agricultural news in marathi, need of proper temprature for groundnut sowing , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

भुईमूग लागवडीवेळी तापमान लक्षात घ्या
डी. एम. काळे
बुधवार, 3 जानेवारी 2018

भुईमूग पिकाचे स्पॅनिश आणि व्हर्जिनिया असे प्रमुख प्रकार आहेत. स्पॅनिश प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ लवकर आणि व्हर्जिनिया प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ उशिरा असतो. जानेवारी महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यानंतर लागवडीस सुरवात करावी.

भुईमूग पिकाचे स्पॅनिश आणि व्हर्जिनिया असे प्रमुख प्रकार आहेत. स्पॅनिश प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ लवकर आणि व्हर्जिनिया प्रकारच्या जातीचा पक्व काळ उशिरा असतो. जानेवारी महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यानंतर लागवडीस सुरवात करावी.

  • उन्हाळी भुईमुगाच्या लागवडीस जानेवारी महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यानंतर वातावरणातील तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यानंतर सुरवात करावी. गेल्या हंगामात भुईमुगाची लागवड झाल्यानंतर तापमानात अचानक वाढ झाली. याचा पुढे पीक वाढ, उत्पादन आणि दर्जावर परिणाम झाला. विशेषतः मशागतीच्या पारंपरिक पद्धतीमध्ये परिणाम अधिक प्रमाणात दिसून आला. हे लक्षात घेऊन योग्य तापमान होताच लागवडीचे नियोजन करावे.
  • भुईमूग उत्पादनासाठी जमीन, पाणी आणि हवामान हे महत्त्वाचे घटक आहेत. प्रामुख्याने तापमान, पर्जन्यमान, सूर्यप्रकाश यांचा पीक वाढ व उत्पादनावर प्रत्यक्ष परिणाम होतो. भुईमूग पिकाचे स्पॅनिश (फांद्यांची संख्या मध्यम) आणि व्हर्जिनिया (फांद्यांची संख्या अधिक) प्रमुख प्रकार आहेत.

पीक वाढीच्या अवस्था

  • उगवण ः  ८ ते १० दिवसांनी होते.
  • फूलधारणा ः २५ ते ३५ दिवसांनी होते.
  • आरी सुटणे ः ३० ते ४० दिवसांनी होते.
  • शेंग धारणा ः ४५ ते ५५ दिवसांनी होते.
  • शेंग पोषण ः ६० ते ७५ दिवसांनी होते.
  • शेंग पक्वता ः ११५ ते १३५ दिवसांनी होते.

पीक वाढीच्या अवस्थेत तापमानाचा परिणाम
बियाणे उगवण
जमिनीतील तापमानाचा परिणाम बियाणे उगवण, अंकुर व रोप वाढीवर होतो. जमिनीतील तापमान १५ अंश सेल्सिअस आणि वातावरणातील तापमान १८ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक अनुकूल असते. यापेक्षा तापमान कमी असल्यास उगवण उशिरा व कमी होते. वातावरणातील तापमान ५४ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक झाल्यास बियाणातील भ्रूण मरतो. उगवण होत नाही.

रोप वाढ
वातावरणातील २० ते ३० अंश सेल्सिअस तापमानामध्ये रोपाची वाढ जलद गतीने होते.

फूलधारणा
वातावरणातील तापमान २४  ते २७ अंश सेल्सिअसमध्ये असल्यास फूलधारणा अधिक प्रमाणात होते. वातावरणातील तापमान सतत ३३ अंश सेल्सिअसपेक्षा अधिक राहिल्यास फुलातील पराग कणांच्या सजीव क्षमतेवर परिणाम होतो. फुलामध्ये वंध्यत्व (वांझपणा) येते. त्यामुळे शेंगधारणा होत नाही.

शेंगधारणा
जमिनीतील तापमान ३० ते ३४ अंश सेल्सिअसमध्ये शेंगाची वाढ व पोषण चांगले होते. फूलधारणा ते पक्वता या कालावधीत जमीन व वातावरणातील तापमानात वाढ झाल्यास शेंगाच्या संख्येत घट होते.

सूर्यप्रकाशाचे महत्त्व
भुईमूग पिकास भरपूर सूर्यप्रकाश मानवतो. सूर्यप्रकाशाचा पानांचे प्रकाश संश्लेषण आणि श्वासोच्छवासावर परिणाम होतो. दिवसा सूर्यप्रकाश कालावधी दहा तास असल्यास झाडाची वाढ जोमदार होते. अधिक तासाच्या दिवसामध्ये झाडांना फूलधारणा कमी होते. स्वच्छ व निरभ्र सूर्यप्रकाश असल्यास फूल व आऱ्यांच्या संख्येत वाढ होते. शेंगांमध्ये दाणे भरण्याचे प्रमाण वाढते, दाणे आकर्षक होतात. उत्पादनात वाढ होते.

गेल्या वर्षीतील तापमानाचा परिणाम

  • गेल्या हंगामात भुईमूग लागवड झाल्यानंतर मार्च महिन्याच्या आरंभापासून वातावरणातील तापमानात अचानक वाढ झाली. पुढे तापमान वाढत गेले. याचा पीक वाढीवर परिणाम झाला. उत्पादनात मोठ्या प्रमाणात घट झाली.
  • विदर्भ, मराठवाडा विभागात काही शेतकऱ्यांच्या शेतामध्ये भुईमूग झाडाची वाढ भरपूर झाली. परंतु शेंगा लागल्या नाहीत.
  • काही विभागामध्ये शेंगा थोड्या प्रमाणात लागल्या, परंतु शेंगांचे पोषण बरोबर झाले नाही. दाण्याचा दर्जा कमी झाला. उत्पादनात घट झाली.

संपर्क : डी. एम. काळे, ९९३०७५७२२५
(लेखक भुईमूग शास्त्रज्ञ आहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
रविवार विशेष : दावणत्या दाव्यानं असे किती जीव ओढत नेले असतील...
केंद्रीय कृषी विद्यापीठे ही काळाची गरज...देशात वातावरणावर आधरित १५ झोन आहेत. या...
श्रीमंत रानातला ‘गरीब’ प्रतिभावंत !ठकाबाबांनी जगण्यावर, कलेवर भरभरून प्रेम केले. कला...
तूर, हरभरा अनुदान मिळण्यासाठी अचूक...मुंबई : शेतकऱ्यांचे आधार क्रमांक बँक खात्यास...
पाकिस्तानात घुसूनच सर्जिकल स्ट्राइक करा...नवी दिल्ली : दहशतवादाविरोधात सर्व राजकीय पक्षांनी...
शिवजयंतीला शिवनेरी किल्ल्यावर शिववंदनापुणे : छत्रपती श्री शिवाजी महाराज यांच्या...
हुतात्मा संजय राजपूत, नितीन राठोड यांना...बुलडाणा  ः काश्मीरमधील पुलवामा सेक्टरमध्ये...
जिवाणूंमुळे होतो फुफ्फुसाच्या...फुफ्फुसाच्या ट्यूमरच्या विकासामध्ये तेथील...
पाणीटंचाईची ऊस लागवडीला झळपुणे :ऑक्टोबरपासून सुरू झालेल्या...
नगर जिल्हा परिषदेचे उद्या अंदाजपत्रकनगर : जिल्हा परिषदेची अंदाजपत्रकीय विशेष सभा...
सौरपंपांपासून साडेचार हजार शेतकरी वंचितजळगाव : मुख्यमंत्री सौरकृषिपंप योजनेच्या लाभासाठी...
सौर कृषिपंप योजनेच्या लाभार्थ्यांचा...सोलापूर : शेतकऱ्यांना सौरऊर्जेद्वारे दिवसाही...
औरंगाबादेत द्राक्ष प्रतिक्विंटल ३५०० ते...औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
शिवसेना-भाजपचे युतीच्या दिशेने पुढचे...मुंबई: लोकसभा निवडणुकीतील युतीसाठी शिवसेना-...
किमान तापमानात वाढ, उन्हाळी हंगामास...महाराष्ट्रावर १०१४ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
पुणे विभागात हरभऱ्याची ४९ टक्केच पेरणीपुणे : पावसाळ्यात कमी पावसामुळे जमिनीत पुरेशी ओल...
शाळांमधील ४९८ खोल्या धोकादायकपुणे : जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागाने...
मराठवाड्यात रब्बी पिकांची वाढ खुंटलीऔरंगाबाद : पाण्याचा ताण, तापमानातील चढउतार यामुळे...
अमरावतीत तूर, कापसाला मिळेना भावअमरावती : चीनकडून भारतीय सोयाबीनला वाढती...
गुलाब उत्पादकांच्या कष्टाला मिळाले फळ नाशिक : दुष्काळी परिस्थिती, कमी असलेला भाव,...