agricultural stories in marathi, agro vision, graphene for fertiliser | Agrowon

खतांच्या कार्यक्षम वापरासाठी ग्राफीन आवरण उपयुक्त
वृत्तसेवा
सोमवार, 12 मार्च 2018

ऑस्ट्रेलियातील अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी खते पिकांपर्यंत अत्यंत कार्यक्षमतेने पोचवण्यासाठी पहिल्यांदाच ग्राफीन वाहकांचा वापर केला आहे. त्यामुळे पिकांना खते चांगल्याप्रकारे उपलब्ध होण्यासोबतच पर्यावरणारील विपरीत परिणाम टाळणे शक्य होईल.

ऑस्ट्रेलियातील अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी खते पिकांपर्यंत अत्यंत कार्यक्षमतेने पोचवण्यासाठी पहिल्यांदाच ग्राफीन वाहकांचा वापर केला आहे. त्यामुळे पिकांना खते चांगल्याप्रकारे उपलब्ध होण्यासोबतच पर्यावरणारील विपरीत परिणाम टाळणे शक्य होईल.

पिकांना आवश्यक ती सूक्ष्म अन्नद्रव्ये सावकाश उपलब्ध होणे आवश्यक असते. त्यासाठी अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी उद्योगाच्या भागीदारीमध्ये संशोधन केले आहे. त्यामध्ये ग्राफीन या वाहकाचा प्रथमच वापर केला आहे. पहिल्या टप्प्यामध्ये झिंक (जस्त) आणि कॉपर (तांबे) या सूक्ष्म अन्नद्रव्य युक्त खतांची निर्मिती ग्राफीन शीटवर केली आहे. यामुळे खतांची कार्यक्षमता वाढवणे शक्य झाले असून, पिकांकडून त्याला चांगला प्रतिसाद मिळत असल्याचे चाचण्यांदरम्यान दिसून आले. पुढील टप्प्यामध्ये नायट्रोजन आणि फॉस्फेट या अन्नद्रव्यांवर काम सुरू आहे. संशोधनाविषयी माहिती देताना अॅडलेड विद्यापीठातील वैती कॅम्पसमधील खत तंत्रज्ञान संशोधन केंद्राचे प्रमुख प्रा. माईक मॅकलॉघलीन यांनी सांगितले, की आमच्या संशोधनामध्ये ग्राफीन शीटवर कॉपर आणि झिंक या सुक्ष्म अन्नद्रव्ये आणली आहेत. या नावीन्यपूर्ण तंत्रज्ञानामुळे ही खते सावकाश आणि अत्यंत नियंत्रितपणे उपलब्ध होत राहतात. त्यामुळे पर्यावरणावरील विपरीत परिणाम कमी होणार असून, खतांची कार्यक्षमता वाढल्याने शेतकऱ्यांच्या खर्चामध्ये बचत साधणार आहे.

दी फर्टीलायझर टेक्नॉलॉजी रिसर्च सेंटरमधील संशोधक विद्यार्थी शेरवीन कबिरी यांनी दी मोझाईक कंपनी सोबत केलेल्या संशोधनाचे निष्कर्ष जर्नल ॲप्लाईड मटेरिअल्स ॲण्ड इंटरफेसेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत. ही कंपनी फॉस्फेट आणि पोटॅश निर्मितीमध्ये जागतिक पातळीवरील सर्वात मोठी कंपनी आहे. त्यांनी २०१५ मध्ये पाच वर्षांच्‍या संशोधनासाठी सुमारे ८.५ दशलक्ष डॉलर्सचा करार केला आहे.

संशोधकांची मते

  • नॅनो टेक्नॉलॉजीमधील तज्ज्ञ प्रो. डुसान लोसीक यांनी सांगितले, की २०१४ मध्ये ग्राफीन हे वैशिष्ट्यपूर्ण मूलद्रव्य शोधले गेले. त्यामध्ये अधिक पृष्ठफळ असून, ताकदवान बंध आहेत. ते विविध मूलद्रव्यांना बांधण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणारे आहे. खतांतील अन्नद्रव्यांचे वाहक म्हणून ग्राफीनच्या वापराबाबत गेल्या चार वर्षांपासून संशोधन सुरू होते.
  • ॲडलेड विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. माईक ब्रुक्स म्हणाले, की उद्योगासाठी आवश्‍यक ते तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी विद्यापीठाने आंतरशाखीय संशोधनाचे नवे पर्व सुरू केले आहे. त्याचे ग्राफीनवरील संशोधन हे उत्तम उदाहरण आहे.
  • प्रा. माईक मॅकलॉघलीन यांनी या संशोधनाचे भविष्यातील फायदे सांगितले. पिकाच्या मागणीनुसार आवश्‍यक तितक्या प्रमाणामध्ये पोषक घटक सोडणारी खते तयार करणे भविष्यात शक्य होणार आहे. खतांची कार्यक्षमता वेगाने वाढणार आहे. यशस्वी व्यावसायिकीकरणातून ग्राफीन आणि ग्राफीन ऑक्साईड युक्त खतांच्या किमती कमी होण्यास मदत होईल.

इतर ताज्या घडामोडी
मत्स्यपालनामध्ये योग्य तांत्रिक बदलांची...सध्याच्या मत्स्यपालन पद्धतीमध्ये कोणतेही बदल न...
जळगाव बुरशीयुक्त शेवयांच्या प्रकरणात...जळगाव ः शालेय पोषण आहार वाटपानंतर अंगणवाडीमधील...
सातगाव पठार परिसरात बटाटा लागवडीस सुरवातसातगाव पठार, जि. पुणे : काही गावांमध्ये पावसाने...
सोलापूर जिल्ह्यात विजांच्या कडकडाटासह...सांगोला/करमाळा : जिल्ह्याच्या काही भागांत...
पुणे जिल्ह्यात पावसामुळे भात...पुणे : गेल्या काही दिवसांपासून पावसाने दडी...
मातीचा प्रत्येक कण सोन्यासारखा; तो वाया...नाशिक : शेतातील माती म्हणजे कोट्यवधी सूक्ष्म...
नांदेड जिल्ह्यात १ लाख ६५ हेक्टरवर पेरणीनांदेड ः नांदेड जिल्ह्यामध्ये यंदाच्या खरीप...
शेतकऱ्यांना पीककर्ज देणे टाळले तर ठेवी...नगर  ः शेतकऱ्यांना सध्या खरीप हंगामासाठी...
सातारा जिल्ह्यात पावसाचा जोर कायमसातारा  ः जिल्ह्यातील वाई, महाबळेश्वर, माण,...
नांदेड जिल्ह्यात फक्त ८.२९ टक्के...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यातील यंदा खरीप पीककर्ज...
तापीच्या पाण्यास गुजरातचा नकारमुंबई  ः पार-तापी नर्मदा नद्याजोड...
कापूस पीक नियोजनातून हमखास उत्पादन वाढसोनगीर, जि. धुळे ः कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांनी...
औरंगाबाद जिल्ह्यात अखेर पाऊस बरसलाऔरंगाबाद  : पावसाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या...
`दमणगंगा नदीजोड योजनेचे फेरसर्व्हेक्षण...नाशिक : दमणगंगा (एकदरे) नदीजोड योजनेचे...
मराठवाड्यात साडेतीन लाख हेक्‍टरवर पेरणीऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत ३ लाख ६७...
पीककर्जासाठी बँक अधिकाऱ्याने केली...दाताळा, जि. बुलडाणा : पीककर्ज मंजूर करून...
माॅन्सून सक्रिय, सर्वत्र चांगल्या...महाराष्ट्रावरील हवेचे दाब कमी झालेले असून १००४...
‘एसआरआय’पद्धतीने भात लागवडीचे तंत्रएसआरआय पद्धतीने भात लागवड केल्यामुळे रोपे, माती,...
भूमिगत निचरा प्रणालीद्वारे जमिनींची...पाणी व रासायनिक खते यांच्या अनियंत्रित वापरामुळे...
लागवड सावा पिकाची...जून महिन्यात सावा पिकाची पेरणी करावी. दोन ओळीतील...