agricultural stories in marathi, agro vision, graphene for fertiliser | Agrowon

खतांच्या कार्यक्षम वापरासाठी ग्राफीन आवरण उपयुक्त
वृत्तसेवा
सोमवार, 12 मार्च 2018

ऑस्ट्रेलियातील अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी खते पिकांपर्यंत अत्यंत कार्यक्षमतेने पोचवण्यासाठी पहिल्यांदाच ग्राफीन वाहकांचा वापर केला आहे. त्यामुळे पिकांना खते चांगल्याप्रकारे उपलब्ध होण्यासोबतच पर्यावरणारील विपरीत परिणाम टाळणे शक्य होईल.

ऑस्ट्रेलियातील अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी खते पिकांपर्यंत अत्यंत कार्यक्षमतेने पोचवण्यासाठी पहिल्यांदाच ग्राफीन वाहकांचा वापर केला आहे. त्यामुळे पिकांना खते चांगल्याप्रकारे उपलब्ध होण्यासोबतच पर्यावरणारील विपरीत परिणाम टाळणे शक्य होईल.

पिकांना आवश्यक ती सूक्ष्म अन्नद्रव्ये सावकाश उपलब्ध होणे आवश्यक असते. त्यासाठी अॅडलेड विद्यापीठातील संशोधकांनी उद्योगाच्या भागीदारीमध्ये संशोधन केले आहे. त्यामध्ये ग्राफीन या वाहकाचा प्रथमच वापर केला आहे. पहिल्या टप्प्यामध्ये झिंक (जस्त) आणि कॉपर (तांबे) या सूक्ष्म अन्नद्रव्य युक्त खतांची निर्मिती ग्राफीन शीटवर केली आहे. यामुळे खतांची कार्यक्षमता वाढवणे शक्य झाले असून, पिकांकडून त्याला चांगला प्रतिसाद मिळत असल्याचे चाचण्यांदरम्यान दिसून आले. पुढील टप्प्यामध्ये नायट्रोजन आणि फॉस्फेट या अन्नद्रव्यांवर काम सुरू आहे. संशोधनाविषयी माहिती देताना अॅडलेड विद्यापीठातील वैती कॅम्पसमधील खत तंत्रज्ञान संशोधन केंद्राचे प्रमुख प्रा. माईक मॅकलॉघलीन यांनी सांगितले, की आमच्या संशोधनामध्ये ग्राफीन शीटवर कॉपर आणि झिंक या सुक्ष्म अन्नद्रव्ये आणली आहेत. या नावीन्यपूर्ण तंत्रज्ञानामुळे ही खते सावकाश आणि अत्यंत नियंत्रितपणे उपलब्ध होत राहतात. त्यामुळे पर्यावरणावरील विपरीत परिणाम कमी होणार असून, खतांची कार्यक्षमता वाढल्याने शेतकऱ्यांच्या खर्चामध्ये बचत साधणार आहे.

दी फर्टीलायझर टेक्नॉलॉजी रिसर्च सेंटरमधील संशोधक विद्यार्थी शेरवीन कबिरी यांनी दी मोझाईक कंपनी सोबत केलेल्या संशोधनाचे निष्कर्ष जर्नल ॲप्लाईड मटेरिअल्स ॲण्ड इंटरफेसेसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत. ही कंपनी फॉस्फेट आणि पोटॅश निर्मितीमध्ये जागतिक पातळीवरील सर्वात मोठी कंपनी आहे. त्यांनी २०१५ मध्ये पाच वर्षांच्‍या संशोधनासाठी सुमारे ८.५ दशलक्ष डॉलर्सचा करार केला आहे.

संशोधकांची मते

  • नॅनो टेक्नॉलॉजीमधील तज्ज्ञ प्रो. डुसान लोसीक यांनी सांगितले, की २०१४ मध्ये ग्राफीन हे वैशिष्ट्यपूर्ण मूलद्रव्य शोधले गेले. त्यामध्ये अधिक पृष्ठफळ असून, ताकदवान बंध आहेत. ते विविध मूलद्रव्यांना बांधण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणारे आहे. खतांतील अन्नद्रव्यांचे वाहक म्हणून ग्राफीनच्या वापराबाबत गेल्या चार वर्षांपासून संशोधन सुरू होते.
  • ॲडलेड विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. माईक ब्रुक्स म्हणाले, की उद्योगासाठी आवश्‍यक ते तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी विद्यापीठाने आंतरशाखीय संशोधनाचे नवे पर्व सुरू केले आहे. त्याचे ग्राफीनवरील संशोधन हे उत्तम उदाहरण आहे.
  • प्रा. माईक मॅकलॉघलीन यांनी या संशोधनाचे भविष्यातील फायदे सांगितले. पिकाच्या मागणीनुसार आवश्‍यक तितक्या प्रमाणामध्ये पोषक घटक सोडणारी खते तयार करणे भविष्यात शक्य होणार आहे. खतांची कार्यक्षमता वेगाने वाढणार आहे. यशस्वी व्यावसायिकीकरणातून ग्राफीन आणि ग्राफीन ऑक्साईड युक्त खतांच्या किमती कमी होण्यास मदत होईल.

इतर ताज्या घडामोडी
सांगलीतील ९० टक्के द्राक्ष हंगाम उरकलासांगली : जिल्ह्यातील यंदाचा द्राक्ष हंगाम ९०...
फरारी द्राक्ष व्यापाऱ्यास शेतकऱ्यांनी...नाशिक  ः चालू वर्षाच्या हंगामात जिल्ह्यातील...
औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघातील प्रचार...औरंगाबाद : औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघातील...
सध्याचे सरकार म्हणजे लबाडाचे आवतन : पवारनगर : सध्याचे केंद्र सरकार म्हणजे लबाडाचे आवतन...
सिंचनाच्या पाण्याचे मोजमाप करण्याच्या...शेतीमध्ये पाणी हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून,...
परभणीत वांगी प्रतिक्विंटल १००० ते २५००...परभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे भाजीपाला...
मतदान केंद्रावरील रांगेपेक्षा...सोलापूर  : सोलापूर लोकसभा मतदारसंघात सर्वत्र...
अवकाळीचा सोलापूर जिल्ह्याला मोठा फटकासोलापूर : जिल्ह्याला गेल्या चार महिन्यांत अधून-...
मंठा तालुक्यात वादळी वाऱ्याने नुकसानमंठा, जि. जालना  : तालुक्यात मंगळवारी ( ता....
पुणे विभागातील दोन लाख हेक्टरवरील ऊस...पुणे  ः गेल्या चार ते पाच महिन्यांपासून पुणे...
मराठवाड्यातील मतदान टक्केवारीत किंचित घटबीड, परभणी : मराठवाड्यातील बीड, उस्मानाबाद,...
सातारा जिल्‍ह्यातील ऊस उत्पादकांना...सातारा  ः जिल्ह्यातील सह्याद्री कारखान्याचा...
म्हैसाळ योजनेत २२ पंपांद्वारे उपसासांगली : म्हैसाळ योजनेच्या पंपांची संख्या विक्रमी...
दिग्गजांच्या सभांनी तापणार साताऱ्यातील...सातारा : सातारा लोकसभा मतदारसंघातील राजकीय...
प्रभावी अपक्ष उमेदवारांमुळे लढती रंगतदारमुंबई : राज्यात तिसऱ्या आणि चौथ्या टप्प्यातील २१...
राज्यात काकडी प्रतिक्विंटल ४००ते २०००...नाशिकला काकडी प्रतिक्विंटल १२५० ते १७५० रुपये...
धनगर समाज भाजपच्याच पाठीशी ः महादेव...सांगली  : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हेच...
ऊस गाळपात इंदापूर कारखान्याची आघाडी पुणे  : जिल्ह्यात सर्व १७ साखर कारखान्यांनी...
निवडणुकीमुळे चाराटंचाईकडे दुर्लक्ष;...पुणे  : निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू असताना...
नाशिक जिल्ह्यात चारा छावण्यांसाठी...नाशिक  : जिल्ह्यातील टंचाईच्या झळा तीव्र होत...