agricultural stories in marathi, agro special, vegetable farming BY VINOD JADHAV, GOVE, SATARA. | Agrowon

जाधवांच्या कारले, दोडक्याची एक नंबर क्वालिटी
विकास जाधव
मंगळवार, 3 एप्रिल 2018

सातारा जिल्ह्यातील गोवे येथील विनोद बळीराम जाधव हा तरूण शेतकरी अत्यंत उत्साहाने शेती करतो. वेलवर्गीय पिकांत विशेषतः कारले, दोडका आदींचे सातत्याने दर्जेदार उत्पादन घेत त्यांना मार्केटही चांगले मिळवले आहे. पहाटेपासून ते रात्रीपर्यंत कष्ट, चिकाटी, अभ्यासूवृत्ती व मार्केटचा अभ्यास यातून वेलवर्गीय पिकांत त्यांनी हुकूमत मिळवली आहे.

सातारा जिल्ह्यातील गोवे येथील विनोद बळीराम जाधव हा तरूण शेतकरी अत्यंत उत्साहाने शेती करतो. वेलवर्गीय पिकांत विशेषतः कारले, दोडका आदींचे सातत्याने दर्जेदार उत्पादन घेत त्यांना मार्केटही चांगले मिळवले आहे. पहाटेपासून ते रात्रीपर्यंत कष्ट, चिकाटी, अभ्यासूवृत्ती व मार्केटचा अभ्यास यातून वेलवर्गीय पिकांत त्यांनी हुकूमत मिळवली आहे.

गोवे (ता. जि. सातारा) हे कृष्णा नदीकाठी वसलेले सुमारे तीन हजार लोकसंख्येचे गाव. पाण्याची मुबलकता असल्याने ऊस, हळद आदी पिके घेण्याकडे शेतकऱ्यांचा कल राहतो. या गावातील विनोद बळीराम जाधव हा तरूण शेतकरी. विनोद यांचे थोरले बंधू किसन नोकरी सांभाळून शेती करायचे.
विनोदही आई-वडिलांच्या सोबत शेतीची आवड जपतच मोठे झाले. मात्र उदरनिर्वाहासाठी पुणे येथील खासगी कंपनीत कामास लागले. परंतु तेथे मन रमेना. दरम्यान २००३ मध्ये बंधू किसन यांचे निधन झाले. मग मात्र पूर्णवेळी शेतीलाच वाहून घेण्याचे विनोद यांनी नक्की केले. अभ्यासाच्या जोरावर त्यांनी आपली शेती प्रगतीपथावर नेली आहे. धाकटे बंधू संजय यांचे होटेल आहे. त्यांचा मोठा आधार आहे.

शेतीतले बदल

  • सुरूवातीच्या काळात ऊस होता. सन २००४-०५ च्या काळात दरातील घसरण, महागडे अर्थकारण लक्षात घेता ऊस कमी करून भाजीपाला घेण्याचा निर्णय.
  • प्रथम २० गुंठ्यात टोमॅटो. दर चांगला मिळाल्याने चांगले अर्थाजन. त्यानंतर २० गुंठ्यात वांगी. सर्व हातविक्री केल्याने दरांत फायदा. उत्साह वाढला.
  • सन २००६ मध्ये एक एकर टोमॅटो दराअभावी पूर्ण सोडून द्यावा लागला. किमान ८० हजार रूपये तोटा झाला. त्यानंतर मार्गदर्शन, अभ्यासातून विनोद यांनी पीकपध्दती विकसित केली. त्यात सातत्यही ठेवले.

विनोद यांची पीक पध्दती

  • शेती- साडेसहा एकर
  • वेलवर्गीय पिकांवर मुख्य भर
  • कारले व दोडका- पाच-सहा वर्षांपासून, हंगाम- उन्हाळी
  • खरीपात- फरसबी, शेवंती
  • अन्य पिके- टोमॅटो

काकडीचा प्रयोग
वेलवर्गीय पिकांची सुरूवात ३५ गुंठ्यातील काकडीतून झाली. चांगल्या व्यवस्थापनातून ३५ गुंठ्यात ३० टन उत्पादन मिळाले. एका प्रसिध्द मॉलला सरासरी दहा रूपयाने काकडी दिली. खर्च वजा जाता सुमारे सव्वा दोन लाख रूपये मिळाले.

दर्जेदार उत्पादनासाठी- (कारले, दोडका आदींसाठी)

  • मल्चिंग पेपर
  • ठिबक सिंचन
  • दर फेब्रुवारीत सहा बाय तीन फुटावर लागवड
  • विषाणूजन्य रोगाला सहनशील वाणांची निवड
  • या रोगाचा सर्वाधिक धोका. एका प्लाॅटला मोठी इजा होऊन तोटा झाला. मात्र न खचता बारीक निरिक्षणे ठेवत प्राथमिक काळजी घेत व्हायरसला लांब ठेवण्याचा प्रयत्न.
  • जमिनीचा पोत टिकावा यासाठी शेणखत, जीवामृताचा वापर
  • कोंबडीखत, शेळ्या शेतात बसवणे आदी.

मित्राचा मोलाचा सल्ला

नाशिक येथील विनोद यांचे मित्र अभिजीत साळुंखे यांच्याकडून नवे वाण, उत्पादन,
शेतीतील नवे तंत्र, लागवडीच्या पद्धती याविषयी सातत्याने मार्गदर्शन घेतले जाते. वेलवर्गीय पिकांत वेल बांधण्यासाठी मजूर तसेच वेळही मोठ्या प्रमाणात जायचा. अभिजीत यांनी शेतीला भेट दिल्यानंतर सुतळीऐवजी प्रत्येक अोळीसाठी जाळीचा वापर करण्याचा सल्ला दिला. त्यासाठी खर्च थोडा वाढला असे वाटत असले तरी मजूरी व वेळ याच बचतच झाल्याचे पुढे लक्षात आले. मजबूत असल्याने जाळीचा वेलीस आधार राहतो. फळांचा बोजा सहजपणे पेलला जातो.

उत्पादन- कारले दोडका
एकरी २० ते २५ टन २५ ते ३० टन

मार्केट
सातारा, पुणे
प्रसिध्द मॉलचे कलेक्शन सेंटर - दररोज ३०० किलो मालाचा पुरवठा

होणारे फायदे-

  • मुंबई बाजाराचा दर जागेवर मिळतो.
  • वजन डोळ्यासमोर होते.
  • कॅश पेमेंट होते.

अन्य शेती

  • कारले पिकानंतर
  • खरीपात फरसबी व शेवंती
  • शेवंतीची आॅगस्टमध्ये लागवड. दसरा- दिवाळीसाठी.
  • घरखर्च भागविण्यास त्याची मदत होते.
  • यंदा हिरव्या मिरचीची लागवड. दर्जेदार पीक.
  • मजुरांमध्ये दहा महिला व दोन पुरूष वर्षभर- शिवाय घरचे सदस्य राबतात.
  • सहकार्य- पत्नी सौ. सुरेखा, बंधू संजय, पुतण्या शुभम, मुलगा केतन

संघर्ष, प्रयत्नांविषयी

  • चार वर्षांपूर्वी थेट भाजीपाला विक्रीसाठी आत्मा विभागाच्या माध्यमातून पुण्यात स्टाॅल सुरू केला. चांगली विक्री व्हायची. मात्र शेतीबरोबर दुसऱ्या शहरात थेट विक्रीसाठी पुरेसा वेळ देणे शक्य न झाल्याने हा उपक्रम थांबवावा लागला.
  • सुरूवातीच्या काळात टोमॅटोस दर नसल्यामुळे मोठे नुकसान सोसावे लागले. मात्र हिंम्मत हारली नाही. सन २०१४- १५ मध्ये गारपिटीत काकडीचे मोठे नुकसान झाले. शेजारील शेतकऱ्याच्या कारल्यालाही फटका बसला. मात्र ती पुन्हा वाढीला लागली. ते पाहून कारल्याच विशेष पसंती दिली.
  • शेतातील काम पहाटे चार- पाचपासून सुरू होते. जमीन थंड असताना ठिबकद्वारे पाणी दिले जाते. फवारणी संध्याकाळी पाचनंतर केली जाते. रात्री नऊवाजता कामाचा दिवस पूर्ण होतो.

विनोद जाधव- ९६०४५४१४८५

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
जलदगती मार्गाने निर्जलपर्वाकडे...‘‘पाण्याची उपलब्धता कमी होत जाणे हे हवामान बदलाचे...
पुढचं पाऊलप्र बोधन आणि संघर्षाच्या माध्यमातून गेली चौदा...
नोकरशहांच्या दुर्लक्षामुळे जल...राज्यात दुष्काळग्रस्त गावे वाढत असून, जलाशयांची...
ठिबक सिंचनातील आधुनिक तंत्रज्ञान : अरुण...राज्यात लागवडीखालील २२५ लाख हेक्टर क्षेत्रांपैकी...
परंपरागत जल व्यवस्थांचा संपन्न वारसा :...परंपरागत जल व्यवस्थांमधून घेण्याजोग्या आणि आजही...
कोरडवाहूचे जल व्यवस्थापन : चिपळूणकर,...पाण्याचे व्यवस्थापन हे केवळ बागायती पिकांसाठी...
फड पद्धतीमुळे झाला कायापालट : दत्ता...फड या जल व्यवस्थापन पद्धतीचे तंत्र अगदी सोपे आहे...
समन्यायी जल व्यवस्थापनाला पर्याय नाही...लोकशाहीकरण वा पुनर्संजीवक विकास ही फुकाफुकी...
डोळ्यांत अंजन घालणारी नागलीची कहाणी :...योग्य पीकपद्धती विकसित केली नाही तर जल व्यवस्थापन...
जल व्यवस्थापनाची सप्तपदी : नागेश टेकाळेनिसर्गदेवतेने दिलेला जलरूपी प्रसाद आज आपण तिने...
जल व्यवस्थापन हाच कळीचा मुद्दा... :...पर्यावरणातील बदल, दुष्काळ, मातीचे बिघडणारे आरोग्य...
जल व्यवस्थापनासाठी हवी लोकचळवळलक्षावधी हेक्टर जमीन, हजारो टीएमसी पाणी आणि...
चैत्र यात्रेनिमित्त भाविकांनी दुमदुमला...ज्योतिबा डोंगर, जि. कोल्हापूर  : ‘...
विदर्भात वादळी पावसाची शक्यतापुणे : पूर्वमोसमी पावसाच्या सरींमुळे...
‘ॲग्रोवन'चा आज १४वा वर्धापन दिन; जल...पुणे : लाखो शेतकऱ्यांच्या कुटुंबातील घटक बनलेल्या...
यंदा बीटी कापूस बियाणे मुबलक : कृषी...पुणे : राज्याच्या कापूस उत्पादक भागातील...
फलोत्पादन अनुदान अर्जासाठी शेवटचे चार...पुणे : एकात्मिक फलोत्पादन अभियानातून (एमआयडीएच)...
वीज पडून जाणारे जीव वाचवामागील जूनपासून सुरू झालेला नैसर्गिक आपत्तींचा कहर...
जल व्यवस्थापनाच्या रम्य आठवणीजलव्यवस्थापनाचे धडे घेण्यासाठी कुठलेही पुस्तक...
कापूस उत्पादकतेत भारताची पीछेहाटजळगाव ः जगात कापूस लागवडीत पहिल्या क्रमांकावर...