agricultural news in marathi,protection of cotton from spodoptera, Agrowon, Maharashtra | Agrowon

स्पोडोप्टेरा अळीपासून वेळीच करा नियंत्रण
डॉ. प्रमोद मगर, डॉ. सुरेश नेमाडे
शुक्रवार, 29 जून 2018

राज्यात विशेषतः विदर्भात बऱ्याच ठिकाणी अद्याप पुरेसा पाऊस झाला नाही. काही ठिकाणी खंड पडला आहे. अशा ठिकाणी कपाशी पिकाच्या परीसरातील रानभेंडीवर स्पोडोप्टेरा अळीचा प्रादुर्भाव झाल्याचे निदर्शनास आले आहे. हा प्रादुर्भाव काही प्रमाणात कपाशी पिकामध्ये उतरत आहे. या किडीच्या नियंत्रणासाठी एकात्मिक पद्धतीचा वापर करावा.

राज्यात विशेषतः विदर्भात बऱ्याच ठिकाणी अद्याप पुरेसा पाऊस झाला नाही. काही ठिकाणी खंड पडला आहे. अशा ठिकाणी कपाशी पिकाच्या परीसरातील रानभेंडीवर स्पोडोप्टेरा अळीचा प्रादुर्भाव झाल्याचे निदर्शनास आले आहे. हा प्रादुर्भाव काही प्रमाणात कपाशी पिकामध्ये उतरत आहे. या किडीच्या नियंत्रणासाठी एकात्मिक पद्धतीचा वापर करावा.

  • स्पोडोप्टेरा प्रजातीची कीड बहुभक्षी असून कापूस, सोयाबीन, तंबाखू, भेंडी, भाजीपाला वर्गीय अशा अनेक पिकावर प्रादुर्भाव होतो. सोयाबीन पिकात मुख्यत्वे प्रादुर्भाव आढळतो. या किडीच्या अंडी, अळी, कोष व पतंग अशा चार अवस्था आहेत. पावसात खंड पडल्यास प्रादुर्भाव बळकावतो.  
  • या किडीचा मादी पतंग पुंजक्याने पानांवर अंडी घालतो. त्यानंतर अंड्यातून निघालेल्या अळ्या व लहान अळ्या समूहात राहून पान खरवडून पानामधील हरितद्रव्यावर उपजीविका करतात. परिणामी पानाच्या फक्त शिराच शिल्लक राहतात. पान जाळीदार दिसते. कालांतराने पाने वाळतात. मोठ्या झालेल्या अळ्या त्यानंतर शेतात पसरतात. कपाशीचे पान बाजूने खात फस्त करतात.
  • अळीच्या प्रामुख्याने पाच अवस्था आहेत. त्यातील पहिल्या दोन अवस्था समूहात राहतात, तर तृतीय अवस्थेपासून अळ्या अलग होऊन पिकाचे नुकसान करतात. या किडीचा प्रादुर्भाव दुरूनसुद्धा सहज ओळखता येऊ शकतो. या किडीचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास झाडाला पाने राहत नाहीत.

ओळख : अळी हिरव्या किंवा मळकट हिरव्या रंगाची असून, शरीरावर रेषा व ठिपके असतात. लहान अळ्या समूहात तर मोठ्या अळ्या अलग अलग राहतात.

प्रादुर्भाव कालावधी : जुलै ते ऑक्टोबर  
एकात्मिक व्यवस्थापन

  • बांधावरील व शेताच्या सभोवताली असणाऱ्या किडीच्या पर्यायी खाद्य वनस्पती नष्ट कराव्यात व शेत तणमुक्त ठेवावे.
  • कपाशी पिकामध्ये अळ्या खाणाऱ्या पक्ष्यांना आकर्षित करण्यासाठी भगर हे मिश्र पीक घ्यावे.  
  • शेतात पक्ष्यांना बसण्यासाठी पक्षिथांबे लावावेत. त्यावर बसून पक्षी शेतातील अळ्या टिपून वेचून खातील.
  • पिकाचे बारकाईने निरीक्षण करून पानावर घातलेली अंडी/ अंडीपुंज व लहान अळ्यांचा समूह शोधून ते पान अळीसह नष्ट करावे.
  • मोठ्या अळ्या वेचून रॉकेलमिश्रित पाण्यात टाकून नष्ट कराव्यात.
  • शेतामध्ये हेक्टरी १० कामगंध सापळे (स्पोडोप्टेरा अळीचे) लावावेत. त्यामध्ये आकर्षित झालेले नर पतंग वेळोवेळी नष्ट करावेत. दोन सापळ्यामधील अंतर ५० मीटर ठेवावे.
  • प्रतिहेक्टरी किमान ४ ते ५ प्रकाश सापळे लावावेत. सापळ्यात आकर्षित झालेले कीटक वेळोवेळी नष्ट करावेत.  
  • प्रथम निंबोळी अर्क (५ टक्के) याप्रमाणे फवारणी करावी. त्यानंतर १०-१५ दिवसाच्या अंतराने निंबोळी अर्काची फवारणी पुन्हा करावी.
  • स्पोडोप्टेरा अळीच्या प्रभावी व्यवस्थापनाकरिता एसएलएनपीव्ही (५०० एल.ई.) या विषाणूजन्य कीटकनाशकाची फवारणी करावी.
  • वरील सर्व उपाय योजना केल्यानंतरही किडीचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास केंद्रीय कीटकनाशक मंडळ, फरिदाबाद शिफारसीत लेबल क्लेम असलेल्या खालीलपैकी एका कीटकनाशकाची फवारणी करावी. फवारणीवेळी अंगरक्षक कपडे, हातमोजे, मास्क, चष्मा, टोपी व बूट यांचा वापर करावा.

 

कीटकनाशक       शिफारशीत मात्रा/ १० लिटर पाणी
बॅसिलस थुरिंजिएन्सिस    १० ग्रॅम
क्लोरॲँट्रानिलीप्रोल
(१८.५ टक्के एस.सी.)   
 ३.५ मि.लि.
नोव्हॅल्यूरॉन
(८.८ टक्के एस.सी.)  
 २० मि.लि.
क्लोरपायरीफॉस (५० टक्के) + सायपरमेथ्रिन (५ टक्के इसी) (संयुक्त कीटकनाशक)     २० मि.लि.

संपर्क : डॉ. प्रमोद मगर (विषय विशेषज्ञ - कीटकशास्त्र), ७७५७०८१८८५,
डॉ. सुरेश नेमाडे (कार्यक्रम समन्वयक), ९४२१७७१३७४
(कृषी विज्ञान केंद्र, यवतमाळ.)

इतर ताज्या घडामोडी
बंद अवस्थेतील कारखाने सहकारी तत्त्वावर...जळगाव : जिल्ह्यात काही साखर कारखाने एकेकाळी जोमात...
कांदा - लसूण पीक सल्लाबहुतांश शेतकऱ्यांच्या शेतामध्ये खरीप कांदा पिकाची...
नांदेड जिल्ह्यात ५१० कोटी रुपये पीक...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामात...
राष्ट्रीय महामार्गाचे चौपदरीकरण...जळगाव : जळगाव आणि धुळे जिल्ह्यांतून जाणाऱ्या...
अंजनीसह पाच गावांची पाण्याविना आबाळसांगली ः तासगाव तालुक्‍याचा पूर्वभागात भीषण...
सोलापुरात दुष्काळ जाहीर करण्याची मागणीसोलापूर : सोलापूर जिल्ह्यात अद्यापही दमदार पाऊस...
गोंदिया जिल्ह्यात गणेशोत्सवाद्वारे शेती...गोंदिया :गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून कृषी...
सातारा जिल्ह्यात स्ट्रॉबेरी लागवडीस...सातारा   ः राज्यभरात गोडव्यासाठी प्रसिद्ध...
सोलापूर जिल्ह्यावर दुष्काळ अन हुमणीचे...सोलापूर   ः जिल्ह्यात यंदाच्या हंगामात...
पीकविमा योजनेतून कंपन्यांचे भले ः विखे...पुणे   ः शेतकऱ्यांच्या पिकांना संरक्षण...
कृषी सल्ला : ऊस, कापूस, सोयाबीन, मका,...ऊस हुमणी किडीच्या नियंत्रणासाठी, फिप्रोनील (०.३...
अार्थिक व्यवस्थापनात राज्य सरकार अपयशी...मुंबई  : काँग्रेसच्या कार्यकाळात राज्याची...
कृषी सल्ला : भात, नागली, आंबा, नारळ,...भात  अवस्था ः पोटरी ते लोंबी बाहेर...
अकोल्यात मूग प्रतिक्विंटल ३८०० ते ५३००...अकोला ः या हंगामात लागवड झालेल्या मुगाची काढणी...
सोयाबीन, मूग, उडदासाठी १९ खरेदी केंद्रे...नगर ः शेतकऱ्यांचा शेतमाल हमीदराने खरेदी करता यावा...
शेतीमाल तारण योजनेत शेतकरी उत्पादक...कोल्हापूर : राज्यात शेतीमाल तारण योजना बाजार...
जळगावात आले २५०० ते ६००० रुपये...जळगाव ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
सिंदखेडराजा दुष्काळग्रस्त जाहीर कराअकोला : जिल्ह्यात या मोसमात तेल्हारा व अकोट या...
खान्देशातील धरणांत अल्प पाणीसाठा जळगाव : खान्‍देशातील तापी व पांझरा नदीवरील...
कोल्हापूरात धरणे भरली; नद्यांची...कोल्हापूर : केवळ पंधरा दिवसांतच जिल्ह्यातील...