agricultural news in marathi,processing on turmaric , Agrowon, Maharashtra | Agrowon

योग्य प्रक्रियेतून वाढते हळदीची गुणवत्ता
डॉ. जितेंद्र कदम, डॉ. केशव पुजारी
शनिवार, 27 जानेवारी 2018

आयताकृती कुकर व सच्छिद्र ड्रमचा वापर केल्याने समप्रमाणात हळदकंद शिजतात. हळदकंद शिजविल्यानंतर त्यांचे पॉलिशिंग करणे हीसुद्धा महत्त्वाची बाब आहे. सुधारित पद्धतींचा अवलंब केल्याने स्वच्छ व योग्यप्रकारे पॉलिश केलेले हळदकंद मिळतात.

सच्छिद्र ड्रमच्या वापराने शिजलेले मातीविरहित हळदकंद मिळतात. आयताकृती कुकरच्या वापराने लवकर हळदकंद शिजवता येतात. त्यामुळे हळदकंज शिजविण्यासाठी या पद्धतींचा अवलंब फायद्याचा राहतो.

सच्छिद्र ड्रमचा वापर

आयताकृती कुकर व सच्छिद्र ड्रमचा वापर केल्याने समप्रमाणात हळदकंद शिजतात. हळदकंद शिजविल्यानंतर त्यांचे पॉलिशिंग करणे हीसुद्धा महत्त्वाची बाब आहे. सुधारित पद्धतींचा अवलंब केल्याने स्वच्छ व योग्यप्रकारे पॉलिश केलेले हळदकंद मिळतात.

सच्छिद्र ड्रमच्या वापराने शिजलेले मातीविरहित हळदकंद मिळतात. आयताकृती कुकरच्या वापराने लवकर हळदकंद शिजवता येतात. त्यामुळे हळदकंज शिजविण्यासाठी या पद्धतींचा अवलंब फायद्याचा राहतो.

सच्छिद्र ड्रमचा वापर

  • या पद्धतीमध्ये डिझेलच्या ड्रमचा वापर केला जातो. ड्रमच्या पत्र्यापासून ४५ सें.मी. उंचीचे व ६० सें.मी. व्यासाचे चार ते पाच सच्छिद्र ड्रम बनवून त्यांचा वापर केला जातो.
  • हळदकंद २५० सें.मी. व्यासाच्या मोठ्या कायलीमध्ये भरून ठेवतात. मोठ्या कायलीमध्ये पाणी ओतून पाण्याची पातळी ड्रमच्या उंचीच्या वर पाच ते सहा सें.मी. इतकी ठेवली जाते. ड्रम गोणपाटाने झाकले जातात.
  • या पद्धतीमध्ये हळद फक्त २४ ते ३० मिनिटांत चांगली शिजते. प्रत्येक वेळी कायलीतील पाणी सोडण्याची आवश्‍यकता भासत नाही. त्यामुळे एक एकर क्षेत्रावरील हळद दोन दिवसांत शिजून तयार होते.
  • हळद शिजताना हळकुंडावरील माती कायलीत जमा होते, त्यामुळे मातीविरहीत स्वच्छ हळद मिळते.

आयताकृती कुकरचा वापर

  • ही पद्धत तमिळनाडू कृषी विद्यापीठ, कोईमतूर यांनी विकसित केली आहे. या पद्धतीमध्ये ०.५ मीटर x ०.७ मीटर x ०.५ मीटर आकाराचे सच्छिद्र ट्रे हळद कंदांनी पूर्णपणे भरतात. हे ट्रे पाणी भरलेल्या १.२ मीटर x ०.९ मीटर x ०.७५ मीटर आकाराच्या मोठ्या चौकोनी ट्रेमध्ये ठेवतात.
  • ह्या पद्धतीमध्ये मोठ्या ट्रेमध्ये ३/४ भरलेल्या उकळत्या पाण्यात छोट्या ट्रेमधील हळदकंद शिजतात. त्यामुळे ते सर्व हळदकंद समप्रमाणात शिजले जातात.

पॉलिश

  • शिजवून वाळलेल्या कंदावरील सुरकुतलेली जाड साल आणि मातीचा थर काढून टाकावा. हळकुंड आकर्षक बनवण्यासाठी पॉलिश करावे.
  • हळकुंड कमी प्रमाणात असल्यास ती खडबडीत पृष्ठभागावर जोराने घासून तिला पॉलिश करावे. किंवा जुनी पोती पायास बांधून ती हळदीवर घासावीत.
  • भरपूर प्रमाणावर हळकुंड असल्यास पॉलिश करण्यासाठी ट्रॅक्‍टरचलीत किंवा इलेक्‍ट्रीक मोटारचलीत पॉलिश यंत्राचा वापर करावा.
  • पाच क्विंटल ओल्या हळदीपासून १ क्विंटल सुकलेली हळद तयार होते. परंतु, जाती परत्वे उताऱ्याचे प्रमाण कमी-जास्त असते. फुले स्वरुपा- २२ टक्के उतारा, सेलम - २० टक्के उतारा, कृष्णा - १८ टक्के उतारा, वायगाव - २० टक्के उतारा. एक क्विंटल सुकलेल्या हळदीपासून पॉलिश केल्यानंतर ९० ते ९२ किलो विक्रीयोग्य हळद तयार होते.

हळकुंडांची प्रतवारी
हळदीला चांगले दर मिळविण्यासाठी हळदीची प्रतवारी करणे महत्त्वाचे ठरते. निर्यातीसाठी आणि देशातील व्यापारासाठी ॲगमार्कचे खालील निकष ठरविले आहेत.

निर्यातीसाठी :

  • विशेष  : ३ टक्के तुकडे, १ टक्का कचरा, २ टक्के चुरा, २ टक्के गोल गड्डे, २ टक्के इतर जातींची भेसळ.
  • उत्तम : ५ टक्के तुकडे, १.५ टक्के कचरा, ५ टक्के चुरा, ३ टक्के गोल गड्डे, ५ टक्के इतर जातींची भेसळ.
  • चांगला : ७ टक्के तुकडे, २ टक्के कचरा, ७ टक्के चुरा, ५ टक्के गोल गड्डे, १० टक्के इतर जातींची भेसळ.
  • सामान्य : प्रतवारी न केलेली हळद.

देशांतर्गत बाजारपेठेसाठी :

  • लांब हळकुंडे (५ सें.मी. पेक्षा जास्त लांब)
  • मध्यम हळकुंडे (३-५ सें.मी. लांब)
  • लहान हळकुंडे किंवा चुरा (३ सें.मी. पेक्षा लहान हळकुंडे).

संपर्क :  डॉ. जितेंद्र कदम, ९८२२४४९७८९
(काढणीपश्‍चात व्यवस्थापन पदव्युत्तर संस्था, रोहा, जि. रायगड)

टॅग्स

इतर मसाला पिके
हळद पिकातील रोगांचे नियंत्रणसध्या हळद लागवड होऊन तीन ते चार महिन्यांचा...
हळद पिकातील कीड नियंत्रणसध्या हळद लागवड होऊन तीन ते चार महिन्यांचा...
हळदीची भरणी आवश्यक...सध्याच्या काळात हळदीचे खोड तसेच फुटव्यांची वाढ...
पानवेल लागवडीसाठी जोमदार बेणे निवडापानवेल लागवडीसाठी सुपीक, उत्तम निचरा होणारी, रेती...
पानवेल लागवडीपूर्वीची तयारी...ज्या शेतकऱ्यांना नवीन पानमळ्याची लागवड करावयाची...
काळी मिरी कशी तयार करतात?काळी मिरीच्या वेलांची लागवड केल्यानंतर तीन...
मसाला प्रक्रिया उद्योगात अाहेत संधीमसाले व त्यावर आधारित प्रक्रियायुक्त पदार्थांना...
गादीवाफ्यावर करा आले लागवडआले लागवड करण्यापूर्वी १ ते २ दिवस अगोदर गादीवाफा...
मसाला पिकांची लागवड कशी करावी?नारळाची लागवड ७.५ x ७.५ मीटर अंतरावर करावी. या...
तयारी आले लागवडीची...आले लागवड करताना जमिनीची निवड, पूर्वमशागत, बियाणे...
दालचिनी लागवडीबाबत माहिती...दालचिनी लागवड अतिपावसाळा सोडून कोणत्याही महिन्यात...
काढणीनंतर हळद बियाण्याची योग्य साठवण...हळद कंदाची गुणवत्ता दीर्घकाळ टिकविण्यासाठी पिकाची...
पानवेल व्यवस्थापन सल्लासद्यःस्थितीत पानवेलीच्या शेतात आंतरमशागत, वेलीची...
चिकाटीच्या जोरावर अल्पभूधारक झाला मसाले...वर्धा जिल्ह्यातील घोराड (ता. सेलू) येथील...
अवेळी पावसात घ्या हळदीची काळजीसद्यःस्थितीत राज्यात हळद काढणी सुरू आहे. मात्र...
योग्य प्रक्रियेतून वाढते हळदीची गुणवत्ताआयताकृती कुकर व सच्छिद्र ड्रमचा वापर केल्याने...
सुधारित पद्धतीने शिजवा हळदपारंपरिक पद्धतीमध्ये हळद पाण्यात शिजवली जाई....
हळदकंदांवर प्रक्रियेसाठी सुधारित...हळदकंदांची काढणी केल्यानंतर हळदीवर प्रक्रिया करून...
मसाला पीक सल्लाकोकण किनारपट्टीवरील नारळ, सुपारीच्या बागेमध्ये...
शास्त्रीय पद्धतीने करा हळदीची काढणीसध्या हळद काढणीचा हंगाम सुरू होत आहे. जातीपरत्वे...