agricultural stories in marathi, agro vision, Crop-saving soil tests now at farmers' fingertips | Agrowon

शेतावरच करता येईल मातीतील रोगकारक घटकांची चाचणी
वृत्तसेवा
मंगळवार, 6 मार्च 2018

मातीतून पसरणाऱ्या रोगांना अटकाव करण्यासाठी मातीतील रोगकारक घटकांची तपासणी करणे आवश्‍यक असते. या तपासण्या प्रामुख्याने मोठ्या प्रयोगशाळांमध्ये कराव्या लागतात. या खर्चिक आणि वेळखाऊ तपासण्या न करण्याकडेच शेतकऱ्यांचा कल असतो. मात्र, आता वॉशिंग्टन राज्य विद्यापीठाच्या संशोधनामुळे प्रत्यक्ष शेतामध्येच अचूक, वेगवान तपासणी करणे शक्य होणार आहे. हे संशोधन ‘जर्नल ऑफ व्हिज्युअलाइज्ड एक्सपेरिमेंट्स’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

मातीतून पसरणाऱ्या रोगांना अटकाव करण्यासाठी मातीतील रोगकारक घटकांची तपासणी करणे आवश्‍यक असते. या तपासण्या प्रामुख्याने मोठ्या प्रयोगशाळांमध्ये कराव्या लागतात. या खर्चिक आणि वेळखाऊ तपासण्या न करण्याकडेच शेतकऱ्यांचा कल असतो. मात्र, आता वॉशिंग्टन राज्य विद्यापीठाच्या संशोधनामुळे प्रत्यक्ष शेतामध्येच अचूक, वेगवान तपासणी करणे शक्य होणार आहे. हे संशोधन ‘जर्नल ऑफ व्हिज्युअलाइज्ड एक्सपेरिमेंट्स’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

आतापर्यंत रोगकारक घटकांच्या तपासण्यासाठी मोठी, महागडी यंत्रे व उपकरणांची आवश्‍यकता भासत असे. त्यातच या चाचण्यांसाठी काही आठवड्यापर्यंत वेळ लागत असल्याने शेतकऱ्यांचाही हिरमोड होई. त्यात ‘पॉलिमराईज चेन रिअऍक्शन’ (पीसीआर ) तत्त्वावर आधारित विश्‍लेषण पद्धती वापरत. ही अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण, संवेदनशील असली तरी केवळ प्रयोगशाळेमध्येच वापरता येई. यावर मात करण्यासाठी वॉशिंग्टन राज्य विद्यापीठातील वनस्पती रोगशास्त्रज्ञांनी नवी पद्धती शोधली आहे. ही पद्धती वेगवान असून, सर्वसामान्यांना उपलब्ध असलेल्या घटकांद्वारे राबवता येते. याविषयीची माहिती व उपकरणाची यादी संशोधनामध्ये दिली आहे. दिलेल्या सूचनांनुसार जोडणी करून चाचणी करता येते.

शेतकऱ्यांची गरज जाणण्याची आवश्यकता ः
वॉशिंग्टन राज्य विद्यापीठातील वनस्पती विकृतीशास्त्र विभागातील सहायक प्रा. किवामू टनाका यांनी सांगितले, की मातीचे नमुने तपासणीसाठी लागणारा वेळ आणि दूरवरच्या प्रयोगशाळा यामुळे शेतकरी माती तपासणीपासून दूर राहतात. काही वेळा हा कालावधी इतका असतो, की त्यावर उपाययोजना करण्याची वेळ निघून गेलेली असते. मात्र, त्याऐवजी प्रत्यक्ष शेतामध्येच तपासणी करणे शक्य झाल्यास शेतीतील विविध निर्णय वेगाने घेणे शक्य होऊ शकते. वेळेवर घेतलेल्या निर्णयामुळे व्यवस्थापन उत्तम होऊन पिकाची लागवडही करणे शक्य होऊ शकते.
मातीतील रोगकारक घटकामुळे येणारे काही रोग बीजांकुरण झाल्यानंतर काही आठवड्यांपर्यंत दिसूनही येत नाहीत. त्यामुळे त्यावरील उपचारालाही होणारा विलंब टाळता येणे शक्य आहे.

अडचणीवर केली मात ः
पदवीचे विद्यार्थी व संशोधक जोसेफ डेशिल्ड्स यांनी सांगितले, की प्रत्यक्ष शेतामध्ये स्वतःचे उपकरण तयार करण्यासाठी साधारण सहा महिन्यांचा काळ लागतो. मातीतील सूक्ष्मजीवांचे डीएनए पकडण्यासाठी खास चुंबकाचा अवलंब केलेला असतो. खरेतर मातीतून जनुकीय घटक वेगळे व शुद्ध करणे अत्यंत अवघड असते. कारण मातीमध्ये अन्य अनेक जनुकीय घटक असतात. ते पीसीआर चाचणीतही आढळतात. त्यावर मात करण्यासाठी वनस्पती रोगनिदान तज्ज्ञ रॅचेल बॉम्बर्गर यांनी मदत केली. त्यांनी चाचणी यंत्रांची संकल्पना अधिक सुलभ करण्यात मोलाची भूमिका निभावली. बॉम्बर्गर म्हणाल्या, की मातीच्या रोगकारक घटकांसाठी तपासण्या करण्यात येणारी ही प्रमुख अडचण असून, ती दूर करण्यात आम्हाला यश आले आहे. हे सारे अत्यंत सोप्या आणि सुलभ पद्धतीने करता येते.

मातीतील रोगकारक घटकांचे मॅपिंगही शक्य
टनाका म्हणाले की, पूर्व वॉशिंग्टन येथील बटाट्याच्या शेतामध्ये या प्रणालीच्या चाचण्या घेण्यात आल्या. त्यानुसार जगभरातील कोणत्याही मातीमध्ये ते यशस्वी ठरेल, या विश्वास त्यातून आला आहे. त्याची अचूकता उत्तम असल्याने देशभरातील रोगकारक घटकांचे मॅपिंग करणे किंवा वितरण समजण्यासाठीही त्याचा वापर करता येईल. आम्ही छोट्या प्रमाणात सुरू केले असले तरी मातीचे आरोग्य आणि रोग यांच्या तपासणीसाठी त्याचे अनेक उपयोग होऊ शकतील.

 

इतर बातम्या
जळगाव जिल्ह्यात खरेदी केंद्रांतील...जळगाव : कडधान्य खरेदीसंबंधी शासकीय खरेदी...
टंचाईत पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन करा ः...नांदेड ः टंचाईच्या परिस्थितीत पिण्याच्या पाण्याचे...
वऱ्हाडात सहा तालुक्‍यांत गंभीर दुष्काळअकोला : अनियमित आणि सरासरीपेक्षा कमी झालेल्या...
अमरावती जिल्ह्यातील ‘रब्बी`...अमरावती : कृषी विभागाने रब्बी हंगामासाठी १ लाख ६८...
विषाणूंपासून मधमाश्यांच्या बचावासाठी...अळिंबीचा अर्क मधमाश्यांना खाद्यामध्ये दिल्यास...
संकरित कपाशीचे ‘नांदेड ४४’ वाण...परभणी ः वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने...
सांगली जिल्ह्यातील सर्वच तलाव आटलेसांगली ः ताकारी, टेंभू, आरफळ योजनेच्या पाण्यामुळे...
पुणे विभागात अवघ्या सहा टक्के पेरण्यापुणे ः पावसाळ्यात पडलेल्या पावसाच्या खंडाचा...
पाऊस नसताच आला तं पुरला असताखर्च गंज झाला एक लाख रुपये, कापूस झाला साडेतीन क्...
साताऱ्यात गाळप हंगामाची तयारी अंतिम...सातारा ः ऊस गाळप हंगामाची तयारी अंतिम टप्प्यात...
शेतकऱ्यांच्या मागण्यांवर अंमल...अकोला ः शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर मागील परिषदेनंतर...
सदोष वितरणामुळेच विजेचे संकट : शर्मानाशिक : राज्यातच नव्हे तर देशभरात कोळशाचा साठा...
राज्यात दुष्काळसदृश नाही, तर दुष्काळ...मुंबई : यंदा झालेल्या कमी पावसामुळे राज्याच्या...
..या १८० तालुक्यांत दुष्काळसदृश स्थिती...मुंबई ः पावसाने मोठी ओढ दिल्याने निर्माण झालेल्या...
भूषा विकासापासून कोसो दूरभूषा , जि. नंदुरबार ः दिवस सोमवारचा (ता. १ ऑक्‍...
निर्यातीसाठी साखर देण्यास बॅंकांचा नकारपुणे : साखर निर्यातीसाठी केंद्र सरकारने पॅकेज...
बाजारात अफवा पसरवून कांदादर पाडण्याचा...नाशिक : दसऱ्यानंतर कांदा बाजारात क्विंटलला चार...
राज्याच्या दक्षिण भागात हलक्या पावसाची...पुणे : महाराष्ट्रात असलेला हवेचा कमी दाबाचा पट्टा...
राज्यातील १८० तालुक्यांमध्ये...मुंबई : राज्यातील १८० तालुक्यांमध्ये...
नगर-नाशिकच्या धरणातून ‘जायकवाडी’त पाणी...मुंबई : ‘जायकवाडी’ धरणात पाणी सोडण्याचे आदेश...