agricultural news in marathi, study of genome of paddy, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

भाताच्या तेरा जातींचा झाला तुलनात्मक जनुकीय अभ्यास
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
बुधवार, 7 फेब्रुवारी 2018

भात हे जागतिक पातळीवरील सुमारे २० टक्के लोकांच्या खाद्याची गरज भागवते. वर्ष २०५० पर्यंत वाढत्या लोकसंख्येच्या दृष्टीने अधिक उत्पादन करण्याची आवश्‍यकता वाढत आहे, त्यासाठी संशोधनात्मक पातळीवर प्रचंड वेगाने बदल होत आहे. या बदलामध्ये जनुकीय तंत्रज्ञान हा कळीचा मुद्दा ठरू पाहत आहे. कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी येथील संशोधकांनी भाताच्या तेरा जातींचे जनुकीय पातळीवर तुलनात्मक विश्‍लेषण केले आहे. या नव्या संशोधनामुळे भात पिकाच्या कीड-रोग प्रतिकारक, विविध हवामानातही तग धरण्याची क्षमता पिकामध्ये निर्माण करण्यासाठी कार्यरत जनुकांची माहिती मिळते.

भात हे जागतिक पातळीवरील सुमारे २० टक्के लोकांच्या खाद्याची गरज भागवते. वर्ष २०५० पर्यंत वाढत्या लोकसंख्येच्या दृष्टीने अधिक उत्पादन करण्याची आवश्‍यकता वाढत आहे, त्यासाठी संशोधनात्मक पातळीवर प्रचंड वेगाने बदल होत आहे. या बदलामध्ये जनुकीय तंत्रज्ञान हा कळीचा मुद्दा ठरू पाहत आहे. कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी येथील संशोधकांनी भाताच्या तेरा जातींचे जनुकीय पातळीवर तुलनात्मक विश्‍लेषण केले आहे. या नव्या संशोधनामुळे भात पिकाच्या कीड-रोग प्रतिकारक, विविध हवामानातही तग धरण्याची क्षमता पिकामध्ये निर्माण करण्यासाठी कार्यरत जनुकांची माहिती मिळते. भविष्यात त्याचा फायदा नव्या जातींच्या पैदाशीसाठी होऊ शकतो.

वातावरणातील बदलांचे पिकांवर परिणाम होत आहेत. अशा वेळी उत्पादनामध्ये घट होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. त्यावर मात करण्यासाठी अमेरिकी कृषी विभाग आणि कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी (CSHL) येथील शास्त्रज्ञ डोरेन वारे व त्यांच्या सहकाऱ्यांनी भात पिकांच्या जनुकीय माहिती आणि त्याचे विश्‍लेषणाचा एक प्रकल्प राबवला होता. असाच एक प्रकल्प ॲरिझोना विद्यापीठातील वनस्पतीशास्त्रज्ञ डॉ. रॉड विंग आणि CSHL चे माहिती व्यवस्थापक डॉ. जोशुआ स्टेन यांनीही राबवला होता. या प्रकल्पामध्ये भाताच्या सात जंगली जाती आणि नगीना २२ व आयआर ८ या दोन स्थानिक शेतीमधील लोकप्रिय जातींचा समावेश होता. या जाती १९६७
मध्ये विकसित केलेल्या असून,अधिक उत्पादनक्षम असल्याने ‘‘मिरॅकल राईस’’ या नावानेही ओळखल्या जातात. या जातींमुळे आशियातील हरितक्रांतीच्या काळात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

भाताच्या नऊ जातींच्या जनुकीय संरचना आणि पूर्वी मिळवण्यात आलेल्या चार जंगली जातींच्या संरचना यांचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला. त्यातून सुमारे १५ दशलक्ष वर्षाच्या उत्क्रांतीविषयीची माहिती गोळा झाली आहे. या जाती आशिया, दक्षिण अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या वैविध्यपूर्ण ठिकाणी सापडतात. त्यामुळे वैविध्यपूर्ण हवामानासाठी आवश्‍यक अशी त्यांची उत्क्रांती होत गेलेली आहे. त्याविषयी माहिती देताना डोरेन वारे म्हणाले, की जंगली जातींमध्ये एक प्रकारचा काटकपणा भरून राहिलेला आहे. या जाती रोग किंवा अन्य ताण असलेल्या स्थितीला सामोऱ्या जाताना होणाऱ्या नेमक्‍या जनुकीय बदलांचा अभ्यासामध्ये समावेश होता.

रोगांच्या प्रतिकारासाठी कार्यरत अशा हजारो जनुकांचा शोध घेतला आहे. ही जनुके बुरशी, जिवाणू आणि अन्य कीटकांमुळे होणाऱ्या रोग प्रादुर्भावाला रोखण्यामध्ये मोलाची भूमिका निभावतात. या जनुकांचा नेमका वापर करून नव्या जातींच्या पैदासीला चालना मिळणार असल्याचे डॉ. जोशुआ स्टेन यांनी सांगितले. नव्या तंत्रज्ञानामुळे नव्या जातींच्या पैदाशीचा वेग प्रचंड वाढणार आहे. या अभ्यासाचा अहवाल २२ जानेवारीला प्रकाशित ‘नेचर जेनेटिक्‍स’ मध्ये मांडण्यात आला आहे.
 

इतर ताज्या घडामोडी
आनंदी देशांच्या यादीत भारताचे स्थान...न्यूयॉर्क : देशातील आनंदाला ओहोटी लागल्याचे...
केळी पीक सल्लाउन्हाळ्यात अधिक तापमान, तीव्र सूर्य प्रकाश, वादळी...
बॅंक कर्मचाऱ्याच्या दक्षतेमुळे मोदी...लंडन : पंजाब नॅशनल बॅंकेची हजारो कोटींची फसवणूक...
गुलाबी बोंड अळी नियंत्रणासाठी फरदड;...केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूरद्वारे तयार...
नाशिक जिल्हा बँकेने रेणुकादेवी संस्थेचा...नाशिक : जिल्हा सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळासमोर...
शेतकऱ्यांचा 'वसाका' प्रशासनाला घेरावनाशिक  : देवळा तालुक्यातील वसंतदादा सहकारी...
मीटर रीडिंगची पूर्वसूचना संदेशाद्वारे...सोलापूर  : ग्राहकांची गैरसोय होऊ नये, मीटर...
दिव्यांग मतदारांना सुविधा द्या :डॉ....सोलापूर : दिव्यांग मतदारांना मतदान करण्यासाठी...
कोल्हापुरात २३०० हेक्टरवर उन्हाळी पेरणीकोल्हापूर  : जिल्ह्यात उन्हाळी हंगामाची...
जळगावात गवारीला प्रतिक्विंटल ७५०० रुपयेजळगाव : कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये गुरुवारी (...
नंदुरबार जिल्ह्यात पाणीटंचाई गंभीरनंदुरबार  : जिल्ह्यातील पाणीटंचाई वाढत आहे....
पुणे विभागात ४१५ टॅंकरने पाणीपुरवठापुणे : विभागात पाणीटंचाईच्या झळा दिवसेंदिवस तीव्र...
रणजितसिंहाच्या भाजप प्रवेशाने खरच...सोलापूर ः सोलापूर जिल्ह्यातील विशेषतः पश्चिम...
काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे प्रत्येकी बारा...मुंबई ः आगामी लोकसभा निवडणुकीसाठी राज्यातील...
आचारसंहिता भंगाच्या ७१७ तक्रारीमुंबई : नागरिकांना आचारसंहिता भंगाच्या तक्रारी...
भाजपकडून लोकसभा उमेदवारांची पहिली यादी...नवी दिल्ली : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी वाराणसी तर...
एचटी सीड ‘एसआयटी’ची पोलिसांच्या...नागपूर  ः राज्य शासनाने स्थापन केलेल्या एच....
इतिहासकालीन जलसंधारण अन् त्यामागचे...दरवर्षी पिढ्यानपिढ्या पावसाचे पाणी वेगवेगळे उपाय...
अभ्यासक्रमात हवा भूसूक्ष्मजीवशास्त्राचा...महाराष्ट्रात चार कृषी विद्यापीठे असून, तिथे १२...
ठिबकचे अनुदान वाटपासाठी अधिकाऱ्यांची...पुणे ः शासनाकडून ठिंबक सिंचनासाठी तरतूद केलेली...