agricultural news in marathi, news about study of soil microbes , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

जमिनीतील जिवाणूंच्या गुणसूत्रीय रचनांचा झाला अभ्यास
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
रविवार, 18 फेब्रुवारी 2018

जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण माध्यम आहे. जमिनीची सुपीकता जपण्यात तिच्यामध्ये असणाऱ्या जिवाणूंचा मोठा वाटा असतो. या जिवाणूंचा अभ्यास स्पेनमधील माद्रीद येथील रे जॉन कार्लोस विद्यापीठातील संशोधकांनी केला आहे. संशोधनातून जिवाणूंचे निश्‍चित कार्य, गुणसूत्रीय रचना याबाबत त्यांना माहितीचा साठा मिळाला आहे. भविष्यात जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी व कृषी उत्पादनात भरीव वाढ करण्यासाठी या माहितीचा निश्‍चितच फायदा होईल असा दावा त्यांनी केला आहे. 

जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण माध्यम आहे. जमिनीची सुपीकता जपण्यात तिच्यामध्ये असणाऱ्या जिवाणूंचा मोठा वाटा असतो. या जिवाणूंचा अभ्यास स्पेनमधील माद्रीद येथील रे जॉन कार्लोस विद्यापीठातील संशोधकांनी केला आहे. संशोधनातून जिवाणूंचे निश्‍चित कार्य, गुणसूत्रीय रचना याबाबत त्यांना माहितीचा साठा मिळाला आहे. भविष्यात जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी व कृषी उत्पादनात भरीव वाढ करण्यासाठी या माहितीचा निश्‍चितच फायदा होईल असा दावा त्यांनी केला आहे. 

रे जॉन कार्लोस विद्यापीठातील संशोधक फर्नांडो मेस्रे व त्यांच्या चमूने हे संशोधन केले आहे. संशोधकांनी जगभरात विविध देशांतील माती गोळा करून तिचा अभ्यास केला. साधारणपणे जिवाणूंच्या ५०० प्रजाती सर्व देशातल्या जमिनीत प्रभावीरीत्या कार्यरत असतात असे त्यांना दिसून आले आहे. संशोधनाबाबत ‘सायन्स’ या संशोधनपत्रिकेत माहिती प्रकाशित करण्यात आली आहे. संशोधनाबाबत अधिक माहिती देताना मुख्य संशोधक फर्नांडो मेस्रे म्हणाले, ‘‘जमिनीतील जैविक संपदेमध्ये जमिनीतील जिवाणूंचा मोठा वाटा असतो. पिकाच्या उत्पादनातही त्या भूमिका बजावतात. जमिनीतील पर्यावरणाचे संतुलन ठेवून सुपीकता टिकविण्यासाठी मोठा हातभार जिवाणू लावतात. जमिनीतील कर्बाच्या प्रमाणावरही ते प्रभाव टाकत असतात. मातीच्या छोट्याशा नमुन्यात जिवाणू व इतर सजिवांच्या लाखो प्रजाती दिसतात. ज्याबद्दल अद्याप पुरेशी माहिती नाही. त्यामुळे जमिनीची सुपीकता, सेंद्रिय कर्ब वाढविण्यासाठी करावयाच्या उपाययोजना प्रभावी ठरत नाहीत. जमिनीतील बहुतांश जिवाणूंची रचना सद्यस्थितीत शास्त्रज्ञांकडे असलेल्या जिवाणूंच्या रचनेपेक्षा खूपच वेगळी आहे. प्रयोगशाळेत अद्यापपर्यंत या जिवाणूंची निर्मिती करण्यात यश आलेले नाही. त्यामुळे आम्ही जगभरातील जमिनीतील जिवाणूंचा अभ्यास केला.’’

असे केले संशोधन :

  • संशोधनासाठी सहा खंडातील २३७ ठिकाणच्या जमिनींमधून अनेक मातीचे नमुने गोळा केले. त्यामध्ये वाळवंटी प्रदेश ते विषुवृत्तीय व ध्रुवीय प्रदेश अशा सर्वप्रकारच्या जमिनींचा समावेश होता.
  • जिवाणूंच्या भौतिक, रासायनिक तसेच गुणसूत्रीय रचनांचा अभ्यास करण्यात आला. विविध वातावरण व जमिनीत विशिष्ट जिवाणूंच्या कार्यक्षमतेवर होणाऱ्या परिणामांचाही अभ्यास करण्यात आला.

प्रतिक्रिया :
अामच्या संशोधनात जगभरातील जमिनीत जिवाणूंच्या ५०० प्रजाती प्रभावी असल्याचे दिसून आले. त्यातील अनेक प्रजातींच्या गुणसूत्रीय रचना व जमिनीच्या जडणघडणीत त्यांचे कार्य याबाबत भरपूर माहिती मिळाली. अभ्यासातून जमिनीतील या जिवाणूंची संख्या जपण्याबाबत नेमके काय करता येईल याची माहिती मिळाली. त्याचा उपयोग कृषी उत्पादन वाढविण्यासाठी करता येऊ शकतो. माहितीचा उपयोग करून विविध देशातील जमिनीतील प्रभावी जिवाणूंच्या वितरणाचा नेमका नकाशाकृत आराखडा करता येईल. जमिनीतील उपयुक्त जिवाणूंच्या वाढीसाठी व त्यामाध्यमातून जमिनीची सुपीकता वाढविण्यासाठी जागतिक पातळीवर करावयाच्या उपाययोजनांबाबत धाेरण ठरविण्यासाठी त्याचा उपयोग करता येईल.
फर्नांडो मेस्त्रे, मुख्य संशाेधक,
रे जॉन कार्लोस विद्यापीठ, माद्रिद, स्पेन
 

इतर ताज्या घडामोडी
पाणी अमूल्य असल्याने जनजागृतेची गरज ः...कोल्हापूर : ‘‘पाण्यासाठी व्यापक जनजागृती होणे...
येवला तालुक्यात हंडाभर पाण्यासाठी वणवणनाशिक : कमी पावसामुळे येवला तालुक्यात पाणीटंचाई...
हवामानविषयक समस्यांमुळे शेतीवर परिणाम ः...परभणी ः जागतिक तापमान वाढ, पावसातील अनियमितता,...
मतदार यादीत वाढला महिलांचा टक्कानगर : निर्दोष मतदार यादी तयार करण्यासाठी जिल्हा...
तापमानातील चढ-उताराचा अंजीर उत्पादकांना...परभणी : तापमानातील चढ-उतारामुळे अंजिराची फळे...
गुलटेकडीत भाजीपाल्याची आवक कमी; दर वाढलेपुणे ः गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
यंदा मतदानात महिला पुरुषांना मागे टाकणारनवी दिल्ली : लोकसभा निवडणुकांमध्ये पुरुषांपेक्षा...
शक्तिशाली उल्कापातापासून बचावली पृथ्वीपुणे ः अमेरिकेतील अवकाश संशोधन संस्था ‘नासा’...
संत्रा बागांना उरला केवळ टॅंकरचा आधारअमरावती : संत्रा बागा जगविण्यासाठी...
मराठवाड्याच्या पाण्यासाठी फक्त बोलून...परभणी : केवळ जायकवाडीच्या हक्काच्या...
राज्यात चार हजाराने मतदान केंद्रे वाढलीमुंबई  : लोकसभा निवडणुकीसाठी राज्यात...
काँग्रेस-राष्ट्रवादीच्या महाआघाडीचा...मुंबई : गेले सहा महिने विविध समविचारी पक्षांशी...
चंद्रपूर : बांगडेंच्या उमेदवारीने...चंद्रपूर : गेल्या पंधरवाड्यापासून चंद्रपूर...
प्रियांका गांधींचा नागपुरात होणार रोड शोनागपूर ः काँग्रेस उमेदवाराच्या प्रचारार्थ...
अमरावती लोकसभेसाठी होईल दुहेरी लढतअमरावती : शिवसेनेकडून दोनदा संसदेत गेलेल्या...
संजय धोत्रे चौथ्यांदा लोकसभा...अकोला :  लोकसभा निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू...
लोकसभा निवडणुकीसाठी आतापर्यंत ७१...मुंबई : लोकसभा निवडणूक २०१९ अंतर्गत आज पहिल्या व...
शेती, बेरोजगारी, वाहतूक कोंडी प्रश्‍...पुणे : जिल्ह्यातील ‘शेतीसंपन्न’ आणि ‘औद्योगिक...
भाजपच्या चार विद्यमान खासदारांचा पत्ता...मुंबई : लोकसभा निवडणुकीसाठी भाजपाने...
सातारा : प्रमुख धरणांतील पाणीसाठ्यात घटसातारा : कमी पर्जन्यमानाचा परिणाम...