agricultural news in marathi, news about study of soil microbes , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

जमिनीतील जिवाणूंच्या गुणसूत्रीय रचनांचा झाला अभ्यास
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
रविवार, 18 फेब्रुवारी 2018

जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण माध्यम आहे. जमिनीची सुपीकता जपण्यात तिच्यामध्ये असणाऱ्या जिवाणूंचा मोठा वाटा असतो. या जिवाणूंचा अभ्यास स्पेनमधील माद्रीद येथील रे जॉन कार्लोस विद्यापीठातील संशोधकांनी केला आहे. संशोधनातून जिवाणूंचे निश्‍चित कार्य, गुणसूत्रीय रचना याबाबत त्यांना माहितीचा साठा मिळाला आहे. भविष्यात जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी व कृषी उत्पादनात भरीव वाढ करण्यासाठी या माहितीचा निश्‍चितच फायदा होईल असा दावा त्यांनी केला आहे. 

जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण माध्यम आहे. जमिनीची सुपीकता जपण्यात तिच्यामध्ये असणाऱ्या जिवाणूंचा मोठा वाटा असतो. या जिवाणूंचा अभ्यास स्पेनमधील माद्रीद येथील रे जॉन कार्लोस विद्यापीठातील संशोधकांनी केला आहे. संशोधनातून जिवाणूंचे निश्‍चित कार्य, गुणसूत्रीय रचना याबाबत त्यांना माहितीचा साठा मिळाला आहे. भविष्यात जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी व कृषी उत्पादनात भरीव वाढ करण्यासाठी या माहितीचा निश्‍चितच फायदा होईल असा दावा त्यांनी केला आहे. 

रे जॉन कार्लोस विद्यापीठातील संशोधक फर्नांडो मेस्रे व त्यांच्या चमूने हे संशोधन केले आहे. संशोधकांनी जगभरात विविध देशांतील माती गोळा करून तिचा अभ्यास केला. साधारणपणे जिवाणूंच्या ५०० प्रजाती सर्व देशातल्या जमिनीत प्रभावीरीत्या कार्यरत असतात असे त्यांना दिसून आले आहे. संशोधनाबाबत ‘सायन्स’ या संशोधनपत्रिकेत माहिती प्रकाशित करण्यात आली आहे. संशोधनाबाबत अधिक माहिती देताना मुख्य संशोधक फर्नांडो मेस्रे म्हणाले, ‘‘जमिनीतील जैविक संपदेमध्ये जमिनीतील जिवाणूंचा मोठा वाटा असतो. पिकाच्या उत्पादनातही त्या भूमिका बजावतात. जमिनीतील पर्यावरणाचे संतुलन ठेवून सुपीकता टिकविण्यासाठी मोठा हातभार जिवाणू लावतात. जमिनीतील कर्बाच्या प्रमाणावरही ते प्रभाव टाकत असतात. मातीच्या छोट्याशा नमुन्यात जिवाणू व इतर सजिवांच्या लाखो प्रजाती दिसतात. ज्याबद्दल अद्याप पुरेशी माहिती नाही. त्यामुळे जमिनीची सुपीकता, सेंद्रिय कर्ब वाढविण्यासाठी करावयाच्या उपाययोजना प्रभावी ठरत नाहीत. जमिनीतील बहुतांश जिवाणूंची रचना सद्यस्थितीत शास्त्रज्ञांकडे असलेल्या जिवाणूंच्या रचनेपेक्षा खूपच वेगळी आहे. प्रयोगशाळेत अद्यापपर्यंत या जिवाणूंची निर्मिती करण्यात यश आलेले नाही. त्यामुळे आम्ही जगभरातील जमिनीतील जिवाणूंचा अभ्यास केला.’’

असे केले संशोधन :

  • संशोधनासाठी सहा खंडातील २३७ ठिकाणच्या जमिनींमधून अनेक मातीचे नमुने गोळा केले. त्यामध्ये वाळवंटी प्रदेश ते विषुवृत्तीय व ध्रुवीय प्रदेश अशा सर्वप्रकारच्या जमिनींचा समावेश होता.
  • जिवाणूंच्या भौतिक, रासायनिक तसेच गुणसूत्रीय रचनांचा अभ्यास करण्यात आला. विविध वातावरण व जमिनीत विशिष्ट जिवाणूंच्या कार्यक्षमतेवर होणाऱ्या परिणामांचाही अभ्यास करण्यात आला.

प्रतिक्रिया :
अामच्या संशोधनात जगभरातील जमिनीत जिवाणूंच्या ५०० प्रजाती प्रभावी असल्याचे दिसून आले. त्यातील अनेक प्रजातींच्या गुणसूत्रीय रचना व जमिनीच्या जडणघडणीत त्यांचे कार्य याबाबत भरपूर माहिती मिळाली. अभ्यासातून जमिनीतील या जिवाणूंची संख्या जपण्याबाबत नेमके काय करता येईल याची माहिती मिळाली. त्याचा उपयोग कृषी उत्पादन वाढविण्यासाठी करता येऊ शकतो. माहितीचा उपयोग करून विविध देशातील जमिनीतील प्रभावी जिवाणूंच्या वितरणाचा नेमका नकाशाकृत आराखडा करता येईल. जमिनीतील उपयुक्त जिवाणूंच्या वाढीसाठी व त्यामाध्यमातून जमिनीची सुपीकता वाढविण्यासाठी जागतिक पातळीवर करावयाच्या उपाययोजनांबाबत धाेरण ठरविण्यासाठी त्याचा उपयोग करता येईल.
फर्नांडो मेस्त्रे, मुख्य संशाेधक,
रे जॉन कार्लोस विद्यापीठ, माद्रिद, स्पेन
 

इतर ताज्या घडामोडी
सर्वांच्या प्रयत्नांनीच गोवर्धन उचलला...अतिरिक्त दूध झाल्यास प्रक्रिया वाढविणे, त्यासाठी...
सरकारने दूध उत्पादक शेतकऱ्यांना थेट...महाराष्ट्र सध्या दुधाच्या प्रश्नावरून निर्माण...
प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना दुग्ध व्यवसाय...‘शेतीपूरक व्यवसाय करा त्यातून आर्थिक स्थैर्य...
अतिरिक्त दूध कमी झाले की दर वाढेल :...राज्यात दूध दराचा गंभीर प्रश्‍न तयार झाला आहे....
पहिला अधिकृत जागतिक मधमाशी दिन आज होणार...संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या २० डिसेंबर २०१७ रोजी...
राहुरी येथे मधमाशीविषयक प्रशिक्षणाचे...राहुरी ः मधुमक्षिका पालनाचे शेती उत्पादनात विशेष...
देशव्यापी शेतकरी संपादरम्यान...नाशिक : राष्ट्रीय किसान महासंघाच्या वतीने...
हरितगृहात गुलाब फुलांचे उत्पादन घेताना...जागतिक बाजारात गुलाब फुलांना वर्षभर मागणी असते....
तापमानात घट, ढगाळ हवामानासह पावसाची शक्...महाराष्ट्राचा पूर्वभाग, मध्य प्रदेश, गुजरात,...
लाल गराच्या संत्रा निर्यात वाढीसाठी... ऑस्ट्रेलियामध्ये आतील गर व रस रक्तासारख्या...
पीक सल्ला : बागायती कापूस, उन्हाळी...बागायती कापूस शेंदरी बोंड अळीचा प्रादुर्भाव...
पुणे जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांचा गाळप...पुणे  ः पुणे जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांचा...
परभणीत लिंबू प्रतिक्विंटल १५०० ते ३०००... परभणी : येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
शेततळ्यांसाठी १०० टक्के अनुदानाची... बुलडाणा  : शेततळे हा शाश्वत सिंचनाचा...
नगर जिल्ह्यात पाण्याच्या टॅंकरला ‘... नगर  ः जिल्ह्यात यंदा उशिराने टॅंकरद्वारे...
यवतमाळ जिल्हा बॅंक पीककर्ज देणार फक्‍त...यवतमाळ ः आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यातील...
नगर जिल्ह्यात ९४ हजार ८४९ क्विंटल हरभरा... नगर  ः जिल्ह्यात नाफेडने सुरू केलेल्या १३...
शास्त्रज्ञांनी शेतकऱ्यांपर्यंत...  परभणी : हवामान बदलामुळे जगातील सर्वच...
राशी आणि कावेरीला कृषी विभागाची क्‍लीन...नागपूर : गेल्या हंगामात राज्यात विक्रीस बंदी...
पुणे विभागात ‘जलयुक्त’च्या कामांसाठी... पुणे : जलयुक्त शिवार अभियानाच्या २०१८-१९ मधील...