agricultural news in marathi,need of local vegetables in diet, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

स्थानिक पालेभाज्यांचा आहारात वापर वाढवण्याची गरज
कोजेन्सिस वृत्तसेवा
सोमवार, 18 जून 2018

आफ्रिकेमध्ये पोषकतेसह दुष्काळ सहनशीलतेसारखे अनेक गुणधर्म असतानाही स्थानिक पालेभाज्यांचा आहारातील वापर कमी होत आहे. स्थानिक व रानभाज्यांविषयी जागरूकता वाढवण्याची व या भाज्यांचे लागवड तंत्रज्ञान विकसित करण्याची गरज संशोधकांनी अधोरेखित केली आहे.

आफ्रिकेमध्ये पोषकतेसह दुष्काळ सहनशीलतेसारखे अनेक गुणधर्म असतानाही स्थानिक पालेभाज्यांचा आहारातील वापर कमी होत आहे. स्थानिक व रानभाज्यांविषयी जागरूकता वाढवण्याची व या भाज्यांचे लागवड तंत्रज्ञान विकसित करण्याची गरज संशोधकांनी अधोरेखित केली आहे.

आफ्रिकेमधील स्थानिक पालेभाज्यांची लोकप्रियता गेल्या काही वर्षांमध्ये कमी होत आहे. हे अन्न गरिबांचे अन्न असल्याचा समज पसरत चालला होता. मात्र, या पालेभाज्यांची लागवड आणि प्रसार वाढवण्याच्या उद्देशाने संशोधक माईसेको आणि सहकाऱ्यांनी अभ्यास केला आहे. त्यांनी या भाज्यांसंदर्भात झालेल्या एकूण ४८० पैकी ७४ संशोधने ही जैवविविधता, पोषकता, उत्पादन प्रक्रिया आणि वापर या प्रमुख निकषांवर वेगळी केली आहेत. अर्थात, काढणीपश्चात तंत्रज्ञान आणि विपनन याविषयी अत्यंत कमी संशोधन संदर्भ उपलब्ध आहेत.

दक्षिण आफ्रिकेमध्ये स्थानिक पालेभाज्यांच्या सुमारे १०० प्रजाती आहेत. या सर्व वनस्पती आफ्रिकेतील उष्ण वातावरणामध्ये चांगल्या वाढत असल्या तरी त्यांची लागवड कमी आहे. या भाज्या प्रामुख्याने जंगलातून गोळा करून खाण्यासाठी वापरल्या जातात. आफ्रिकेतील कृषी, मत्स्य आणि वन्य विभागातर्फे जाहीर केलेल्या अहवालानुसार या पालेभाज्या दुष्काळ सहनशील, कीड रोगांना प्रतिकारक आहे. परदेशी भाज्यांच्या तुलनेमध्ये लागवड व निविष्ठांचा खर्च व आवश्यक पाण्याचे प्रमाण अत्यंत कमी आहे. गेल्या काही दशकांमध्ये प्रतिवर्ष पाण्याचे प्रमाण कमी होत असून, ते माणसी १००० घनमीटरपेक्षाही कमी झाले आहे. कॅल्शियम, लोह, अ आणि क जीवनसत्त्व, तंतूमय पदार्थ, प्रथिने यांचे प्रमाणही काही भाज्यांमध्ये परदेशी भाज्यांच्या तुलनेमध्ये अधिक आहे. त्यात अँटिऑक्सिडेंट आणि फिनॉलिक संयुगाचा चांगला स्रोत असून, आफ्रिकेतील कुपोषणाच्या समस्येवर मात करण्यासाठी या भाज्या फायदेशीर ठरणार आहेत.

इतके फायदे असूनही वापर कमी का आहे?
प्रामुख्याने या भाज्या जंगलातून गोळा करून वाळवल्यानंतर बाजारात आणल्या जातात.  ताज्या भाज्या पेंड्याच्या स्वरूपामध्ये विकल्या जातात. मात्र, त्यातील काढणीपश्चात तंत्रज्ञानाचा वानवा असल्याने नुकसानीचे प्रमाण अधिक आहे.हाताळणीमुळे अस्वच्छता वाढत असून, साठवणीच्या सुविधा उपलब्ध नाहीत. अनेक भाज्या पारंपरिकरीत्या आहारामध्ये असल्या तरी त्यातील पोषकतेविषयी जागृती अत्यंत कमी आहे. केवळ लोकप्रियता वाढवल्याने जंगलातील प्रजाती ओरबडून त्यांची विक्री होण्याचा धोका आहे. हे टाळण्यासाठी लागवड तंत्रज्ञान विकसित करावे लागेल.

इतर ताज्या घडामोडी
खानदेशात मध्यम पाऊस; नंदुरबारला हुलकावणीजळगाव : खानदेशात शुक्रवारी (ता.२१) मध्यरात्री व...
पुणे जिल्ह्यात ढगाळ हवामानपुणे  : जिल्ह्यात आठवड्याच्या सुरवातीला...
खानापूर घाटमाथ्यावर तीव्र पाणीटंचाई सांगली  : घाटमाथ्यावर पावसाने ओढ दिली आहे....
नगर जिल्ह्यात साडेसहा लाख हेक्‍टरवर...नगर  ः जिल्ह्यात रब्बी हंगामात सहा लाख ५२...
कौशल्यावर आधारित उपक्रम ‘रयत’मध्ये सुरू...सातारा  ः केवळ पुस्तकी नव्हे तर कौशल्यावर...
नियमित कर्ज भरणाऱ्या शेतकऱ्यांचा अकोला...अकोला  ः नियमित कर्जाची परतफेड करणाऱ्या...
सांगली जिल्ह्यात पाणीप्रश्‍न पेटण्याची...सांगली  : पावसाने दिलेली उघडीप आणि पावसाळा...
अकोला, बुलडाण्यात सर्वदूर पाऊसअकोला   ः वऱ्हाडातील अकोला, बुलडाणा या...
सावधान... अल्झायमर आला उंबरठ्यावर ! कोल्हापूर : मंगळवार पेठेतल्या विठ्ठल मंदिरात रोज...
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली  ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव   ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ   ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर  ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...