agricultural stories in marathi, agro vision, Climate warming causes local extinction of Rocky Mountain wildflower species | Agrowon

तापमानवाढीमुळे अनेक वनस्पती होतील नष्ट
वृत्तसेवा
सोमवार, 5 मार्च 2018

वातावरण उष्ण होत असल्याचा फटका अनेक वनस्पती प्रजातींना बसत असल्यासंदर्भातील पुरावा कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधकांना मिळाला आहे. पर्वतीय कातळामध्ये वाढणारी व फुले येणारी एक वनस्पती नष्ट होण्याच्या मार्गावर असल्याचे दीर्घकालीन प्रयोगात दिसून आले. हे संशोधन जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

वातावरण उष्ण होत असल्याचा फटका अनेक वनस्पती प्रजातींना बसत असल्यासंदर्भातील पुरावा कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधकांना मिळाला आहे. पर्वतीय कातळामध्ये वाढणारी व फुले येणारी एक वनस्पती नष्ट होण्याच्या मार्गावर असल्याचे दीर्घकालीन प्रयोगात दिसून आले. हे संशोधन जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

बाऊल्डर (अमेरिका) येथील कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधनामध्ये वातावरणातील वाढती उष्णता आणि स्थानिक वनस्पती नष्ट होण्यातील संबंध जोडण्यात आला आहे. पर्वतीय दगडांमध्ये सामान्यतः आढळणाऱ्या वनस्पतीला तिच्या मोगऱ्याप्रमाणे दिसणाऱ्या फुलांमुळे नॉर्थन रॉक जॅस्मिन (शा. नाव ः Androsace septentrionalis) म्हणून ओळखले जाते. ही वनस्पती एल्बर्ट पर्वतांवर ६ ते १४ हजार फूट उंचीवर आढळते. या संशोधनाविषयी माहिती देताना संशोधक अॅनी मारी पॅनेट्टा यांनी सांगितले, की वनस्पतींच्या संख्येविषयी उपलब्ध असलेल्या ऐतिहासिक माहितीवरून तापमानातील बदलांच्या परिणामांचा अंदाज लावण्यात येत असला, तरी त्याच्या नेमक्या कारणांविषयी स्पष्ट पुरावे उपलब्ध नव्हते. आमच्या संशोधनामध्ये त्यामागील यंत्रणांचा शोध घेण्यात यश आले आहे.

दीर्घकालीन प्रयोगाचे निष्कर्ष ः

  • गन्निसन (कोलोरॅडो) येथील रॉकी माउंटन बायोलॉजिकल लॅबोरेटरीद्वारे गेल्या २५ वर्षांपासून या विषयावर संशोधन करण्यात येत आहे. १९९१ पासून वॉर्मिंग मिड्यू येथे अवरक्त किपणांच्या साह्याने कृत्रिमरीत्या तापमान वाढवून वर्षभर चाचण्या घेण्यात येत आहेत. इतक्या दीर्घकाळापासून सुरू असलेला हा एकमेव उष्णतावाढीविषयीचा प्रयोग आहे.
  • या प्रयोगात मातीचे सरासरी तापमान तीन अंश फॅरनहीटने वाढविले असून, त्यामुळे मातीतील ओलाव्याचे प्रमाण २० टक्क्यांनी कमी झाले. त्याच प्रमाणे वसंतामध्ये बर्फाचे वितळणेही एक महिन्यापर्यंत अलीकडे आले.
  • हे तापमान आणि कोरडे वातावरण वास्तवदर्शी नसले, तरी येत्या ५० ते १०० वर्षांनंतरच्या अंदाजाप्रमाणे ठेवण्यात आल्याचे पॅनेट्टा यांनी सांगितले.
  • या प्रयोग प्रक्षेत्रामध्ये नैसर्गिकरीत्या आढळणाऱ्या A. septentrionalis या फुले येणाऱ्या वनस्पतीवरील परिणामांची निरीक्षणे घेण्यात आली.
  • त्यात त्याच्या बियांची निर्मिती, सध्या असलेल्या रोपांची पुनरुत्पादन वय लक्षणीयरीत्या कमी झाले. त्यामुळे त्यांची संख्या वेगाने शून्यापर्यंत पोचली.
  • वनस्पतीच्या वाढीच्या विविध अवस्थांवर विपरीत परिणाम दिसून आले. या प्रयोगातून वाढत्या उष्णतेमध्ये निर्माण होणाऱ्या समस्येवर मात करणे हे आव्हानात्मक असल्याचे स्पष्ट होत आहे.

सुरवातीला वनस्पतीची जुळवून घेण्याची क्षमता (किंवा उत्क्रांतीच्या प्रक्रिया) यामुळे वनस्पती वाचू शकेल किंवा बियांच्या विविध ठिकाणी होणाऱ्या प्रसारानेही ती वाचू शकेल असे वाटत होते. मात्र प्रयोगामध्ये ही वनस्पती वेगाने नष्ट होणार असल्याचे दिसून आले.
- अॅनी मारी पॅनेट्टा

इतर ताज्या घडामोडी
लोहाच्या कमतरतेवरील वनस्पतींची...हेन्रिच हेईन विद्यापीठ डस्सेलडॉर्प आणि...
नेरच्या नदी पात्रातील भराव काढादेऊर, ता.धुळे : पांझरा नदी पात्रातील नव्या...
सौर कृषिपंप योजनेसाठी पुणे जिल्ह्यातून...पुणे : शेतकऱ्यांना दिवसा व सौरऊर्जेद्वारे शाश्वत...
अपारंपरिक ऊर्जा काळाची गरज : बावनकुळेभंडारा : पारंपरिक ऊर्जेची मर्यादा लक्षात घेऊन...
नांदेड जिल्ह्यामध्ये १८ टॅंकरद्वारे...नांदेड ः जिल्ह्यातील तीव्र पाणीटंचाई उद्भवलेली ११...
परभणी, नांदेड जिल्ह्यात २ लाख खात्यांवर...परभणी ः परभणी आणि नांदेड जिल्ह्यातील दुष्काळामुळे...
टेंभूच्या नेवरी वितरिकेची कामे २२...सांगली ः टेंभू उपसा सिंचन योजनेच्या नेवरी वितरिका...
पाणीटंचाईमुळे कांदा लागवडीच्या...पुणे ः वाढत असलेल्या पाणीटंचाईमुळे शेतकऱ्यांनी...
नगर जिल्ह्यामध्ये तुरीचे उत्पादन...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये यंदा दुष्काळी परिस्थिती...
अण्णासाहेब पाटील महामंडळामार्फत १२ कोटी...कोल्हापूर : शासनाने अण्णासाहेब पाटील आर्थिक मागास...
कचारगडला `अ’ वर्ग पर्यटनस्थळाचा दर्जा...गोंदिया ः कचारगड हे देशभरातील भाविकांचे...
जैविक शेती मिशन राबविण्यास प्रारंभअकोला ः शासनाने गेल्या वर्षी जाहीर केलेल्या डॉ....
जळगावसह रावेर मतदारसंघ भाजपकडेच?जळगाव ः आगामी लोकसभा निवडणुकीसंबंधी शिवसेना व...
किसान लाँग मार्चला जाणाऱ्या शेतकऱ्यांना...धुळे  : किसान लाँग मार्चमध्ये सहभागी...
जळगावात दादरला ३१०० रुपयांपर्यंत दरजळगाव ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये दादरची (...
भारतीयांच्या पचनसंस्थेतील...भारतीय लोकांच्या पचनसंस्थेमध्ये कार्यरत...
अमरावती विभागाला पाणीटंचाईच्या झळाबुलडाणा : कमी पावसामुळे अमरावती विभागातील...
तूर विक्रीच्या नोंदणीकडे शेतकऱ्यांची...अकोला  : या हंगामात शेतकऱ्यांनी पिकविलेल्या...
शेतकरी, जवान अडचणीत : भुजबळनाशिक : सध्याच्या सरकारच्या काळात देशातील...
दुष्काळात खचू नका, शासन पाठीशी :...सोलापूर : दुष्काळी परिस्थितीमुळे पाणी,...