agricultural news in marathi,easy implements for farm produce processing, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

शेतमाल प्रक्रियेसाठी सोपी यंत्रे
डॉ. रणजीत सिंह, डॉ. एस.डी. कुलकर्णी
सोमवार, 11 जून 2018

भारतीय कृषी संशोधन परिषदेची ‘सिफेट’ ही अत्यंत महत्त्वपूर्ण संस्था आहे. काढणीपश्‍चात पीक व्यवस्थापन व प्रक्रिया याबाबत ही संस्था कार्य करते. संस्थेने विविध यंत्रे त्यादृष्टिकोनातून विकसित केली आहेत.

तेलबियासाठी मिश्रण करण्याचे यंत्र :
तेलबियांतून तेल काढण्याच्या आधी काही प्रक्रिया केल्या जातात. हे यंत्र अशा पुर्वप्रक्रियांसाठी (pre treatment) उपयोगी आहे. विद्युत मोटर किंवा माणसाच्या मदतीने चालवले जाते. यंत्राची ताशी क्षमता ४० ते ५० किलो असून हे बॅच टाईप कार्य करते.

भारतीय कृषी संशोधन परिषदेची ‘सिफेट’ ही अत्यंत महत्त्वपूर्ण संस्था आहे. काढणीपश्‍चात पीक व्यवस्थापन व प्रक्रिया याबाबत ही संस्था कार्य करते. संस्थेने विविध यंत्रे त्यादृष्टिकोनातून विकसित केली आहेत.

तेलबियासाठी मिश्रण करण्याचे यंत्र :
तेलबियांतून तेल काढण्याच्या आधी काही प्रक्रिया केल्या जातात. हे यंत्र अशा पुर्वप्रक्रियांसाठी (pre treatment) उपयोगी आहे. विद्युत मोटर किंवा माणसाच्या मदतीने चालवले जाते. यंत्राची ताशी क्षमता ४० ते ५० किलो असून हे बॅच टाईप कार्य करते.

एरंडी शेंगा वेगळ्या करणे व फोडणी यंत्र  :
एरंडीच्या शेंगा वेगळ्या करून फोडण्यासाठी हे यंत्र उपयुक्त आहे. बिया काढल्यानंतर त्यांचे वर्गीकरण व सफाई करण्याची व्यवस्थाही या यंत्रामध्ये आहे. पीक कापणीनंतर १२ दिवसांपर्यंत शेंगा उन्हामध्ये वाळवल्या जातात. नंतर फोडून बिया वेगळ्या केल्या जातात. ओलाव्याचे प्रमाण ६.२२ टक्के असलेल्या ९८.५ टक्के बियांवर हे यंत्र कार्य करू शकते. यंत्राची क्षमता ताशी १८० किलो इतकी आहे. यंत्र लघुउद्योगासाठी उपयुक्त आहे.

लघु/तुरडाळ मिल :
यंत्राचे मुख्य वैशिष्ट्य असे, की एकाच रोलरवर तीन ग्रेडच्या एमरीचे आवरण केलेले असते. तूर जास्त वेळ यंत्रामध्ये राहून टरफल काढणे व डाळ तयार करण्याचे काम व्यवस्थित व्हावे हा उद्देश आहे. यंत्राची क्षमता ताशी १०० किलो असून ७२ टक्के डाळ तयार होते. कुटीरउद्योगासाठी यंत्र उपयोगी आहे. केवळ ३ अश्‍वशक्तीच्या इंजिनाच्या सहाय्याने हे यंत्र काम करू शकते.

धान्य/फळे/भाज्या वाळवणी यंत्र :
यंत्र बनविताना ऊर्जेचा योग्य वापर व पदार्थांचे एकसमान वाळवणे होईल याचा विचार केला आहे. एका वेळी ३० किलो चकत्या केलेली फळे ठेवली जाऊ शकतात. त्यांना वाळवण्यासाठी ६ ते १० तासांचा अवधी लागतो.

संपर्क :डॉ. एस. डी. कुलकर्णी, ९७५२२७५३०४
(लेखक केंद्रिय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ येथे प्रकल्प संचालक होते.)

फोटो गॅलरी

इतर कृषी प्रक्रिया
उभारणी दूधप्रक्रिया उद्योगाचीप्रक्रिया प्रकल्पामध्ये दूध संकलन, गुणवत्ता...
प्रक्रियेसाठी भाताचा कोंडाभात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप...
उभारूयात बांबू प्रक्रिया उद्योगलेखमालेतील मागील काही भागांत आपण बांबूची व्यापारी...
प्रक्रिया उद्योगात मक्याला मागणी मक्याचा औद्योगिक प्रक्रियेमध्ये वापर वाढतो आहे....
AGROWON_AWARDS : ज्वारी उत्पादनांची...अॅग्रोवन स्मार्ट कृषी उद्योजक पुरस्कार...
प्रक्रिया, औषधीनिर्मितीमध्ये जांभळाला...जांभूळ हा मधुमेहावरील नैसर्गिक उपाय आहे. त्याच्या...
आहारात असावी आरोग्यदायी ज्वारीज्वारीमध्ये लोह मोठ्या प्रमाणात असते. ॲनिमियाचा...
बिटापासून बर्फीनिर्मिती लाल बीट आपल्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. बीट हे...
हळदीपासून मूल्यवर्धीत पदार्थांची...हळद ही अन्नपचन, पित्तशामक व रक्तशुद्धी करणारी आहे...
फळे, भाज्यांचा वापर करून दुग्धजन्य...विभागनिहाय उपलब्ध असणाऱ्या फळांना व भाज्यांना...
अंकुरित धान्यांपासून बेकरी उत्पादनेअंकुरलेल्या धान्यामध्ये अधिक पोषक तत्त्वे असतात....
अन्नप्रक्रिया उद्योगातील परवाने, कायदेप्रक्रिया उद्योग स्थापन केल्यानंतर या...
प्रक्रियेद्वारा आल्याचे मूल्यवर्धनआरोग्यदायी गुणधर्मामुळे आल्यापासून बनविलेल्या...
शेतकरी आठवडे बाजारचालक शेतकऱ्यांना...पुणे : शेतकरी उत्पादक कंपनीच्या वतीने बाणेर येथे...
कांदा निर्जलीकरणास आहे वावकांदा हे भारतातील प्रमुख पीक असून, ते मुख्यत्वे...
प्रक्रिया उद्योगातून आर्थिक स्थिरतासगरोळी (ता. बिलोली, जि. नांदेड) येथील श्रद्धा...
शेवगा पानांचे आरोग्यवर्धक गुणधर्मशेवग्याच्या वाळलेल्या पानामध्ये ताज्या...
हळद पॉलिश, प्रतवारी महत्त्वाचीलोखंडी ड्रममधून शिजवलेली हळद २० ते ३० मिनिटांसाठी...
पौष्टिक अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थअंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक...
डाळिंबापासून अनारदाना, अनाररबडाळिंबापासून तयार होणाऱ्या अनारदाना या पदार्थास...