agricultural news in marathi, need of proper temprature for groundnut sowing , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

भुईमूग लागवडीवेळी तापमान लक्षात घ्या
डी. एम. काळे
बुधवार, 3 जानेवारी 2018

भुईमूग पिकाचे स्पॅनिश आणि व्हर्जिनिया असे प्रमुख प्रकार आहेत. स्पॅनिश प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ लवकर आणि व्हर्जिनिया प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ उशिरा असतो. जानेवारी महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यानंतर लागवडीस सुरवात करावी.

भुईमूग पिकाचे स्पॅनिश आणि व्हर्जिनिया असे प्रमुख प्रकार आहेत. स्पॅनिश प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ लवकर आणि व्हर्जिनिया प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ उशिरा असतो. जानेवारी महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यानंतर लागवडीस सुरवात करावी.

  • उन्हाळी भुईमुगाच्या लागवडीस जानेवारी महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर वातावरणातील तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यानंतर सुरवात करावी. गेल्या हंगामात भुईमुगाची लागवड झाल्यानंतर तापमानात अचानक वाढ झाली. याचा पुढे पीक वाढ, उत्पादन आणि दर्जावर परिणाम झाला. विशेषतः मशागतीच्या पारंपरिक पद्धतीमध्ये परिणाम अधिक प्रमाणात दिसून आला. हे लक्षात घेऊन योग्य तापमान होताच लागवडीचे नियोजन करावे.
  • भुईमूग उत्पादनासाठी जमीन, पाणी आणि हवामान हे महत्त्वाचे घटक आहेत. प्रामुख्याने तापमान, पर्जन्यमान, सूर्यप्रकाश यांचा पीक वाढ व उत्पादनावर प्रत्यक्ष परिणाम होतो. भुईमूग पिकाचे स्पॅनिश (फांद्यांची संख्या मध्यम) आणि व्हर्जिनिया (फांद्यांची संख्या अधिक) प्रमुख प्रकार आहेत.

पीक वाढीच्या अवस्था

  • उगवण ः  ८ ते १० दिवसांनी होते.
  • फूलधारणा ः २५ ते ३५ दिवसांनी होते.
  • आरी सुटणे ः ३० ते ४० दिवसांनी होते.
  • शेंग धारणा ः ४५ ते ५५ दिवसांनी होते.
  • शेंग पोषण ः ६० ते ७५ दिवसांनी होते.
  • शेंग पक्वता ः ११५ ते १३५ दिवसांनी होते.

पीक वाढीच्या अवस्थेत तापमानाचा परिणाम
बियाणे उगवण
जमिनीतील तापमानाचा परिणाम बियाणे उगवण, अंकुर व रोप वाढीवर होतो. जमिनीतील तापमान १५ अंश सेल्सिअस आणि वातावरणातील तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक अनुकूल असते. यापेक्षा तापमान कमी असल्यास उगवण उशिरा व कमी होते. वातावरणातील तापमान ५४ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यास बियाणातील भ्रूण मरतो. उगवण होत नाही.

रोप वाढ
वातावरणातील २० ते ३० अंश सेल्सिअस तापमानामध्ये रोपाची वाढ जलद गतीने होते.

फूलधारणा
वातावरणातील तापमान २४  ते २७ अंश सेल्सिअसमध्ये असल्यास फूलधारणा अधिक प्रमाणात होते. वातावरणातील तापमान सतत ३३ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक राहिल्यास फुलातील पराग कणांच्या सजीव क्षमतेवर परिणाम होतो. फुलामध्ये वंध्यत्व (वांझपणा) येते. त्यामुळे शेंगधारणा होत नाही.

शेंगधारणा
जमिनीतील तापमान ३० ते ३४ अंश सेल्सिअसमध्ये शेंगाची वाढ व पोषण चांगले होते. फूलधारणा ते पक्वता या कालावधीत जमीन व वातावरणातील तापमानात वाढ झाल्यास शेंगाच्या संख्येत घट होते.

सूर्यप्रकाशाचे महत्त्व
भुईमूग पिकास भरपूर सूर्यप्रकाश मानवतो. सूर्यप्रकाशाचा पानांचे प्रकाश संश्लेषण आणि श्वासोच्छवासावर परिणाम होतो. दिवसा सूर्यप्रकाश कालावधी दहा तास असल्यास झाडाची वाढ जोमदार होते. अधिक तासाच्या दिवसामध्ये झाडांना फूलधारणा कमी होते. स्वच्छ व निरभ्र सूर्यप्रकाश असल्यास फूल व आऱ्यांच्या संख्येत वाढ होते. शेंगांमध्ये दाणे भरण्याचे प्रमाण वाढते, दाणे आकर्षक होतात. उत्पादनात वाढ होते.

गेल्या वर्षीतील तापमानाचा परिणाम

  • गेल्या हंगामात भुईमूग लागवड झाल्यानंतर मार्च महिन्याच्या आरंभापासून वातावरणातील तापमानात अचानक वाढ झाली. पुढे तापमान वाढत गेले. याचा पीक वाढीवर परिणाम झाला. उत्पादनात मोठ्या प्रमाणात घट झाली.
  • विदर्भ, मराठवाडा विभागात काही शेतकऱ्यांच्या शेतामध्ये भुईमूग झाडाची वाढ भरपूर झाली. परंतु शेंगा लागल्या नाहीत.
  • काही विभागामध्ये शेंगा थोड्या प्रमाणात लागल्या, परंतु शेंगांचे पोषण बरोबर झाले नाही. दाण्याचा दर्जा कमी झाला. उत्पादनात घट झाली.

संपर्क : डी. एम. काळे, ९९३०७५७२२५
(लेखक भुईमूग शास्त्रज्ञ आहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
शेतकऱ्यांसाठी संसदेचे विशेष अधिवेशन...कोल्हापूर  : शेतीमालाला दीडपट हमीभाव आणि...
सांगलीत मजूर टंचाईचा गुऱ्हाळघरांना फटकासांगली  ः शिराळा तालुक्‍यात गुळाची निर्मिती...
औरंगाबाद जिल्ह्यात ३०० टॅंकरद्वारे... औरंगाबाद  : जिल्ह्यातील २४५ गावे व २९...
नगर जिल्ह्यात ४८१ शेतकरी मित्रांची निवड नगर  ः कृषी विभागाच्या विविध योजना...
धुळे, जळगावमध्ये मक्‍याचा कडबा २००... जळगाव  ः दूध उत्पादकांना अपेक्षित दर मिळत...
सातारा जिल्ह्यात पाच टॅंकरव्दारे...सातारा  : जिल्ह्यातील माण, खटाव भागात...
साताऱ्यातील दहा कारखान्यांचा गाळप हंगाम... सातारा  : जिल्ह्यातील ऊस गाळप हंगाम अंतिम...
साखर कारखानदारांच्या मागण्या निरर्थक :...कोल्हापूर : देशात अतिरिक्त साखरेचा प्रश्‍न गंभीर...
जालन्यातील रेशीमकोष बाजारपेठेचे आज उद्‌...औरंगाबाद : जालना बाजार समितीच्या आवारात शनिवारी (...
तंत्र हळद लागवडीचे...आंगठे आणि हळकुंड बियाण्यापेक्षा जेठे गड्डे...
ग्रामीण भागात समिश्र चलन तुटवडा अकोला  : गेल्या काही दिवसांपासून चलन तुटवडा...
जमीन सुपीकतेसाठी प्रो-साॅईल प्रकल्पपरभणी  ः नाबार्ड आणि जर्मनीतील जीआयझेड या...
नाशिकमधील ड्रायपोर्टचा मार्ग मोकळानाशिक  : नाशिक जिल्हा बँकेकडे तारण असलेली...
मोहफुलावरील बंदी उठलीनागपूर (सकाळ वृत्तसेवा) : आदिवासींसाठी मोहफुलाचे...
संत्रा पिकाचे ४० टक्‍के नुकसान जलालखेडा, जि. नागपूर : जगप्रसिद्ध असलेल्या...
पावसाळी अधिवेशन नागपूरमध्ये होणारमुंबई : येत्या ४ जुलैपासून सुरू होणारे...
पुणे जिल्ह्यात भाताचे क्षेत्र वाढण्याचा... पुणे: जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांची खरीप हंगामाची...
साताऱ्यातील दोन हजार सत्तावीस... सातारा : कृषी यांत्रिकीकरणास मोठ्या प्रमाणात...
साखर जप्त करता येणार नाही ः मुश्रीफ कोल्हापूर  : एफआरपीची थकीत रक्कम ऊस...
नगर जिल्ह्यात ‘जलयुक्त’ची ३७१ कामे पूर्ण नगर : जिल्ह्यात जलयुक्त शिवार अभियानातून मागील...