढचे...मुंबई: लोकसभा निवडणुकीतील युतीसाठी शिवसेना-...
किमान तापमानात वाढ, उन्हाळी हंगामास...महाराष्ट्रावर १०१४ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
पुणे विभागात हरभऱ्याची ४९ टक्केच पेरणीपुणे : पावसाळ्यात कमी पावसामुळे जमिनीत पुरेशी ओल...
शाळांमधील ४९८ खोल्या धोकादायकपुणे : जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागाने...
मराठवाड्यात रब्बी पिकांची वाढ खुंटलीऔरंगाबाद : पाण्याचा ताण, तापमानातील चढउतार यामुळे...
अमरावतीत तूर, कापसाला मिळेना भावअमरावती : चीनकडून भारतीय सोयाबीनला वाढती...
गुलाब उत्पादकांच्या कष्टाला मिळाले फळ नाशिक : दुष्काळी परिस्थिती, कमी असलेला भाव,...