agricultural news in marathi, news regarding oldest time of roat preparation, agrowon, maharashtra | Agrowon

शेतीआधीच भाकरी बनवण्याची क्रिया होती ज्ञात
वृत्तसेवा
शनिवार, 28 जुलै 2018

ईशान्य जॉर्डन येथील उत्खननात सुमारे १४,४०० वर्षांपूर्वी शिकार
आणि फळे गोळा करून खाणाऱ्या माणसांनी भाजलेल्या धान्य पिठांची भाकरीसदृश खाद्य पदार्थ सापडला आहे. भाजलेल्या भाकरीचा हा सर्वांत जुना पुरावा आहे. सुमारे १० हजार वर्षांपूर्वी शेतीला सुरवात झाल्याचे मानले जाते. त्याआधीच्या (शिकारी व फळे गोळा करण्याच्या) काळातील हा पुरावा असून, जंगली तृणधान्यापासूनही खाद्यपदार्थ बनवण्याचा हा महत्त्वाचा पुरावा ठरतो.

ईशान्य जॉर्डन येथील उत्खननात सुमारे १४,४०० वर्षांपूर्वी शिकार
आणि फळे गोळा करून खाणाऱ्या माणसांनी भाजलेल्या धान्य पिठांची भाकरीसदृश खाद्य पदार्थ सापडला आहे. भाजलेल्या भाकरीचा हा सर्वांत जुना पुरावा आहे. सुमारे १० हजार वर्षांपूर्वी शेतीला सुरवात झाल्याचे मानले जाते. त्याआधीच्या (शिकारी व फळे गोळा करण्याच्या) काळातील हा पुरावा असून, जंगली तृणधान्यापासूनही खाद्यपदार्थ बनवण्याचा हा महत्त्वाचा पुरावा ठरतो.

कोपनहेगन विद्यापीठ, युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन, केंब्रिज विद्यापीठ येथील संशोधकांच्या गटाने ईशान्य जॉर्डन येथील ब्लॅक डेझर्ट भागातील शुबायका या उत्खननस्थळी आढळलेल्या भाकरीचे विश्लेषण केले आहे. त्याचे निष्कर्ष ‘जर्नल प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी अॅकेडमी ऑफ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित केले आहेत. हे पुरावे आतापर्यंत सर्वांत जुन्या खाद्यपदार्थाचे असल्याचे मानले जाते.
कोपनहेगन विद्यापीठातील उत्खनन- वनस्पतिशास्त्रज्ञ अॅमिया अॅरांझ ओटायगुई यांनी सांगितले, की शुबायका येथे जळालेल्या खाद्यपदार्थांचे शेकडो नमुने आढळले असून, त्यातून १४ हजार वर्षांपूर्वीच्या खाद्यप्रक्रियेविषयी माहिती मिळते. त्यातील २४ भाकरी किंवा रोट्सदृश पदार्थांचे विश्लेषण केले असून, त्यात बार्ली, ईनकोर्न आणि ओट या गव्हाच्या प्राचीन जंगली तृणधान्यांचे पीठ चांगल्या प्रकारे चाळून वापरल्याचे दिसते. निओलिथिक, युरोप, तुर्की, रोमन शहरांमध्ये असे रोट खाल्ले जात असल्याचे पुरावे आहेत. थोडक्यात, शेतीचा विकास होण्यापूर्वीपासूनच रोट तयार केले जात असल्याचे यातून दिसले.
उत्खनन तज्ज्ञ तोबियास रिश्च्टर यांनी सांगितले, की नॅटूफियान शिकारी- धान्य गोळा करणारी माणसे संशोधनाच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहेत. कारण, त्यांच्यामुळे संक्रमणाच्या काळातील विशेषतः फिरत्या काळापासून एकाच जागी स्थिर होणाऱ्या माणसांच्या आहारातील बदलाविषयी माहिती मिळू शकते. लिवॅण्ट येथे चपटी धारदार हत्यारे, धान्य दळण्याची दगडी जाती आढळली. येथील माणसांनी अधिक चांगल्या प्रकारे विविध वनस्पतींचा खाद्यात वापरासही सुरवात केली. भाकरीचे पहिले पुरावे आढळल्याने आमच्या अनेक गृहितकांना आधार मिळाला. मात्र  ही प्रक्रिया अत्यंत वेळखाऊ असावी, त्यामुळेच या जंगली वनस्पतींची वाढ करून त्यापासून धान्य मिळवण्याच्या कल्पनेला चालना मिळाली असावी.

युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडन येथील संशोधिका लारा गोन्झालेझ कॅराटेरो यांनी इलेक्ट्रॉनिक सूक्ष्मदर्शकाखाली जळलेल्या खाद्यांचे विश्लेषण केले. कॅराटेरो म्हणाल्या, की उत्खननातील रोट किंवा अन्य तृणधान्य आधारित खाद्यपदार्थांची ओळख ही तशी सरळ नाही. त्याच्या विश्लेषणासाठी आम्ही नवीन निकष लावले आहेत. त्यात पातळ भाकरी, कणिक किंवा गोळा आणि खिरीसारखा पदार्थ यांचे विश्लेषण करता येते. इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शकाखाली त्यातील सूक्ष्म संरचना ओळखता येतात.

रोट बनवण्यासाठी अधिक मनुष्यबळ लागत असे. त्यात धान्यावरील तूस काढून पीठ तयार करणे, मळणे, भाजणे आदी प्रक्रियांचा समावेश होतो. ही प्रक्रिया शेतीपूर्वी विकसित झाली, असे सुचवणे वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. कारण त्यानंतर धान्योत्पादन सुरू झाले असे म्हणणे उलटे वाटू शकते. त्यामुळे काळजीपूर्वक निष्कर्ष काढण्याची गरज प्रो. डोरियन फुल्लर व्यक्त करतात.
या निओथिलिक कालखंडातील उत्खनन आणि संशोधनासाठी कोपनहेगन विद्यापीठाला नुकतेच डॅनिश काैन्सिल फॉर इंडिपेन्डन्ट कडून अनुदान मिळाले आहे. पुढील संशोधनाला चालना मिळाल्याचे तोबियास रिश्च्टर यांनी सांगितले.

इतर अॅग्रो विशेष
आज शिवजयंती : शिवनेरीवर पारंपारिक...पुणे : फाल्गुन वद्य तृतीया या तिथीनुसार आज (ता....
अतितीव्र हवामानस्थितीला कर्बाचे वाढते...पुणे : वातावरणातील कार्बनडाय ऑक्साईडचे (कर्ब)...
कमतरतेनुसार सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा वापर...अलीकडे सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची कमतरता अधिक...
पिंप्री गावाने कमावले लसूणघास शेतीत नाव पिंप्री (वळण) (ता. राहुरी, जि. नगर) हे गाव मुळा...
दुष्काळातही सुरती हुरड्याची  चवच काही...औरंगाबाद जिल्ह्यातील सारंगपूर येथील अरुण कडूबाळ...
। तुका म्हणे कान्हा । भूक लागली नयनां ।।देहू : तुकाराम तुकाराम...असा नामघोष आणि...
नांदेड जिल्ह्यात कापूस उत्पादकता...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात २०१८-१९ च्या खरीप...
नगरची लढत राहणार लक्षवेधीनगर : राज्याच्या सर्वाधिक लक्ष असलेल्या नगर (...
रब्बी पीकविम्याला बोगस प्रकरणांचे ग्रहणमुंबई ः २०१८-१९ च्या रब्बी हंगामात पंतप्रधान...
सहा कारखान्यांची धुराडी थंडावलीऔरंगाबाद  : मराठवाडा व खानदेशातील पाच...
बेदाण्याला दराची गोडीसांगली ः होळी सणाच्या पार्श्वभूमीवर बेदाण्याची...
आनंदाचा उतरता आलेखजगभरातील आनंदी देशांचा अहवाल (वर्ल्ड हॅपीनेस...
आदित्यात् जायते वृष्टि:जगात एकूण १९५ देश आहेत, पण आकार, आर्थिक स्थिती,...
आज संत तुकाराम बीजदेहू, जि. पुणे  : जगद्‌गुरू संत श्री तुकाराम...
उज्ज्वल भविष्याचा सर्वोत्तम मार्ग ‘जल...भारत जलसंकट समस्येचा सामना करत आहे. वाढती...
जल‘मुक्त’ शिवारवॉ टर ग्रीडच्या माध्यमातून मराठवाड्यातील सर्व...
राज्यात शंभर लाख टन साखर उत्पादनभवानीनगर, जि. पुणे ः राज्यात ३० टक्के हुमणीग्रस्त...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाड्यात अवकाळीची...पुणे : रविवारी, सोमवारी पुन्हा काही अंशी...
जैविक कीड-नियंत्रणासाठी उपयुक्त बुरशीगेल्या काही वर्षांमध्ये कीडनियंत्रणासाठी...
केशर आंबा फळगळीची कारणे अन् उपाययोजना  सद्यःस्थितीत हवामान आंबा झाडांसाठी...