agricultural stories in marathi, agro vision, BUNBLE BEE RESEARCH | Agrowon

अनुभवावर ठरतो मधमाश्यांचा फुलांपर्यंतचा मार्ग
वृत्तसेवा
गुरुवार, 14 डिसेंबर 2017

अनुभवाने शहाणपणा वाढते, ही बाब माणसांइतकीच मधमाश्यांमध्येही खरी आहे. मधमाश्याही आपल्या अनुभवातून फुलांना भेटी देण्याचा क्रम आणि मार्ग ठरवत असल्याचे लंडन येथील क्वीन मेरी विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. मधमाश्यांच्या मार्गामध्ये अनुभवानुसार सातत्याने सुधारणा होत असल्याचे संशोधकांचे मत आहे. दोन फुलांमध्ये कमी अंतराचा मार्ग घेण्याचे विविध प्रलोभने असतानाही मधमाश्या जास्त अंतर कापावे लागण्याचा धोका पत्करत असल्याचेही त्यांना दिसून आले.

अनुभवाने शहाणपणा वाढते, ही बाब माणसांइतकीच मधमाश्यांमध्येही खरी आहे. मधमाश्याही आपल्या अनुभवातून फुलांना भेटी देण्याचा क्रम आणि मार्ग ठरवत असल्याचे लंडन येथील क्वीन मेरी विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. मधमाश्यांच्या मार्गामध्ये अनुभवानुसार सातत्याने सुधारणा होत असल्याचे संशोधकांचे मत आहे. दोन फुलांमध्ये कमी अंतराचा मार्ग घेण्याचे विविध प्रलोभने असतानाही मधमाश्या जास्त अंतर कापावे लागण्याचा धोका पत्करत असल्याचेही त्यांना दिसून आले.

वसाहत किंवा घरट्यापासून आपल्या खाद्याचे नेमके अंतर कोणत्याही प्राणी, पक्षी किंवा माणसांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे असते. कारण रोजचे खाद्य मिळविण्यासाठीची त्यांची धडपड त्यावर ठरत असते. एकाच वेळी अधिक ठिकाणी खाद्य उपलब्ध असतानाही योग्य निर्णय घेण्याचे दडपण प्रत्येकावर असते. त्यामध्ये खाद्याचे प्रमाण, दर्जा आणि अंतर असे अनेक घटक विचारात घ्यावे लागतात. रॉथमस्टेट रिसर्च या संस्थेच्या सहकार्याने क्वीन मेरी विद्यापीठातील संशोधकांनी हार्मोनिक रडार आणि कृत्रिम फुलांच्या साह्याने बंबल बी माश्यांवर प्रयोग केले. वसाहतीपासून मधमाश्यांच्या फेऱ्या व त्यातील बदलांचा वेध घेण्यात आला. त्याचे निष्कर्ष ‘सायंटिफ रिपोर्टस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले.
माणसांसारखे त्यांच्याकडे कोणतेही नकाशे उपलब्ध नसल्याने संपूर्ण नैसर्गिक क्षमतेवर अवलंबून हे निर्णय घ्यावे लागतात. त्यासाठी त्या आपल्या अनुभवावर अवलंबून राहत असल्याचे क्वीन मेरी विद्यापीठातील जैव आणि रसायनशास्त्र महाविद्यालयातील संशोधक जोसेफ वुडगेट यांनी सांगितले.

एकाच दिवसामध्ये अनेक भेटी द्याव्या लागणाऱ्या विक्री प्रतिनिधींची धावपळ डोळ्यांसमोर आणल्यास मधमाश्यांची धावपळ आपल्या लक्षात येईल. असेच एक आव्हान प्रयोगामध्ये मधमाश्यांच्या समोर ठेवण्यात आले होते. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून मधमाश्यांच्या उड्डाणांचा प्रचंड माहितीसाठा गोळा केला. त्यातून अनुभवातून मार्गामध्ये मधमाश्यांनी केलेल्या सुधारणा, त्यांची लवचिकता, वेगळा किंवा अधिक दूरवरचा मार्ग स्वीकारण्याचे धाडस, अशा अनेक बाबी प्रथमच पुढे आल्या.
- प्रो. लार्स चिट्टका, संशोधन समन्वयक.

इतर अॅग्रो विशेष
दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी पीक नुकसानीचा...नाशिक : दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी केंद्र सरकारची...
मुंबईत १५ ला सर्वपक्षीय मेळावा ः नवलेकोल्हापूर: किसान सभेच्या पुढाकाराने १५...
दुष्काळ जाहीर करण्याबाबत टोलवाटोलवी ः...पुणे : राज्यात अनेक ठिकाणी दुष्काळी स्थिती असूनही...
नव्या दुष्काळी संहितेमुळे राज्यातील...मुंबई: राज्यावर १९७२ च्या दुष्काळापेक्षाही...
हुमणी रोखण्यासाठी कृती आराखडा : कृषी...पुणे : राज्यात उसाच्या क्षेत्रावर मोठ्या प्रमाणात...
मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भात...पुणे: राज्यात ‘ऑक्टोबर हीट’चा चटका सातत्याने...
नव्या हंगामात ऊस गाळपासाठी ३१ साखर...पुणे : राज्यात नव्या गाळप हंगामासाठी आतापर्यंत ३१...
चौदा हजार गावांमधील भूजल पातळी चिंताजनकमुंबई : राज्य सरकारच्या भूजल सर्वेक्षण व...
बदलत्या काळात बनली कलिंगड शेती...पाण्याची उपलब्धता असताना चितलवाडी (जि. अकोला)...
संघर्ष, चिकाटी, एकोप्यातूनच लाभले...बलवडी (भाळवणी) (ता. खानापूर, जि. सांगली) जोतीराम...
'सकाळ'चे दिवाळी अंक अॅमेझॉनवर !पुणे : क्लिकवर चालणाऱया आजच्या जगात दिवाळी अंकही...
संपूर्ण देशातून मॉन्सून परतलापुणे : नैर्ऋत्य मोसमी वारे (माॅन्सून) रविवारी (ता...
डॉ. हद्दाड आणि डाॅ. नॅबार्रो यांना २०१८...पुणे : जगभरातील कुपोषित माता आणि बालकांना...
हुमणीग्रस्त ऊसक्षेत्र चार लाख हेक्टरवरपुणे ः राज्यात दुष्काळामुळे त्रस्त झालेल्या...
पाणीटंचाईने संत्राबागांची होरपळअमरावती ः विदर्भाचा कॅलिफोर्निया अशी ओळख असलेल्या...
उन्हाचा चटका वाढलापुणे : राज्यात पावसाने उघडीप दिल्यानंतर कमाल...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
‘सह्याद्री’ च्या शिवारात हवामान अाधारित...अत्याधुनिक संगणकीय, उपग्रह व डिजिटल या प्रणाली...
द्राक्षपट्ट्याला दुष्काळाचे ग्रहणसांगली ः गेल्यावर्षीपेक्षा यंदा पाऊस कमी झालाय......
पर्यावरण संवर्धन, ग्राम पर्यटनाला चालनापर्यावरण संवर्धन, अभ्यासाच्या बरोबरीने ‘मलबार...