agricultural news in marathi, study of genome of paddy, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

भाताच्या तेरा जातींचा झाला तुलनात्मक जनुकीय अभ्यास
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
बुधवार, 7 फेब्रुवारी 2018

भात हे जागतिक पातळीवरील सुमारे २० टक्के लोकांच्या खाद्याची गरज भागवते. वर्ष २०५० पर्यंत वाढत्या लोकसंख्येच्या दृष्टीने अधिक उत्पादन करण्याची आवश्‍यकता वाढत आहे, त्यासाठी संशोधनात्मक पातळीवर प्रचंड वेगाने बदल होत आहे. या बदलामध्ये जनुकीय तंत्रज्ञान हा कळीचा मुद्दा ठरू पाहत आहे. कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी येथील संशोधकांनी भाताच्या तेरा जातींचे जनुकीय पातळीवर तुलनात्मक विश्‍लेषण केले आहे. या नव्या संशोधनामुळे भात पिकाच्या कीड-रोग प्रतिकारक, विविध हवामानातही तग धरण्याची क्षमता पिकामध्ये निर्माण करण्यासाठी कार्यरत जनुकांची माहिती मिळते.

भात हे जागतिक पातळीवरील सुमारे २० टक्के लोकांच्या खाद्याची गरज भागवते. वर्ष २०५० पर्यंत वाढत्या लोकसंख्येच्या दृष्टीने अधिक उत्पादन करण्याची आवश्‍यकता वाढत आहे, त्यासाठी संशोधनात्मक पातळीवर प्रचंड वेगाने बदल होत आहे. या बदलामध्ये जनुकीय तंत्रज्ञान हा कळीचा मुद्दा ठरू पाहत आहे. कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी येथील संशोधकांनी भाताच्या तेरा जातींचे जनुकीय पातळीवर तुलनात्मक विश्‍लेषण केले आहे. या नव्या संशोधनामुळे भात पिकाच्या कीड-रोग प्रतिकारक, विविध हवामानातही तग धरण्याची क्षमता पिकामध्ये निर्माण करण्यासाठी कार्यरत जनुकांची माहिती मिळते. भविष्यात त्याचा फायदा नव्या जातींच्या पैदाशीसाठी होऊ शकतो.

वातावरणातील बदलांचे पिकांवर परिणाम होत आहेत. अशा वेळी उत्पादनामध्ये घट होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. त्यावर मात करण्यासाठी अमेरिकी कृषी विभाग आणि कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी (CSHL) येथील शास्त्रज्ञ डोरेन वारे व त्यांच्या सहकाऱ्यांनी भात पिकांच्या जनुकीय माहिती आणि त्याचे विश्‍लेषणाचा एक प्रकल्प राबवला होता. असाच एक प्रकल्प ॲरिझोना विद्यापीठातील वनस्पतीशास्त्रज्ञ डॉ. रॉड विंग आणि CSHL चे माहिती व्यवस्थापक डॉ. जोशुआ स्टेन यांनीही राबवला होता. या प्रकल्पामध्ये भाताच्या सात जंगली जाती आणि नगीना २२ व आयआर ८ या दोन स्थानिक शेतीमधील लोकप्रिय जातींचा समावेश होता. या जाती १९६७
मध्ये विकसित केलेल्या असून,अधिक उत्पादनक्षम असल्याने ‘‘मिरॅकल राईस’’ या नावानेही ओळखल्या जातात. या जातींमुळे आशियातील हरितक्रांतीच्या काळात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

भाताच्या नऊ जातींच्या जनुकीय संरचना आणि पूर्वी मिळवण्यात आलेल्या चार जंगली जातींच्या संरचना यांचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला. त्यातून सुमारे १५ दशलक्ष वर्षाच्या उत्क्रांतीविषयीची माहिती गोळा झाली आहे. या जाती आशिया, दक्षिण अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियासारख्या वैविध्यपूर्ण ठिकाणी सापडतात. त्यामुळे वैविध्यपूर्ण हवामानासाठी आवश्‍यक अशी त्यांची उत्क्रांती होत गेलेली आहे. त्याविषयी माहिती देताना डोरेन वारे म्हणाले, की जंगली जातींमध्ये एक प्रकारचा काटकपणा भरून राहिलेला आहे. या जाती रोग किंवा अन्य ताण असलेल्या स्थितीला सामोऱ्या जाताना होणाऱ्या नेमक्‍या जनुकीय बदलांचा अभ्यासामध्ये समावेश होता.

रोगांच्या प्रतिकारासाठी कार्यरत अशा हजारो जनुकांचा शोध घेतला आहे. ही जनुके बुरशी, जिवाणू आणि अन्य कीटकांमुळे होणाऱ्या रोग प्रादुर्भावाला रोखण्यामध्ये मोलाची भूमिका निभावतात. या जनुकांचा नेमका वापर करून नव्या जातींच्या पैदासीला चालना मिळणार असल्याचे डॉ. जोशुआ स्टेन यांनी सांगितले. नव्या तंत्रज्ञानामुळे नव्या जातींच्या पैदाशीचा वेग प्रचंड वाढणार आहे. या अभ्यासाचा अहवाल २२ जानेवारीला प्रकाशित ‘नेचर जेनेटिक्‍स’ मध्ये मांडण्यात आला आहे.
 

इतर ताज्या घडामोडी
पेरूबागेसाठी सघन लागवडीचे तंत्रपेरू बागेमध्ये उत्पादकता वाढवण्यासाठी सघन...
जळगाव बाजार समितीकडून आवाराबाहेर...जळगाव : फळे-भाजीपाला नियमनमुक्तीनंतर बाजार समिती...
जीएम ई. कोलाय जैवइंधननिर्मितीसाठी...जैवइंधनाच्या निर्मितीसाठी जनुकीय तंत्रज्ञानाने...
पुणे विभागात पाणीटंचाई वाढतेयपुणे : वाढत्या उन्हाबरोबरच पुणे विभागातील...
जळगाव जिल्ह्यातील पाणीटंचाई होतेय भीषणजळगाव  ः जिल्ह्यातील पश्‍चिम पट्ट्यात...
गनिमी काव्याने राष्ट्रीय किसान...नाशिक : राष्ट्रीय किसान महासंघातर्फे...
बीड जिल्ह्यात एक लाख क्विंटल तुरीचे...बीड  : शासनाने नाफेडमार्फत केलेल्या तूर...
पुणे जिल्ह्यात भात लागवडीसाठी...पुणे: जिल्ह्यातील भातपट्ट्यातील शेतकऱ्यांनी खरीप...
शिवसेना-भाजपच्या कुरघोडीने युतीवरचे...मुंबई : विधान परिषदेच्या सहा जागांसाठी राज्यातील...
पीककर्ज वाटप सुरू करण्याची स्वाभिमानीची...परभणी : उत्पादनात घट आल्यामुळे तसेच...
सांगली जिल्ह्यात पाणीटंचाई वाढलीसांगली : जिल्ह्यातील ताकारी, म्हैसाळ आणि टेंभू...
नांदेड विभागातील साखर कारखान्यांची...नांदेड : नांदेड विभागातील परभणी, हिंगोली, नांदेड...
नवीन ९९ लाख लाभार्थी घेतील...मुंबई : राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा योजनेअंतर्गत आता...
नगर जिल्ह्यातील सहा ठिकाणी हरभरा खरेदी...नगर  ः खरेदी केलेला हरभरा साठवणुकीसाठी जागा...
शेतकऱ्याने तयार केली डिझेलवरची बाईकसांगली : वाढत्या पेट्रोलच्या सुटकेसाठी...
शेतकऱ्यांना फसविणारे विक्रेते,...सोलापूर : शेतकरी केंद्रबिंदू मानून...
धुळे जिल्ह्यात पूर्वहंगामी कापूस...धुळे : जिल्ह्यात पूर्वहंगामी कापूस लागवडीची...
जळगाव जिल्ह्यात खरिपासाठी मुबलक खतेजळगाव : जिल्ह्यात आगामी खरिपासाठी शेतकऱ्यांची...
सोलापुरात गाजर, काकडीचे दर वधारले,...सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
कारखान्यांनी थकीत `एफआरपी' त्वरीत...सोलापूर : जिल्ह्यातील साखर कारखान्यांनी थकवलेले...