agricultural news in marathi, integrated technology for food product analysis, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

खाद्यपदार्थांच्या अधिक अचूक विश्लेषणासाठी एकत्रित पद्धती विकसित
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
शनिवार, 10 मार्च 2018

आपण खात असलेल्या खाद्यामधील नेमक्या पोषकतत्त्वाचे प्रमाण समजण्यासाठी अमेरिकेतील कृषी संशोधन सेवेतील रसायनतज्ज्ञ क्रेग बॅर्डवेल यांनी विश्लेषणाच्या काही पद्धती विकसित केल्या आहेत. खाद्य नमुन्यातील एकाच वेळी सात वेगवेगळ्या उपकरणांद्वारे अचूक विश्लेषण केले जाते. त्यामुळे वेळेमध्ये बचतीसोबतच अधिक अचूकता मिळते.  

आपण खात असलेल्या खाद्यामधील नेमक्या पोषकतत्त्वाचे प्रमाण समजण्यासाठी अमेरिकेतील कृषी संशोधन सेवेतील रसायनतज्ज्ञ क्रेग बॅर्डवेल यांनी विश्लेषणाच्या काही पद्धती विकसित केल्या आहेत. खाद्य नमुन्यातील एकाच वेळी सात वेगवेगळ्या उपकरणांद्वारे अचूक विश्लेषण केले जाते. त्यामुळे वेळेमध्ये बचतीसोबतच अधिक अचूकता मिळते.  

खाद्यपदार्थांतील पोषक घटकांचे प्रमाण माहीत असणे ही आहाराच्या नियोजनासाठी अत्यंत आवश्यक असते. अनेक खाद्यपदार्थामध्ये त्यात उपलब्ध नसलेले अन्य एखादे जीवनसत्त्व मिसळले जाते. उदा. अलीकडे दूध, नाष्ट्यासाठीचे फ्लेक्स, संत्र्याचा रस, योगर्ट, मार्गारीन आणि सोयाबीनवर आधारित पेये यामध्ये दात आणि हाडांच्या बळकटीकरणासाठी ड जीवनसत्त्वाचा वापर केला जातो. अशा प्रत्येक घटकाचे नेमके प्रमाण जाणून घेण्यासाठी प्रयोगशाळेमध्ये वेगवेगळ्या उपकरणाचा वापर करावा लागतो. बेल्ट्सव्हिले येथील अन्न संरचना आणि पद्धती विकास प्रयोगशाळेतील विश्लेषक रसायनतज्ज्ञ असलेल्या क्रेग बॅर्डवेल यांनी नव्या पद्धत तयार केली आहे. त्यात त्यांना चार मास स्पेक्ट्रोमीटर, एक गॅस आणि दोन लिक्विड क्रोमोटोग्राफ अशा सात विश्लेषक यंत्राचा वापर केला आहे.

नेमक्या प्रमाणाची आवश्यकता :
प्रमाणित विश्लेषण पद्धतीमध्ये खाद्यपदार्थांचे नमुने अतिनील किरणांच्या संपर्कात ठेवले जातात. त्यामुळे पदार्थातील मानवी आरोग्यासाठी आवश्यक अशी जीवनसत्त्वे, खनिजे, मेदाम्ले यांचे प्रमाण समजते. मात्र, अनेक वेळा त्याची अचूकता कमी राहत असल्याचे बॅर्डवेल यांनी सांगितले. त्यामुळे मुलद्रव्यीय पातळीवर जाऊन विश्लेषण करण्याची आवश्यकता भासते. अशा विश्लेषणातून पोषक घटकांची मूलद्रव्यीय संरचना, आयसोमर मिळवली जाते. आयसोमर म्हणजे रासायनिक सूत्र सारखे असले तरी त्यांची संरचना वेगळी असणारी मूलद्रव्ये होत. त्यामुळे पोषक घटकांची रचनानुसार त्यांच्या शरीरातील शोषणाचे प्रमाण ठरत असल्याचे ही अत्यंत महत्त्वाची ठरतात.  

संशोधनाचे फायदे
बॅर्डवेल यांनी दीर्घ संशोधनातून विविध खाद्यपदार्थांतील प्रमाणाविषयी असलेल्या धारणा चुकीच्या असल्याचे दाखवून दिले आहे. उदा. कालवातील (ओयस्टर)मधील ड जीवनसत्त्वाचे प्रमाण. त्यांनी फिश ऑइल आणि लॅनोलिनमधील ड जीवनसत्त्वामध्ये असलेले फरक दाखवले. तसेच विविध पेये, भाज्याचे रस आणि सोयाबीन तेल यांतील पूरक पोषक घटकांचे नेमके प्रमाण मिळवले आहे. 
 

इतर ताज्या घडामोडी
द्राक्षावरील उडद्या भुंगेऱ्यांच्या...द्राक्ष विभागामध्ये ऑक्टोबर छाटणी व त्यानंतरचा...
कळमणा बाजारात सोयाबीन प्रतिक्‍विंटल...नागपूर ः कळमणा बाजार समितीत सोयाबीनची आवक वाढती...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मोहरी, जवस लागवड व्यवस्थापनरब्बी हंगामात तेलबिया पिके अत्यंत महत्त्वाची असून...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जळगाव जिल्ह्यात खरेदी केंद्रांतील...जळगाव : कडधान्य खरेदीसंबंधी शासकीय खरेदी...
टंचाईत पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन करा ः...नांदेड ः टंचाईच्या परिस्थितीत पिण्याच्या पाण्याचे...
वऱ्हाडात सहा तालुक्‍यांत गंभीर दुष्काळअकोला : अनियमित आणि सरासरीपेक्षा कमी झालेल्या...
अमरावती जिल्ह्यातील ‘रब्बी`...अमरावती : कृषी विभागाने रब्बी हंगामासाठी १ लाख ६८...
संकरित कपाशीचे ‘नांदेड ४४’ वाण...परभणी ः वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने...
सांगली जिल्ह्यातील सर्वच तलाव आटलेसांगली ः ताकारी, टेंभू, आरफळ योजनेच्या पाण्यामुळे...
पुणे विभागात अवघ्या सहा टक्के पेरण्यापुणे ः पावसाळ्यात पडलेल्या पावसाच्या खंडाचा...
राज्यात दुष्काळसदृश नाही, तर दुष्काळ...मुंबई : यंदा झालेल्या कमी पावसामुळे राज्याच्या...
अवर्षणाचा पिकावरील ताण कमी करण्यासाठी...कोरडवाहू शेतीत पीक उत्पादनाच्या दृष्टीने “ओल तसे...
कोल्हापुरात केळी लागवड कमी होण्याची शक्...कोल्हापूर : पुरेशा पाण्याअभावी जिल्ह्यात केळीच्या...
नगरमधील आठ तालुके अद्यापही रब्बी...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये रब्बीची आतापर्यंत अवघी नऊ...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
परभणी जिल्ह्यात हुमणीच्या नुकसानीचा कहरपरभणी ः परभणी जिल्ह्यात उद्‍भवलेल्या दुष्काळी...
बाजार समिती कर्मचारी शासन आस्थापनावर...पुणे  ः राज्यातील बाजार समित्यांमधील...
पुणे विभागात चारापिकांची एक लाख...पुणे   ः जनावरांसाठी चाऱ्याची अडचण येऊ नये...