agricultural news in marathi, tomato plantation technology, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

टोमॅटो लागवडीची तयारी...
गजानन तुपकर
गुरुवार, 21 डिसेंबर 2017

टोमॅटो या फळपिकाच्या पुनर्लागवडीसाठी जमिनीची पूर्वमशागत करून जमीन तयार करावी. सरी वरंबा किंवा गादीवाफ्यांवर ठिबक सिंचन पद्धतीने लागवड करावी. पूर्वी फळवर्गीय भाजीपाला घेतलेल्या जमिनीत पुन्हा टोमॅटो लागवड टाळावी.

बी पेरणीपासून २५ ते ३० दिवसांनी म्‍हणजे साधारणतः रोपे १२ ते १५ सें.मी. उंचीची झाल्‍यावर रोपांची पुनर्लागवड करावी. रोपांची पुनर्लागवड सरी वरंब्‍यावर करावी.

टोमॅटो या फळपिकाच्या पुनर्लागवडीसाठी जमिनीची पूर्वमशागत करून जमीन तयार करावी. सरी वरंबा किंवा गादीवाफ्यांवर ठिबक सिंचन पद्धतीने लागवड करावी. पूर्वी फळवर्गीय भाजीपाला घेतलेल्या जमिनीत पुन्हा टोमॅटो लागवड टाळावी.

बी पेरणीपासून २५ ते ३० दिवसांनी म्‍हणजे साधारणतः रोपे १२ ते १५ सें.मी. उंचीची झाल्‍यावर रोपांची पुनर्लागवड करावी. रोपांची पुनर्लागवड सरी वरंब्‍यावर करावी.

  • लागवडीसाठी वाफ्यातून राेपे काढण्यापूर्वी एक दिवस आधी वाफ्यांना पाणी द्यावे. त्‍यामुळे रोपांची मुळे न तुटता रोपे सहज निघतात. रोपांची पुनर्लागवड संध्‍याकाळी किंवा उन कमी झाल्‍यावर करावी.
  • ज्या जमिनीत आधीच्या हंगामात टोमॅटो, भेंडी, वांगी, बटाटा, वेलवर्गीय भाज्या आदी पिकांची लागवड केलेली असेल अशा जमिनीत टोमॅटोचे पीक घेण्याचे टाळावे. कारण अशाठिकाणी  पहिल्या पिकावर आलेल्या रोगकारक बुरशी व कीडी यांचा नवीन टोमॅटो पिकावर त्वरीत प्रादुर्भाव होतो.  
  • रोपांची लागवड करण्यापूर्वी शेत तयार करून घ्यावे. त्यासाठी शेताची उभी आडवी नांगरणी करून ढेकळे फोडून घ्यावीत. त्यानंतर वखरणी करून जमीन भुसभुशीत करावी. वखरणीपूर्वी जमिनीत हेक्‍टरी १०-१२ टन (३० ते ४० गाड्या) चांगले कुजलेले शेणखत मिसळावे.
  • हलक्या व मध्यम जमिनीत जोड ओळ पद्धतीने (गादीवाफा) लागवड करावी. गादीवाफ्याची लांबी शेताच्या सोयीनूसार पण रुंदी ४ फूट एवढी ठेवावी. दोन रोपातील अंतर २ ते २.६ फूट ठेवावे. एकाच ओळीत लागवड करावयाची असल्यास दोन रोपातील अंतर १.६ ते २ फूट ठेवावे.
  • भारी जमिनीत एक ओळ पद्धतीने लागवड करावयाची असल्यास दोन रोपातील अंतर २ फूट ठेवावे. भारी जमिनीत जोडओळ पद्धतीने लागवड करावयाची असल्यास दोन रोपातील अंतर २.६ फुटापेक्षा अधिक ठेवावे.
  • रोपांची लागवड गादीवाफ्यांवर करण्यापूर्वी गादी वाफा ठिबक सिंचन संच चालवून भिजवून घ्यावा. त्याचवेळी ठिबक सिंचनातून प्रतिएकरी ३ लिटर ट्रायकोडर्मा प्रति १० लिटर पाणी याप्रमाणात द्रावण करुन सोडावे. शेतात जीवाणूजन्य मर रोगाचा नियमित प्रादुर्भाव होत असल्यास प्रतिएकरी २ क्विंटल निंबोळी ढेप टाकावी.  
  • रोपांची लागवड करताना रोपांच्या मुळांना धक्का लागणार नाही याची काळजी घ्यावी. रोप लावल्यानंतर कडेची माती चांगली दाबून घ्यावी. रोपे लावताना रोपांच्या खोडावर दाब देऊ नये. त्यामुळे नाजूक खोड ताबडतोब पिचते व अशी रोपे नंतर दगावतात.
  • लागवडीनंतर दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या दिवशी आंबवणीचे पाणी द्यावे. लागवडीनंतर दहा दिवसांच्या आत ज्या रोपांची मर झाली असेल त्या ठिकाणी नवीन रोपे लावून नांगे भरून घ्यावेत.

खत व्यवस्थापन :

  • साधारणपणे एकरी १० ते १२ टन इतकी शेणखताची मात्रा  टाकावी. गादीवाफे तयार करताना कोणत्याही रासायनिक खतांचे बेसल डोस देऊ नये.
  • सरळ वाणांसाठी एकरी ८० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद व ५० किलो पालाश अशी खते द्यावीत. संकरीत वाणांसाठी १०० किलो नत्र, ७० किलो स्फुरद व ७० किलो पालाश या प्रमाणात खत द्यावे. खते देताना निम्मे नत्र, संपूर्ण स्फुरद आणि पालाश लागवडीच्या वेळी द्यावे. नत्राची उर्वरित मात्रा लागवडीनंतर १५, २५, ४०, ५५ दिवसांनी समान हफ्त्यांमध्ये विभागून द्यावी. खते बांगडी पद्धतीने झाडाच्या बुंध्यापासून थोड्या अंतरावर मुळांच्या क्षेत्रात द्यावीत व मातीआड करावीत.
  • खते दिल्यानंतर ताबडतोब पाणी द्यावे.
  • संकरित, सुधारित आणि सरळ वाणासाठी एकरी १० किलो फेरस सल्फेट, १० किलो मॅंगेनीज सल्फेट, ३ किलो कॅल्शियम सल्फेट, २ किलो बोरॅक्‍स आणि १० किलो मॅग्नेशिअम सल्फेट अशी सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची मात्रा द्यावी. ती मात्रा लागवडीनंतर ७, ३०, ६०, ९० दिवसांनी समप्रमाणात विभागून द्यावी.
  • जैविक खतांमध्ये एकरी २ किलो अॅझोटोबॅक्‍टर, २ किलो स्फुरद विरघळविणारे जिवाणू व २ किलो पालाश विरघळविणारे जिवाणू हे प्रति १ टन शेणखतात मिसळून द्यावे.

पाणी व्यवस्थापन :

  • रोपांच्‍या लागवडीनंतर ३ ते ४ दिवसांनी हलके पाणी द्यावे आणि त्‍यानंतर ८ ते १० दिवसांनी दुसरे पाणी द्यावे.
  • रब्बी हंगामात ५ ते ७ दिवसांच्‍या अंतरांनी रोपांना पाणी द्यावे. भारी काळ्या जमिनीत नेहमी हलके पाणी द्यावे. पाणी देताना जमिनीचा मगदूर व हवामान या गोष्टी विचारात घ्याव्यात. हलक्‍या जमिनीत पाण्याच्या पाळ्या जास्त तर भारी जमिनीत कमी द्याव्यात
  • पीक फुलावर असताना व फळांची वाढ होत असताना नियमित पाणीपुरवठा होणे महत्त्वाचे आहे. फुले लागण्याच्या काळात पाण्याचा ताण पडल्यास फुले व फळे गळणे, फळधारणा न होणे, फळे तडकणे या समस्या निर्माण होतात.
  • पाणी सतत आणि जास्त दिल्यास मुळांना हवेचा पुरवठा होत नाही. परिणामी झाडाची पाने पिवळी पडतात व उत्पादनात घट येते.
  • पिकाच्या सुरवातीच्या काळात पाणी जास्त झाल्यास पानांची व फांद्यांची अतिवाढ होते. म्हणून फुलोरा येईपर्यंत म्हणजे लागवडीपासून अंदाजे ६५ दिवसांपर्यंत पाणी बेताने द्यावे.
  • पाणी देण्यास ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर करावा. त्यामुळे पाण्‍याची ५० ते ५५ टक्‍के बचत होऊन उत्‍पन्‍नात ४० टक्‍के वाढ होते. ठिबक संचामधून पाणी देताना दैनंदिन पाण्याची गरज निश्‍चित करून तेवढे पाणी मोजून द्यावे.

पॉलिमल्चिंगवरील लागवड फायदेशीर :
रोपांची पुनर्लागवड पॉलिमल्चिंग अंथरून केल्यास तणनियंत्रण, ओलावा व्यवस्थापन होऊन उत्पादनात वाढ होते. पॉलिमल्चिंगसाठी वरील बाजूस चंदेरी व खालील बाजूस काळा रंग असलेला किंवा दोन्ही बाजूंस काळा रंग असलेला कागद वापरणे फायदेशीर दिसून आले. एका बंडलमध्ये ४०० मीटर लांबीचा कागद असतो. पाच फूट अंतरावर गादी वाफे काढल्यास एकरी सहा बंडल लागतात. खाली अाणि वर निळा-निळा, तांबडा-तांबडा, काळा-काळा असे रंग असलेल्या कागदांमध्ये काळा-काळा व चंदेरी-काळा रंगांचे पेपर वापरणे फायदेशीर पडते.

मल्चिंग पेपर वापरण्याचे फायदे

  • पिकातील तणांचे नियंत्रण
  • मजुरांची मोठ्या प्रमाणात बचत
  • पाण्याचे बाष्पीभवन कमी होऊन पाण्याची बचत
  • पाण्यात विरघळणारी खते वाफ होऊन उडून जात नाहीत. परिणामी खतांची बचत होते.
  • जास्तीची थंडी किंवा उष्ण तापमान यापासून मुळांचे संरक्षण होते.
  • मातीचे तापमान नियंत्रित राहते. परिणामी, अन्नद्रव्यांचे विशेषतः थंडीमध्ये चांगले शोषण. मातीचे योग्य तापमान राखल्यामुळे जिवाणूंचीही चांगली वाढ होते.
  • अतिवृष्टीपासून उंच गादीवाफ्याचे, परिणामी पिकांचे चांगले संरक्षण होते.
  • टोमॅटोच्या फळांचा मातीशी संपर्क न आल्यामुळे फळांची प्रत सुधारते.
  • रोग व किडींचे चांगले नियंत्रण.

संपर्क : गजानन तुपकर, ८२७५४१२०६४
(विषय विशेषज्ञ उद्यानविद्या, कृषी विज्ञान केंद्र, अकोला)

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
परभणी जिल्ह्यात हुमणीच्या नुकसानीचा कहरपरभणी ः परभणी जिल्ह्यात उद्‍भवलेल्या दुष्काळी...
बाजार समिती कर्मचारी शासन आस्थापनावर...पुणे  ः राज्यातील बाजार समित्यांमधील...
पुणे विभागात चारापिकांची एक लाख...पुणे   ः जनावरांसाठी चाऱ्याची अडचण येऊ नये...
साताऱ्यात उसावर ‘हुमणी’चा प्रादुर्भावसातारा  ः जिल्ह्यातील विविध पिकांवर ‘हुमणी’...
नगर जिल्ह्यात ३५ हजार हेक्‍टरवरील उसावर...नगर  ः नगर जिल्ह्यात यंदा उसावर ‘हुमणी’चा...
‘पंदेकृवि’तील शिवारफेरीला शेतकऱ्यांचा...अकोला  ः डाॅ. पंजाबराव देशमुख कृषी...
महसूल राज्यमंत्र्यांनी घेतला महागावमधील...महागाव, जि. यवतमाळ  ः दुष्काळग्रस्त भागात...
महाराष्ट्रातील जनताच पंतप्रधान मोदी...शिर्डी, जि. नगर   ः घरकुलाचा लाभ देण्यासाठी...
सरकारने कर्जमाफीत घोटाळा केला : उध्दव...नगर  ः राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी कर्जमाफी...
पुण्यात भाजीपाल्याच्या मागणीत वाढ; दरही...पुणे ः गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
नाशिक जिल्ह्यात सर्वपक्षीय पाणी बचाव...नाशिक  : मराठवाड्यातील जायकवाडी धरणात नाशिक...
इंदापूर बाजार समितीत शेतीमाल तारण योजना...इंदापूर, जि. पुणे  ः महाराष्ट्र राज्य कृषी...
नगर जिल्ह्यात एप्रिलपासून चाराटंचाई...नगर  ः जिल्ह्यात यंदा पाऊस नसल्याचे...
शेतीतील सुधारणांसाठी कृषी विद्यापीठांची...अकोला   ः बदललेल्या परिस्थितीत शेतीतही मोठी...
नगर जिल्हा परिषदेत सरकार विरोधात...नगर  ः जिल्हा परिषदेच्या मालकीच्या...
शेतकऱ्यांच्या मागण्यांबाबत ‘राष्ट्रवादी...अकोला  ः तूर, सोयाबीन, हरभरा या पिकांचा विमा...
शेतकरीप्रश्नी ‘स्वाभिमानी’चे विदर्भ,... पुणे ः पश्चिम महाराष्ट्रातील दूध व ऊस...
औरंगाबादेत बटाटा प्रतिक्‍विंटल १००० ते...औरंगाबाद : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
धुळीतील जिवाणूंना रोखण्यासाठी हवे...खिडक्यातून आत येणाऱ्या सूर्यप्रकाशामुळे धुळीमध्ये...
हळदीमध्ये भरणी, खत व्यवस्थापन...हळदीची उगवण आणि शाकीय वाढ यांनतर पुढील दोन...