agricultural stories in marathi, agro vision, Climate warming causes local extinction of Rocky Mountain wildflower species | Agrowon

तापमानवाढीमुळे अनेक वनस्पती होतील नष्ट
वृत्तसेवा
सोमवार, 5 मार्च 2018

वातावरण उष्ण होत असल्याचा फटका अनेक वनस्पती प्रजातींना बसत असल्यासंदर्भातील पुरावा कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधकांना मिळाला आहे. पर्वतीय कातळामध्ये वाढणारी व फुले येणारी एक वनस्पती नष्ट होण्याच्या मार्गावर असल्याचे दीर्घकालीन प्रयोगात दिसून आले. हे संशोधन जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

वातावरण उष्ण होत असल्याचा फटका अनेक वनस्पती प्रजातींना बसत असल्यासंदर्भातील पुरावा कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधकांना मिळाला आहे. पर्वतीय कातळामध्ये वाढणारी व फुले येणारी एक वनस्पती नष्ट होण्याच्या मार्गावर असल्याचे दीर्घकालीन प्रयोगात दिसून आले. हे संशोधन जर्नल सायन्स अॅडव्हान्सेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

बाऊल्डर (अमेरिका) येथील कोलोरॅडो विद्यापीठातील संशोधनामध्ये वातावरणातील वाढती उष्णता आणि स्थानिक वनस्पती नष्ट होण्यातील संबंध जोडण्यात आला आहे. पर्वतीय दगडांमध्ये सामान्यतः आढळणाऱ्या वनस्पतीला तिच्या मोगऱ्याप्रमाणे दिसणाऱ्या फुलांमुळे नॉर्थन रॉक जॅस्मिन (शा. नाव ः Androsace septentrionalis) म्हणून ओळखले जाते. ही वनस्पती एल्बर्ट पर्वतांवर ६ ते १४ हजार फूट उंचीवर आढळते. या संशोधनाविषयी माहिती देताना संशोधक अॅनी मारी पॅनेट्टा यांनी सांगितले, की वनस्पतींच्या संख्येविषयी उपलब्ध असलेल्या ऐतिहासिक माहितीवरून तापमानातील बदलांच्या परिणामांचा अंदाज लावण्यात येत असला, तरी त्याच्या नेमक्या कारणांविषयी स्पष्ट पुरावे उपलब्ध नव्हते. आमच्या संशोधनामध्ये त्यामागील यंत्रणांचा शोध घेण्यात यश आले आहे.

दीर्घकालीन प्रयोगाचे निष्कर्ष ः

  • गन्निसन (कोलोरॅडो) येथील रॉकी माउंटन बायोलॉजिकल लॅबोरेटरीद्वारे गेल्या २५ वर्षांपासून या विषयावर संशोधन करण्यात येत आहे. १९९१ पासून वॉर्मिंग मिड्यू येथे अवरक्त किपणांच्या साह्याने कृत्रिमरीत्या तापमान वाढवून वर्षभर चाचण्या घेण्यात येत आहेत. इतक्या दीर्घकाळापासून सुरू असलेला हा एकमेव उष्णतावाढीविषयीचा प्रयोग आहे.
  • या प्रयोगात मातीचे सरासरी तापमान तीन अंश फॅरनहीटने वाढविले असून, त्यामुळे मातीतील ओलाव्याचे प्रमाण २० टक्क्यांनी कमी झाले. त्याच प्रमाणे वसंतामध्ये बर्फाचे वितळणेही एक महिन्यापर्यंत अलीकडे आले.
  • हे तापमान आणि कोरडे वातावरण वास्तवदर्शी नसले, तरी येत्या ५० ते १०० वर्षांनंतरच्या अंदाजाप्रमाणे ठेवण्यात आल्याचे पॅनेट्टा यांनी सांगितले.
  • या प्रयोग प्रक्षेत्रामध्ये नैसर्गिकरीत्या आढळणाऱ्या A. septentrionalis या फुले येणाऱ्या वनस्पतीवरील परिणामांची निरीक्षणे घेण्यात आली.
  • त्यात त्याच्या बियांची निर्मिती, सध्या असलेल्या रोपांची पुनरुत्पादन वय लक्षणीयरीत्या कमी झाले. त्यामुळे त्यांची संख्या वेगाने शून्यापर्यंत पोचली.
  • वनस्पतीच्या वाढीच्या विविध अवस्थांवर विपरीत परिणाम दिसून आले. या प्रयोगातून वाढत्या उष्णतेमध्ये निर्माण होणाऱ्या समस्येवर मात करणे हे आव्हानात्मक असल्याचे स्पष्ट होत आहे.

सुरवातीला वनस्पतीची जुळवून घेण्याची क्षमता (किंवा उत्क्रांतीच्या प्रक्रिया) यामुळे वनस्पती वाचू शकेल किंवा बियांच्या विविध ठिकाणी होणाऱ्या प्रसारानेही ती वाचू शकेल असे वाटत होते. मात्र प्रयोगामध्ये ही वनस्पती वेगाने नष्ट होणार असल्याचे दिसून आले.
- अॅनी मारी पॅनेट्टा

इतर ताज्या घडामोडी
भाजीपाला पिकांची रोपवाटिका तयार करतानाभाजीपाला पिकांची रोपवाटिका करताना योग्य ती काळजी...
परभणीत फ्लाॅवर प्रतिक्विंटल २००० ते...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे भाजीपाला...
पुण्यात फुलांची ७ काेटींची उलाढालपुणे ः फूल उत्पादक शेतकऱ्यांची भिस्त असणाऱ्या...
योग्य प्रमाणातच वापरा युरियानत्र पानांच्या पेशीमध्ये हरित लवकाची निर्मिती...
वनस्पतीतील संजीवकांमुळे अवकाशातही...पोषक घटकांची कमतरता आणि गुरुत्वाकर्षण कमी असणे या...
राज्यातील काही भागात अंशतः ढगाळ वातावरणमहाराष्ट्राच्या पश्‍चिम किनारपट्टीवर म्हणजेच कोकण...
सांगली जिल्हा बॅंकेला कर्जमाफीसाठी...सांगली ः राज्य शासनाच्या छत्रपती शिवाजी महाराज...
गूळ, बेदाणा, काजू महोत्सवास पुणे येथे...पुणे : दिवाळीच्या निमित्ताने ग्राहकांना रास्त...
'सरकारला दुष्काळाची दाहकता लक्षात येईना'पुणे  : यंदा ऑक्टोबर महिन्यातच धरणांमधील...
कर्नाटकात दुष्काळ जाहीर, मग...मुंबई  : ग्रामीण महाराष्ट्र दुष्काळात...
ऊसतोड मजूर महामंडळाला शंभर कोटींचा निधी...बीड   : याआधीच्या सरकारने दहा वर्षांत अडीच...
हिवरेबाजारमध्ये मांडला पाण्याचा ताळेबंदनगर  ः आदर्श गाव हिवरेबाजारमध्ये...
माण, खटाव तालुक्यांत पाणीटंचाई वाढलीसातारा   ः रब्बी हंगामाच्या तोंडावर पाऊस...
पुणे जिल्ह्यात खरिपात ६९ टक्के पीक...पुणे ः यंदा पाऊस वेळेवर न झाल्याने शेतकऱ्यांकडून...
बुलडाणा जिल्ह्यात १ लाख ६५ हजार...बुलडाणा  ः या रब्बी हंगामात जिल्ह्यात एक लाख...
यवतमाळ जिल्ह्यात जिल्हा प्रशासन उभारणार...यवतमाळ  ः शेतीला पूरक व्यवसायाची जोड देत...
अकोल्याला रब्बीसाठी हरभऱ्याचे वाढीव...अकोला  ः जिल्ह्यात रब्बी हंगामासाठी...
दुष्काळाची व्यथा मांडताना महिला...निल्लोड, जि. औरंगाबाद : विहिरींनी तळ गाठला, मक्‍...
कोल्हापूर जिल्ह्यात खरीप पिकांच्या...कोल्हापूर  : खरीप पिकांची काढणी वेगात...
सोलापुरातील अडचणीतील शेतकऱ्यांसाठी आश्‍...सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्यात दुष्काळाची...