agricultural stories in marathi, agro vision, First report in decades of a forgotten crop pathogen calls for critical close monitoring | Agrowon

गहू पिकातील तांबेरा रोगाबाबत अधिक जागरुकता हवी
वृत्तसेवा
बुधवार, 14 फेब्रुवारी 2018

गेल्या काही दशकांमध्ये पिकांवरील काही रोगकारक सूक्ष्मजीवांचा प्रादुर्भाव कमी झाले आहेत. मात्र, भविष्यामध्ये ते पुन्हा उद्भवू शकतात. त्यासाठी शास्त्रज्ञ, पैदासकार, शेतकरी आणि संवर्धक गटांनी तयार राहण्याची गरज एका नव्या अभ्यासातून व्यक्त करण्यात आली आहे. कम्युनिकेशन्स बायोलॉजी या संशोधनपत्रिकेमध्ये ‘इंग्लंडमधील गहू पिकावर पुन्हा तांबेरा रोगाच्या प्रादुर्भावाची संभाव्य शक्यता’ या लेखामध्ये अभ्यासाचे निष्कर्ष मांडण्यात आले आहेत.

गेल्या काही दशकांमध्ये पिकांवरील काही रोगकारक सूक्ष्मजीवांचा प्रादुर्भाव कमी झाले आहेत. मात्र, भविष्यामध्ये ते पुन्हा उद्भवू शकतात. त्यासाठी शास्त्रज्ञ, पैदासकार, शेतकरी आणि संवर्धक गटांनी तयार राहण्याची गरज एका नव्या अभ्यासातून व्यक्त करण्यात आली आहे. कम्युनिकेशन्स बायोलॉजी या संशोधनपत्रिकेमध्ये ‘इंग्लंडमधील गहू पिकावर पुन्हा तांबेरा रोगाच्या प्रादुर्भावाची संभाव्य शक्यता’ या लेखामध्ये अभ्यासाचे निष्कर्ष मांडण्यात आले आहेत.

इंग्लंडमध्ये साठ वर्षांपूर्वी गहू पिकांत तांबेरा रोगाचा मोठा प्रादुर्भाव झाला होता. त्यामुळे गहू आणि बार्ली पिकांचे मोठे नुकसान झाले. त्यातून एका मोठ्या दुष्काळालाही पश्चिम युरोपातील लोकांना सामोरे जावे लागले होते. भविष्यामध्ये या तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव पुन्हा वाढण्याची भीती संशोधक व्यक्त करत आहेत. नॉरविक येथील जॉन इन्स सेंटरमधील संशोधक डॉ. डियान सॉन्डर्स आणि डॉ. ब्रॅण्डे वुल्फ यांना २०१३ मध्ये सफोल्क येथील एका गहू रोपावर पुन्हा तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव आढळला होता. या रोगाच्या जनुकीय चाचण्या करून, त्याची तुलना करण्यात आली. त्या वेळी ही इंग्लंड येथे आढळलेली बुरशीची प्रजाती इथोपियामध्ये २०१३ मध्ये आढळलेल्या रोगासाठीही कारणीभूत असल्याचे दिसून आले. असाच पण कमी प्रमाणातील प्रादुर्भाव स्वीडन, डेन्मार्क, जर्मनी या देशामध्येही आढळून आला.

संवेदनशीलता आणि हवामान ः

  • अधिक संशोधन करताना इंग्लंड येथील केम्ब्रीज विद्यापीठातील संशोधक डॉ. जेन थॉमस यांनी इंग्लंडमधील सुमारे ८० टक्के गहू जाती या बुरशीसाठी संवेदनशील असल्याचे आढळले. थोडक्यात, इंग्लंडमधील गहू पीक हे या रोगाच्या धोक्याखाली येऊ शकते. भविष्यात अन्य युरोपिय देशामध्येही या धोक्याची व्याप्ती वाढू शकते.
  • इंग्लंड येथील एक्सर्टर विद्यापीठातील डॉ. डॅनिअल बेब्बर यांच्या संशोधनानुसार, गेल्या २५ वर्षांमध्ये हवामानात होत असलेल्या बदलामुळे गहू पिकातील तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव आणि वाढीला योग्य वातावरण तयार होत असल्याचा दावा केला आहे. त्यातच युरोपियन गहू जातींमध्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये या रोगासाठी प्रतिकारकता उरलेली नाही.

संवर्धनाचे प्रयत्नही व्हावेत अधिक काळजीपूर्वक ः
तांबेरा रोगाच्या बुरशीसाठी बारबेरी (Berberis vulgaris) ही वनस्पती पर्यायी यजमान ठरते. त्यामुळे गहू तांबेरा रोगाची जीवनसाखळी पूर्ण होण्यास मदत होते. तृणधान्यावर तांबेरा रोगाच्या प्रसारासाठी कारणीभूत ठरत असल्याच्या आशंकेमुळे २० व्या शतकाच्या सुरवातीला ही झुडपे मोठ्या प्रमाणात नष्ट करण्यात आली. मात्र, गेल्या वीस वर्षांपासून धोक्याच्या यादीत असलेल्या बारबेरी कार्पेट मॉथ या पतंगाच्या संवर्धनासाठी पुन्हा या वनस्पतीची लागवड करण्यात आली. अशा संवर्धनासाठी सरसकट अभियान राबवण्याऐवजी अत्यंत काळजीपूर्वक निर्णय घेण्याची आवश्यकता या रोगाच्या पुन्हा होऊ घातलेल्या प्रादुर्भावामुळे निर्माण झाली आहे. पुढील टप्प्यामध्ये बारबेरी वनस्पतींच्या ठिकाणांचे नकाशे आणि नमुने गोळा करण्यात येतील. त्यासाठी संवर्धकांच्या गटांचे साह्य घेण्यात येणार असल्याचे सॉन्डर्स यांनी सांगितले.
 

इतर ताज्या घडामोडी
कळमणा बाजार समितीत गव्हाची आवक वाढलीनागपूर ः बाजारात गव्हाची आवक वाढली असून सरासरी...
जळगाव बाजार समितीत हिरव्या मिरचीचे दर...जळगाव ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये हिरव्या...
जंगलातून होणाऱ्या नत्र प्रदूषणाचे...अमेरिकन वनसेवेतील शास्त्रज्ञांनी जंगलातून...
वनस्पती अवशेषापासून स्वस्त, शाश्वत हवाई...पिकांचे अवशेष आणि झाडांची लाकडे यांच्यापासून...
नगरला चिंच प्रतिक्विंटल ७००० ते १३५००...नगर ः नगर कृषी उत्पन्न बाजार समितीत अन्य भुसार...
थकीत चुकाऱ्यांसाठी स्वाभिमानी आक्रमकबुलडाणा : जिल्ह्यात शेतकऱ्यांनी तूर, मूग, उडदाची...
सोलापूरसाठी उजनीतून पाणी सोडलेसोलापूर : उजनी धरणातून भीमा नदीपात्रात सोलापूर...
लासुर्णेमध्ये जिल्हा बॅंकेसमाेर...वालचंदनगर, जि. पुणे ः लासुर्णे (ता. इंदापूर)...
अकोला, बुलडाण्यात अर्ज दाखल करण्यासाठी...अकोला : लोकसभा निवडणूकीसाठी उमेदवारी अर्ज दाखल...
परभणी जिल्ह्यात मनरेगाअंतर्गत १४६...परभणी ः महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार...
नगर : अकोल्यात कांदा प्रतिक्विंटल ११००...नगर ः जिल्ह्यातील राहुरी, राहाता, अकोले पारनेर...
जळगाव, धुळे, नंदुरबारमध्ये रंगणार...जळगाव ः खानदेशात रावेर वगळता नंदुरबार, धुळे व...
गरिबांना वार्षिक ७२ हजारांच्या हमीचे...नवी दिल्ली : लोकसभा निवडणुकीसाठी कॉंग्रेसने...
नांदेड जिल्ह्यात तूर उत्पादकता...नांदेड  ः नांदेड जिल्ह्यात २०१८-१९ मधील खरीप...
कानिफनाथ महाराज समाधी दर्शनासाठी...मढी, जि. नगर  : भटक्यांची पंढरी अशी ओळख...
सोशल मीडियावर चढला निवडणुकांचा ज्वरनागपूर ः सोशल मीडियावरच पक्ष पदाधिकारी,...
हवाई दलात चार ‘चिनुक' हेलिकॉप्टर सामीलचंडीगड ः ‘चिनुक' हेलिकॉप्टरमुळे परिस्थितीत...
नाट्यमय घडामोडीत काॅँग्रेसने चंद्रपूरचा...चंद्रपूर  ः विनायक बांगडे यांच्या उमेदवारीला...
सातारा जिल्ह्यात ऊस गाळप हंगाम अंतिम...सातारा ः जिल्ह्यातील साखर गाळप हंगाम अंतिम...
पाणी अमूल्य असल्याने जनजागृतेची गरज ः...कोल्हापूर : ‘‘पाण्यासाठी व्यापक जनजागृती होणे...