agricultural stories in marathi, agro vision, First report in decades of a forgotten crop pathogen calls for critical close monitoring | Agrowon

गहू पिकातील तांबेरा रोगाबाबत अधिक जागरुकता हवी
वृत्तसेवा
बुधवार, 14 फेब्रुवारी 2018

गेल्या काही दशकांमध्ये पिकांवरील काही रोगकारक सूक्ष्मजीवांचा प्रादुर्भाव कमी झाले आहेत. मात्र, भविष्यामध्ये ते पुन्हा उद्भवू शकतात. त्यासाठी शास्त्रज्ञ, पैदासकार, शेतकरी आणि संवर्धक गटांनी तयार राहण्याची गरज एका नव्या अभ्यासातून व्यक्त करण्यात आली आहे. कम्युनिकेशन्स बायोलॉजी या संशोधनपत्रिकेमध्ये ‘इंग्लंडमधील गहू पिकावर पुन्हा तांबेरा रोगाच्या प्रादुर्भावाची संभाव्य शक्यता’ या लेखामध्ये अभ्यासाचे निष्कर्ष मांडण्यात आले आहेत.

गेल्या काही दशकांमध्ये पिकांवरील काही रोगकारक सूक्ष्मजीवांचा प्रादुर्भाव कमी झाले आहेत. मात्र, भविष्यामध्ये ते पुन्हा उद्भवू शकतात. त्यासाठी शास्त्रज्ञ, पैदासकार, शेतकरी आणि संवर्धक गटांनी तयार राहण्याची गरज एका नव्या अभ्यासातून व्यक्त करण्यात आली आहे. कम्युनिकेशन्स बायोलॉजी या संशोधनपत्रिकेमध्ये ‘इंग्लंडमधील गहू पिकावर पुन्हा तांबेरा रोगाच्या प्रादुर्भावाची संभाव्य शक्यता’ या लेखामध्ये अभ्यासाचे निष्कर्ष मांडण्यात आले आहेत.

इंग्लंडमध्ये साठ वर्षांपूर्वी गहू पिकांत तांबेरा रोगाचा मोठा प्रादुर्भाव झाला होता. त्यामुळे गहू आणि बार्ली पिकांचे मोठे नुकसान झाले. त्यातून एका मोठ्या दुष्काळालाही पश्चिम युरोपातील लोकांना सामोरे जावे लागले होते. भविष्यामध्ये या तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव पुन्हा वाढण्याची भीती संशोधक व्यक्त करत आहेत. नॉरविक येथील जॉन इन्स सेंटरमधील संशोधक डॉ. डियान सॉन्डर्स आणि डॉ. ब्रॅण्डे वुल्फ यांना २०१३ मध्ये सफोल्क येथील एका गहू रोपावर पुन्हा तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव आढळला होता. या रोगाच्या जनुकीय चाचण्या करून, त्याची तुलना करण्यात आली. त्या वेळी ही इंग्लंड येथे आढळलेली बुरशीची प्रजाती इथोपियामध्ये २०१३ मध्ये आढळलेल्या रोगासाठीही कारणीभूत असल्याचे दिसून आले. असाच पण कमी प्रमाणातील प्रादुर्भाव स्वीडन, डेन्मार्क, जर्मनी या देशामध्येही आढळून आला.

संवेदनशीलता आणि हवामान ः

  • अधिक संशोधन करताना इंग्लंड येथील केम्ब्रीज विद्यापीठातील संशोधक डॉ. जेन थॉमस यांनी इंग्लंडमधील सुमारे ८० टक्के गहू जाती या बुरशीसाठी संवेदनशील असल्याचे आढळले. थोडक्यात, इंग्लंडमधील गहू पीक हे या रोगाच्या धोक्याखाली येऊ शकते. भविष्यात अन्य युरोपिय देशामध्येही या धोक्याची व्याप्ती वाढू शकते.
  • इंग्लंड येथील एक्सर्टर विद्यापीठातील डॉ. डॅनिअल बेब्बर यांच्या संशोधनानुसार, गेल्या २५ वर्षांमध्ये हवामानात होत असलेल्या बदलामुळे गहू पिकातील तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव आणि वाढीला योग्य वातावरण तयार होत असल्याचा दावा केला आहे. त्यातच युरोपियन गहू जातींमध्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये या रोगासाठी प्रतिकारकता उरलेली नाही.

संवर्धनाचे प्रयत्नही व्हावेत अधिक काळजीपूर्वक ः
तांबेरा रोगाच्या बुरशीसाठी बारबेरी (Berberis vulgaris) ही वनस्पती पर्यायी यजमान ठरते. त्यामुळे गहू तांबेरा रोगाची जीवनसाखळी पूर्ण होण्यास मदत होते. तृणधान्यावर तांबेरा रोगाच्या प्रसारासाठी कारणीभूत ठरत असल्याच्या आशंकेमुळे २० व्या शतकाच्या सुरवातीला ही झुडपे मोठ्या प्रमाणात नष्ट करण्यात आली. मात्र, गेल्या वीस वर्षांपासून धोक्याच्या यादीत असलेल्या बारबेरी कार्पेट मॉथ या पतंगाच्या संवर्धनासाठी पुन्हा या वनस्पतीची लागवड करण्यात आली. अशा संवर्धनासाठी सरसकट अभियान राबवण्याऐवजी अत्यंत काळजीपूर्वक निर्णय घेण्याची आवश्यकता या रोगाच्या पुन्हा होऊ घातलेल्या प्रादुर्भावामुळे निर्माण झाली आहे. पुढील टप्प्यामध्ये बारबेरी वनस्पतींच्या ठिकाणांचे नकाशे आणि नमुने गोळा करण्यात येतील. त्यासाठी संवर्धकांच्या गटांचे साह्य घेण्यात येणार असल्याचे सॉन्डर्स यांनी सांगितले.
 

इतर ताज्या घडामोडी
शेतकऱ्यांना शहाणपणा शिकविण्याची गरज...पुणे : देशात आणि राज्यात शेतकरी तंत्रज्ञान...
एक जूनच्या संपात शेतकरी संघटना नाही :... पुणे ः देशात १ जून ते १० जूनदरम्यान पुकारण्यात...
तूर, हरभरा विक्रीचे पैसे न मिळाल्याने...नगर  : मागील दहा वर्षांतील पाच ते सहा वर्षे...
शेतकरी पाकिस्तानचा जगवायचा की भारताचानागपूर  ः पाकिस्तान सीमेवर दररोज कुरापती...
संकटे असली तरी खचून न जाता पेरणी करणारपरभणी : औंदा मोसमी पाऊस वेळेवर यावा, समद्यांची...
राज्यात ढगाळ वातावरण; तर कोकणात पावसाची...भारतीय भूखंडावरील हवेचा दाब कमी होत आहेत. अरबी...
साताऱ्यात एक कोटी सात लाख क्विंटल साखर...सातारा : जिल्ह्यातील सर्वच साखर कारखान्यांच्या...
चार जिल्ह्यांत हरभरा खरेदीला ग्रहणऔरंगाबाद : खरेदीत सातत्य नसणे, जागेचा प्रश्‍न आणि...
हंगाम तोंडावर; पीककर्जाची प्रतीक्षा...अकोला ः  खरीप हंगाम अवघा काही दिवसांवर आला...
पावसाच्या आगमनानुसार पीक नियोजनपावसाने ओढ दिल्याने पेरणीचे नियोजन चुकते. उपलब्ध...
ज्वारी उत्पादनवाढीची प्रमुख सूत्रेज्वारीची पेरणी जूनचा दुसरा आठवडा ते जुलैच्या...
पावसाने ओढ दिल्यास योग्य नियोजन करावेपुणे  ः यंदा पावसाचा चांगला अंदाज व्यक्त...
'यंदाच साल बरं राहिलं' या आशेवर खरिपाची...औरंगाबाद : जिल्ह्यातील शेतकरी खरिपाच्या अंतिम...
बुलडाण्यात यंदाही सोयाबीनवरच जोर राहणारअकोला : गेल्या हंगामात पाऊस व कीड रोगांनी...
नामपूर बाजार समिती निवडणुकीचा प्रचार...नामपूर, जि. नाशिक : येथील नामपूर कृषी उत्पन्न...
कर्जमाफी अर्जातील दुरुस्तीच होईना...पुणे : कर्जमाफीसाठीच्या मुदतवाढीची संधी...
उष्ण वातावरणामुळे केळीबागा संकटातअकोला  ः सतत ४५ अंशांपेक्षा अधिक तापमान राहत...
द्राक्षाला वर्षभरासाठी विमा सुरू...सांगली ः एप्रिल छाटणी म्हणजेच खरड छाटणीनंतर...
राज्यात तूर खरेदी पुन्हा सुरू होण्याची...नवी दिल्ली : राज्यात १५ मे पासून बंद झालेली तूर...
पीकविम्याचे निकष बदला; सांगलीत आज...सांगली : अवकाळी पाऊस आणि गारपीट पावसाने द्राक्ष...