agricultural news in marathi,plantation technology of moth bean and horse gram , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

तंत्र मटकी, हुलगा लागवडीचे
डॉ. यु. एन. आळसे, डॉ. एस. जी. पुरी, डी. डी. पटाईत
शुक्रवार, 15 जून 2018

मटकी व हुलगा ही दोन पिके कमी पावसातही चांगले उत्पादन देतात. १५ जून ते ७ जुलैपर्यंत पेरणी करावी.ही पिके प्रामुख्याने अांतरपीक म्हणून घेतली जातात.त्यासाठी या पिकांची मुख्य पिकासोबत ४:१ या पद्धतीने पेरणी करावी.

मटकी व हुलगा ही पिके पाण्याचा ताण सहन करू शकतात. विशेषत: कमी पाऊसमान असलेल्या भागात ही पिके चांगली येतात.  
                                     मटकी  पौष्टिकता प्रति १०० ग्रॅम

मटकी व हुलगा ही दोन पिके कमी पावसातही चांगले उत्पादन देतात. १५ जून ते ७ जुलैपर्यंत पेरणी करावी.ही पिके प्रामुख्याने अांतरपीक म्हणून घेतली जातात.त्यासाठी या पिकांची मुख्य पिकासोबत ४:१ या पद्धतीने पेरणी करावी.

मटकी व हुलगा ही पिके पाण्याचा ताण सहन करू शकतात. विशेषत: कमी पाऊसमान असलेल्या भागात ही पिके चांगली येतात.  
                                     मटकी  पौष्टिकता प्रति १०० ग्रॅम

प्रथिने     २३ ग्रॅम (२२-२४ टक्के)
ऊर्जा     ३४३ कॅलरी
कर्बोदके   ६२ ग्रॅम
स्निग्ध पदार्थ      १.६ ग्रॅम
जीवनसत्त्व बी १  ०.६ मिलिग्रॅम
जीवनसत्त्व बी २   ०.१ मिलिग्रॅम
जीवनसत्त्व बी ३     २.८ मिलिग्रॅम
जीवनसत्त्व बी ५     ०.५ मिलिग्रॅम
जीवनसत्त्व बी ६    ०.४ मिलिग्रॅम
जीवनसत्त्व क    ७.० मिलिग्रॅम
कॅल्शियम      १५० मिलिग्रॅम
लोह      १०.८ मिलिग्रॅम
मॅग्नेशियम      ३८१ मिलिग्रॅम
मॅग्नीज     १.८ मिलिग्रॅम
फॉस्फरस      ४८९ मिलिग्रॅम
सोडियम      ३० मिलिग्रॅम
झिंक    १.९ मिलिग्रॅम

                                 हुलगा पौष्टिकता (प्रति १०० ग्रॅम)

प्रथिने    २० ग्रॅम
कर्बोदके   ५७.२ ग्रॅम
तंतुमय पदार्थ   ५.३ ग्रॅम
स्निग्ध पदार्थ     ०.५० ग्रॅम
कॅल्यिशम    २८७ मिलिग्रॅम
फॉस्फरस    ३११ मिलिग्रॅम
लोह    ६.७७ मिलिग्रॅम

जमीन : मटकी व हुलगा ही पिके सर्वप्रकारच्या जमिनीत घेता येतात. जमिनीचा सामू ३.५ ते ८.५ दरम्यान असावा. मटकी पिकासाठी मध्यम मुरमाड जमीन फायद्याची ठरते.

हवामान : मटकी पिकाच्या अपेक्षित उत्पादनासाठी २४- ३२ अंश सेल्सिअस तापमान व वार्षिक ५०० ते ७५० मिमी. पर्जन्यमानाची आवश्‍यकता असते. हे पीक २०० ते ३०० मि.मी. वार्षिक पर्जन्यमानाच्या प्रदेशातही तग धरू शकते.
हुलगा हे पीक उष्ण आणि समशितोष्ण प्रदेशामध्ये जिरायती क्षेत्रावर प्रामुख्याने घेतले जाते. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ३०० ते ६०० मि.मी. आणि २५ अंश ते ३२ अंश सेल्सिअस तापमानामध्ये हे पीक चांगले उत्पादन देते. हे पीक ४० अंश सेल्सिअस तापमानामध्ये तग धरू शकते; मात्र २० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी तापमान चालत नाही.

बियाणे प्रक्रिया : प्रतिकिलो बियाणे
कार्बेन्डाझिम  : २ ग्रॅम
 
पेरणी :
१५ जून ते ७ जुलैपर्यंत पेरणी करावी. महाराष्ट्रामध्ये ही पिके प्रामुख्याने अांतरपीक म्हणून घेतली जातात. त्यासाठी या पिकांची मुख्य पिकासोबत ४:१ या पद्धतीने पेरणी करावी. सलग किंवा निखोळी पेरणी केल्याने या पिकांचे अपेक्षित उत्पादन घेता येणे शक्य आहे.

लागवड तंत्रज्ञान :

पीक      जात   बियाणे प्रमाण (किलो/ हेक्टर )  पेरणीचे अंतर  खत
(नत्र,स्फुरद) 
मटकी    
 

टाईप-१, जी-१
मसूबहार   
बालेश्र्वर-१२
क्रेझीमॉथ         

१२-१५  
 

४५x१५ सें.मी.   २०ः४०ः००
हुलगा
किंवा
कुळथी  
मधु, एचएच-१, एचपीके२, सिओ-२, बी.आर-१०, व्हीझेडएम-१     ४०     ३०x१० सें.मी.     २०ः४०ः००

संपर्क : डॉ. यु. एन. आळसे, ९४२१३९२१९३
(कृषी तंत्रज्ञान माहिती केंद्र, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.)
 

इतर कडधान्ये
तुरीवर पिसारी पतंगाचा प्रादुर्भावकिडीचे शास्त्रीय नाव ः इक्झेलॅस्टीस ॲटोमोसा १...
तुरीमध्ये आंतरमशागत महत्त्वाची...तूर पेरणीनंतर तिसऱ्या आठवड्यात एक कोळपणी करून...
कर्बोदके, प्रथिनांचा उत्तम स्राेत ः...प्रथिनांसाठी कडधान्य हे समीकरण जसे सर्वश्रुत आहे...
तूर पिकावरील कीड-रोगांचे वेळीच नियंत्रण...मुळकूज : रोगकारक बुरशी : रायझोक्टोनिया खोडकूज...
अनियमित पावसात तूर रोपनिर्मिती,...राज्यात तूर हे खरिपातील महत्त्वाचे पीक आहे....
तंत्र मटकी, हुलगा लागवडीचेमटकी व हुलगा ही दोन पिके कमी पावसातही चांगले...
कृषी सल्लामार्च महिन्यात उन्हाळी भुईमूग पिकाची पेरणी करू...
शिफारशीत मूग जातींची निवड महत्त्वाची...गेल्या काही वर्षांमध्ये मुगाचे दर वाढते असल्याने...
कामगंध सापळ्याद्वारे करा घाटेअळीला अटकाव सध्या हरभरा पीक फुलोरा किंवा...
तूर पीक संरक्षण सल्ला तूर पिकावर सुमारे २०० किडींच्या प्रादुर्भावाची...
हरभऱ्यावरील घाटेअळीचे नियंत्रणघाटेअळी ही हरभरा पिकाची प्रमुख कीड आहे. एक अळी...
तुरीवरील शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचे... सध्याची पीक व कीड प्रादुर्भाव अवस्था...
लोहयुक्त कुळीथ खाकराकुळीथ हे लोहाचा उत्कृष्ट स्रोत आहे. कुळीथ हे...
रब्बी पिकांतील रासायनिक तणनियंत्रणपिकांच्या अधिक उत्पादनासाठी योग्य वेळेत...
आंतरपीक पद्धतीतून वाढवा उत्पन्नआंतरपीक पद्धतीमुळे जमिनीची सुपीकता वाढते....
नियोजन हरभरा लागवडीचे...जिरायती क्षेत्रात जमिनीतील उपलब्ध ओलावा व बागायती...
बीबीएफ यंत्राद्वारे हरभरा पेरणी फायदेशीररब्बी हंगामामध्ये ओलाव्याचे व्यवस्थापन अत्यंत...
हरभरा कीड - रोग नियंत्रण घाटेअळी : ही अळी अमेरीकन बोंड अळी, हिरवी...
हरभरा लागवड तंत्रज्ञान जमिनीची निवड : मध्यम ते भारी जमीन पाण्याचा...