agricultural stories in marathi, agro vision, Bees love blue fluorescent light, and not just any wavelength will do | Agrowon

निळ्या रंगाकडे मधमाश्या होतात आकर्षित
वृत्तसेवा
मंगळवार, 26 जून 2018

अमेरिकेतील ओरेगॉन राज्य विद्यापीठामध्ये केलेल्या संशोधनात निळ्या चमकदार रंगातील विशिष्ठ तरंगलांबीचा प्रकाश मधमाश्यांना आकर्षित करण्यासाठी उपयुक्त ठरत असल्याचे दिसून आले आहे. या संशोधनाचा फायदा शेतकऱ्यांना आपल्या पिकांकडे फुलोऱ्यांच्या एक ते दोन आठवड्यांच्या विशिष्ठ कालावधीमध्ये मधमाश्यांना आकर्षित करण्यासाठी होऊ शकेल.

अमेरिकेतील ओरेगॉन राज्य विद्यापीठामध्ये केलेल्या संशोधनात निळ्या चमकदार रंगातील विशिष्ठ तरंगलांबीचा प्रकाश मधमाश्यांना आकर्षित करण्यासाठी उपयुक्त ठरत असल्याचे दिसून आले आहे. या संशोधनाचा फायदा शेतकऱ्यांना आपल्या पिकांकडे फुलोऱ्यांच्या एक ते दोन आठवड्यांच्या विशिष्ठ कालावधीमध्ये मधमाश्यांना आकर्षित करण्यासाठी होऊ शकेल.

परागीकरणासाठी मधमाश्या अत्यंत महत्त्वाच्या असून, अमेरिकी अर्थव्यवस्थेतील सुमारे १०० व्यावसायिक पिकांमध्ये त्यांची कमतरता भासत आहे. याचा सुमारे १५ अब्ज डॉलरइतका फटका बसत असल्याचे तज्ज्ञांचे निरीक्षण आहे. मधमाश्यांना पिकांकडे आकर्षित करण्यासाठी योग्य तरंगलांबीचा प्रकाश शोधण्यासाठी भौतिकशास्त्र विषयातील संशोधिका ओक्साना ओस्ट्रोव्हेरखोवा यांनी अभ्यास केला आहे. त्यांच्या मते, निळ्या रंगाचा चमकदार प्रकाशाकडे मधमाश्या आकर्षित होतात. थोडक्यात, या रंगाच्या प्रकाशाला त्या टाळूच शकत नाहीत. केवळ दृष्टीला दिसणाऱ्या रंगापेक्षाही त्यांच्या वर्तनातील कोणतीतरी बाब त्यांना तिकडे खेचत असल्याचे स्पष्ट जाणवते.

माणसांच्या नजरेपेक्षा भिन्नता ः

  • मधमाश्यांमध्ये माणसांप्रमाणेच ट्रायक्रोमॅटिक म्हणजेच तीन प्रकारचे फोटो रिसेप्टर असलेली दृष्टी असते. माणूस आणि मधमाश्या दोघांमध्ये निळ्या आणि हिरव्या रंगाचे रिसेप्टर सारखे असतात. मात्र, तिसरा रिसेप्टर माणसांमध्ये लाल रंगाचा, तर मधमाश्यांमध्ये अतिनील किरणांचा असतो. खरेतर ही किरण इलेक्टोमॅग्नेटिक ऊर्जेची कमी तरंगलांबीची असून, ती माणसांच्या नजरेच्या कक्षेबाहेर असतात.
  • फुलांचे चमकदार रंग आणि पॅटर्न त्यांना केवळ अनिनील किरणांच्या नजरेद्वारे दिसतात. मधमाश्या गोळा करत असलेल्या फुलातीस मधूरसातून ऊर्जा, तर परागांमधून प्रथिने मिळवतात. या प्रक्रियेमध्ये पुंकेसरावरील पराग हे स्त्री केसरावर पडतात.

असे आहेत संशोधनाचे निष्कर्ष ः
नैसर्गिक प्रकाशामध्ये निळ्या रंगाची तरंगलांबी मोठी आहे. सूर्यप्रकाशातील हिरव्या रंगाच्या शेवटापासून जांभळ्या रंगापर्यंतचा भाग परावर्तित करणाऱ्या सापळ्याकडे मधमाश्या आकर्षित होतात. ओस्ट्रोव्हेरखोवा यांनी केलेल्या प्रयोगामध्ये मिळालेल्या निष्कर्षानुसार खास निळ्या चमकदार रंगाचे (तरंगलांबी ४२० ते ४८० नॅनोमीटर) आणि हिरव्या रंगाचे (तरंगलांबी ५१० ते ५४० नॅनोमीटर) प्रक्षेपण करणारे सापळे तयार केले. त्यातील निळ्या रंगाच्या तुलनेमध्ये हिरव्या रंगाच्या सापळ्याकडे मधमाश्या कमी आकर्षित होत असल्याचे आढळले. निळ्या रंगामध्ये ४०० ते ४२० नॅनोमीटर तरंगलांबीपेक्षा ४३० ते ४८० नॅनोमीटर या टप्प्यातील चमकदार प्रकाश आकर्षित करत असल्याचे दिसून आले. हे संशोधन जर्नल ऑफ कंपॅरिटिव्ह फिजिऑलॉजी या संशोधन पत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.
 

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
सावधान... अल्झायमर आला उंबरठ्यावर ! कोल्हापूर : मंगळवार पेठेतल्या विठ्ठल मंदिरात रोज...
परभणीत हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल ६०० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे-भाजीपाला...
भातावरील तुडतुडे प्रादुर्भावाकडे...सध्या खरीप हंगामातील भात पीक बहुतेक ठिकाणी...
कमी तीव्रतेच्या वणव्यांचाही मातीच्या...कमी तीव्रतेचे वणवे किंवा मर्यादित प्रमाणात...
ढगाळ वातावरणाने खानदेशात सोयाबीन मळणीला...जळगाव : खानदेशातील धुळे, नंदुरबार व जळगाव...
माळेगावकरांचा औद्योगिक वसाहतीच्या...नाशिक : माळेगाव औद्योगिक वसाहतीच्या टप्पा क्रमांक...
परभणीत व्यापाऱ्यांचे असहकार आंदोलन सुरूचपरभणी ः परभणी कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत...
सांगली जिल्ह्यात द्राक्ष क्षेत्रात वाढसांगली  ः दर्जेदार द्राक्ष उत्पादनासाठी...
धुळे, जळगाव जिल्ह्यांतील पैसेवारी चुकीचीजळगाव   ः धुळे व जळगाव जिल्ह्यांत हवा तसा...
नैसर्गिक आपत्तीत यवतमाळमधील ६२ हजार...यवतमाळ   ः जिल्ह्यात या वर्षी आलेल्या...
पुणे जिल्‍ह्यात पावसाच्या हलक्या ते...पुणे : पावसाच्या मोठ्या खंडानंतर जिल्ह्याच्या...
नगर जिल्ह्यावर दुष्काळाचे सावटनगर  ः जिल्ह्यात आतापर्यंत सरासरी फक्त ६५.५५...
बुलडाणा येथे २ आॅक्टोबरला सोयाबीन-कापूस...बुलडाणा   : पश्चिम महाराष्ट्रातील ऊस उत्पादक...
उसाच्या दुसऱ्या हप्त्यासाठी ‘आंदोलन...कोल्हापूर : उसाचा दुसरा हप्ता मिळावा व १५ टक्के...
कोल्हापूर येथे १० ऑक्‍टोबरला ऊस परिषद...कोल्हापूर  : सरकारने एफआरपीचे तुकडे करून...
बंद अवस्थेतील कारखाने सहकारी तत्त्वावर...जळगाव : जिल्ह्यात काही साखर कारखाने एकेकाळी जोमात...
कांदा - लसूण पीक सल्लाबहुतांश शेतकऱ्यांच्या शेतामध्ये खरीप कांदा पिकाची...
नांदेड जिल्ह्यात ५१० कोटी रुपये पीक...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामात...
राष्ट्रीय महामार्गाचे चौपदरीकरण...जळगाव : जळगाव आणि धुळे जिल्ह्यांतून जाणाऱ्या...
अंजनीसह पाच गावांची पाण्याविना आबाळसांगली ः तासगाव तालुक्‍याचा पूर्वभागात भीषण...