agricultural stories in marathi, agro vision, graphene for fertiliser | Agrowon

खतांच्या कार्यक्षम वापरासाठी ग्राफीन आवरण उपयुक्त
वृत्तसेवा
सोमवार, 12 मार्च 2018

ऑस्ट्रेलियातील अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी खते पिकांपर्यंत अत्यंत कार्यक्षमतेने पोचवण्यासाठी पहिल्यांदाच ग्राफीन वाहकांचा वापर केला आहे. त्यामुळे पिकांना खते चांगल्याप्रकारे उपलब्ध होण्यासोबतच पर्यावरणारील विपरीत परिणाम टाळणे शक्य होईल.

ऑस्ट्रेलियातील अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी खते पिकांपर्यंत अत्यंत कार्यक्षमतेने पोचवण्यासाठी पहिल्यांदाच ग्राफीन वाहकांचा वापर केला आहे. त्यामुळे पिकांना खते चांगल्याप्रकारे उपलब्ध होण्यासोबतच पर्यावरणारील विपरीत परिणाम टाळणे शक्य होईल.

पिकांना आवश्यक ती सूक्ष्म अन्नद्रव्ये सावकाश उपलब्ध होणे आवश्यक असते. त्यासाठी अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी उद्योगाच्या भागीदारीमध्ये संशोधन केले आहे. त्यामध्ये ग्राफीन या वाहकाचा प्रथमच वापर केला आहे. पहिल्या टप्प्यामध्ये झिंक (जस्त) आणि कॉपर (तांबे) या सूक्ष्म अन्नद्रव्य युक्त खतांची निर्मिती ग्राफीन शीटवर केली आहे. यामुळे खतांची कार्यक्षमता वाढवणे शक्य झाले असून, पिकांकडून त्याला चांगला प्रतिसाद मिळत असल्याचे चाचण्यांदरम्यान दिसून आले. पुढील टप्प्यामध्ये नायट्रोजन आणि फॉस्फेट या अन्नद्रव्यांवर काम सुरू आहे. संशोधनाविषयी माहिती देताना अॅडलेड विद्यापीठातील वैती कॅम्पसमधील खत तंत्रज्ञान संशोधन केंद्राचे प्रमुख प्रा. माईक मॅकलॉघलीन यांनी सांगितले, की आमच्या संशोधनामध्ये ग्राफीन शीटवर कॉपर आणि झिंक या सुक्ष्म अन्नद्रव्ये आणली आहेत. या नावीन्यपूर्ण तंत्रज्ञानामुळे ही खते सावकाश आणि अत्यंत नियंत्रितपणे उपलब्ध होत राहतात. त्यामुळे पर्यावरणावरील विपरीत परिणाम कमी होणार असून, खतांची कार्यक्षमता वाढल्याने शेतकऱ्यांच्या खर्चामध्ये बचत साधणार आहे.

दी फर्टीलायझर टेक्नॉलॉजी रिसर्च सेंटरमधील संशोधक विद्यार्थी शेरवीन कबिरी यांनी दी मोझाईक कंपनी सोबत केलेल्या संशोधनाचे निष्कर्ष जर्नल ॲप्लाईड मटेरिअल्स ॲण्ड इंटरफेसेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत. ही कंपनी फॉस्फेट आणि पोटॅश निर्मितीमध्ये जागतिक पातळीवरील सर्वात मोठी कंपनी आहे. त्यांनी २०१५ मध्ये पाच वर्षांच्‍या संशोधनासाठी सुमारे ८.५ दशलक्ष डॉलर्सचा करार केला आहे.

संशोधकांची मते

  • नॅनो टेक्नॉलॉजीमधील तज्ज्ञ प्रो. डुसान लोसीक यांनी सांगितले, की २०१४ मध्ये ग्राफीन हे वैशिष्ट्यपूर्ण मूलद्रव्य शोधले गेले. त्यामध्ये अधिक पृष्ठफळ असून, ताकदवान बंध आहेत. ते विविध मूलद्रव्यांना बांधण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणारे आहे. खतांतील अन्नद्रव्यांचे वाहक म्हणून ग्राफीनच्या वापराबाबत गेल्या चार वर्षांपासून संशोधन सुरू होते.
  • ॲडलेड विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. माईक ब्रुक्स म्हणाले, की उद्योगासाठी आवश्‍यक ते तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी विद्यापीठाने आंतरशाखीय संशोधनाचे नवे पर्व सुरू केले आहे. त्याचे ग्राफीनवरील संशोधन हे उत्तम उदाहरण आहे.
  • प्रा. माईक मॅकलॉघलीन यांनी या संशोधनाचे भविष्यातील फायदे सांगितले. पिकाच्या मागणीनुसार आवश्‍यक तितक्या प्रमाणामध्ये पोषक घटक सोडणारी खते तयार करणे भविष्यात शक्य होणार आहे. खतांची कार्यक्षमता वेगाने वाढणार आहे. यशस्वी व्यावसायिकीकरणातून ग्राफीन आणि ग्राफीन ऑक्साईड युक्त खतांच्या किमती कमी होण्यास मदत होईल.

इतर ताज्या घडामोडी
खोटी आकडेवारी दाखवून गाळप परवाने घेतले...पुणे   : शेतकऱ्यांना `एफआरपी` दिल्याचे...
वाशीम जिल्ह्यात रब्बीची २४ टक्के पेरणीवाशीम   ः जिल्हा प्रशासनाला रब्बी हंगामातील...
नगरमध्ये गहू, हरभरा पिकांचे १५ हजार...नगर   ः जिल्ह्यात कृषी विभागाच्या विविध...
पुणे जिल्ह्यात पंधरा दिवसांत पाणीसाठा...पुणे : दुष्काळाच्या झळा वाढत असतानाच पुणे...
केळीच्या खेडा खरेदीबाबत भरारी पथकांची...जळगाव  ः खानदेशात केळीच्या खेडा खरेदीसंबंधी...
बोंड अळीच्या नुकसानीचे अनुदान...अकोला : अाधीच अनेक दिवसांपासून रखडलेले बोंड अळी...
नगर जिल्ह्यातील दहा लाख जनावरे...नगर  ः दुष्काळाच्या पाश्वर्भूमीवर लोकांना...
जत तालुक्यातील दुष्काळग्रस्तांना...सांगली  : जत तालुक्यातील शेतकरी दुष्काळाच्या...
आंब्यावरील मिजमाशी, शेंडा पोखरणाऱ्या...मिजमाशी प्रादुर्भाव कोवळ्या पालवीवर,...
फळपिके सल्लाकोणत्याही वनस्पतींच्या वाढीवर हवामानाचा कमी जास्त...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
धनगर समाजाचा उद्या औरंगाबादमध्ये धडक...औरंगाबाद : धनगर समाजाला एस.टी.(अनुसूचित जमाती)...
जेष्ठ स्वातंत्र्य सेनानी माधवराव...मनमाड, जि. नाशिक : जेष्ठ स्वातंत्र्य सैनिक,...
केंद्रीय स्ंसदीय कामकाज मंत्री अनंत...बंगळूर : केंद्रीय स्ंसदीय कामकाज मंत्री व दक्षिण...
ऊस दरप्रश्नी सोलापुरात ‘स्वाभिमानी’...सोलापूर  ः गेल्या गळीत हंगामातील उसाची...
दिवाळी संपूनही शासकीय कापूस खरेदीला...अकोला : या हंगामात लागवड केलेल्या बागायती तसेच...
ऊस दरासाठी सातारा जिल्ह्यात रास्ता रोकोसातारा  ः जिल्ह्यातील एकाही साखर कारखान्याने...
थकीत एफआरपीच्या मागणीसाठी शिरोळ येथे...कोल्हापूर  : साखर कारखान्यांनी गेल्या...
ऊस दरप्रश्नी ‘स्वाभिमानी’चे त्रिधारा...परभणी : मराठवाड्यातील साखर कारखान्यांनी यंदाचे ऊस...
सांगलीत एकरकमी ‘एफआरपी’कडेगाव, जि सांगली  ः कोल्हापूर जिल्ह्याने...