agricultural stories in marathi, agro vision, Invasive plants adapt to new environments | Agrowon

हानीकारक वनस्पती नव्या पर्यावरणातही घेतात नैसर्गिकपणे जुळवून
वृत्तसेवा
बुधवार, 18 जुलै 2018

 २०० वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून स्थिर झालेल्या हानीकारक परदेशी वनस्पती या स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे वाढतात. त्याच वेळी नव्याने आलेली तीच प्रजाती समान वातावरणामध्ये वेगळे वर्तन व गुणधर्म दाखवत असल्याचे इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये आढळले आहे.

 २०० वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून स्थिर झालेल्या हानीकारक परदेशी वनस्पती या स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे वाढतात. त्याच वेळी नव्याने आलेली तीच प्रजाती समान वातावरणामध्ये वेगळे वर्तन व गुणधर्म दाखवत असल्याचे इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये आढळले आहे.

तणे किंवा वेगाने वाढणाऱ्या वनस्पतीमध्ये नव्या पर्यावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता असते. परदेशातून नव्याने आलेल्या वनस्पती आणि अधिक काळ स्थिर झालेल्या वनस्पती या दोन्हीही आपल्या नैसर्गिक क्षमतांनुसार पर्यावणामध्ये रुजत असतात. त्यांच्या येण्याच्या काळानुसार त्यांची वर्तन बदलते. इंग्लंड येथील स्टिर्लिंग विद्यापीठामधील नैसर्गिक शास्त्र विभागातील सहाय्यक प्राध्यापक डॉ. मारिओ व्हॅलेजो- मरीन व त्यांचे पी. एचडी चे विद्यार्थी पॉलिन पॅन्टोजा यांनी हानीकारक वनस्पतींच्या वर्तनाविषयी अभ्यास केला आहे. हानीकारक वनस्पतीच्या वर्तनामध्ये बदलत्या काळानुसार बदल होत असल्याचे दिसून आले. उदा. एखादी वनस्पती प्रजाती एखाद्या नव्या पर्यावरणामध्ये वेगवेगळ्या वेळी आल्यास ती वेगवेगळ्या प्रकारे गुणधर्म किंवा वर्तन दाखवते.

मंकी फ्लॉवर (शा. नाव - Mimulus guttatus) ही वनस्पती उत्तर अमेरिकेतून २०० वर्षांपूर्वी इंग्लंडमध्ये प्रथम आली. पूर्वापार स्कॉटलॅंडमधील वनस्पतीचे वर्तन आणि प्रयोगानिमित्त आणण्यात आलेल्या त्याच वनस्पतीचे वर्तन यांचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला. त्यासाठी संशोधक गटाने इंग्लंड - उत्तर अमेरिकन आणि इंग्लंडमध्ये निर्मित अशा दोन प्रकारच्या संकरित वनस्पतींची सारख्या वातावरणामध्ये वाढ केली. गेल्या दोन वर्षांमध्ये सुमारे १२०० रोपांची वाढ करून तुलना केली. निष्कर्षाविषयी माहिती देताना त्यांनी सांगितले, की नैसर्गिक वाढीच्या नियमानुसार नव्या वातावरणाशी जुळवून घेण्यामध्ये हानीकारक वनस्पती अधिक वेगवान असतात. आम्ही मंकी फ्लॉवरच्या गेल्या दोनशे वर्षांपूर्वी आलेल्या प्रजातींची तुलना नव्या वनस्पतींशी केली. या वेगळ्या वनस्पती प्रजाती असाव्यात, इतपत फरक त्यात दिसून आले. जुन्या वनस्पती अगदी स्थानिक वनस्पतीप्रमाणे त्यांचे वर्तन होते.

  • पूर्वापार व दीर्घकाळापासून असलेल्या वनस्पतींचा आकार मोठा असून, ती अधिक फुले देतात. त्याच प्रमाणे पुनरुत्पादनाच्या क्षमताही नव्याने आलेल्या त्याच वनस्पती प्रजातीच्या तुलनेमध्ये अधिक असल्याचे दिसून आले. थोडक्यात, नव्याने आलेल्या वनस्पतीची जनुके अद्यापही इंग्लंड येथील वातावरणाला सरावलेली नसावीत.
  • गेल्या ५०० वर्षांमध्ये परदेशी, अस्थानिक वनस्पतींचा प्रसार जगभरामध्ये वेगाने होत आहे. २०० वर्षांपेक्षा जुन्या वनस्पती आणि त्यानंतर नव्याने आलेल्या वनस्पतींनी आपल्या नैसर्गिक उत्क्रांतीच्या प्रक्रियेद्वारे स्थानिक हवामानाशी जुळवून घेतले आहे. हे संशोधन प्रोसिडिंग्ज ऑफ दी रॉयल सोसायटी बी मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
किमान तापमानात वाढ, उन्हाळी हंगामास...महाराष्ट्रावर १०१४ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
पुणे विभागात हरभऱ्याची ४९ टक्केच पेरणीपुणे : पावसाळ्यात कमी पावसामुळे जमिनीत पुरेशी ओल...
शाळांमधील ४९८ खोल्या धोकादायकपुणे : जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागाने...
मराठवाड्यात रब्बी पिकांची वाढ खुंटलीऔरंगाबाद : पाण्याचा ताण, तापमानातील चढउतार यामुळे...
अमरावतीत तूर, कापसाला मिळेना भावअमरावती : चीनकडून भारतीय सोयाबीनला वाढती...
गुलाब उत्पादकांच्या कष्टाला मिळाले फळ नाशिक : दुष्काळी परिस्थिती, कमी असलेला भाव,...
लोकसभेसाठी माढ्यातून तुल्यबळ उमेदवारकऱ्हाड : लोकसभेसाठी माढा मतदारसंघात भारतीय जनता...
उपोषणासाठी बाजार समित्यांच्या...नाशिक : नियमनमुक्तीमुळे बाजार समित्यांचे...
परभणीतील शेतकऱ्यांचे कोल्हापुरात आंदोलनकोल्हापूर : परभणी जिल्ह्यातील नुकसानग्रस्त...
युवकांच्या सहकारी संस्था स्थापणार :...कऱ्हाड : राज्यातील सहकारी संस्थांचे सभासद हे ६०...
बाजार समित्यांमधील...नाशिक : तेलंगण, तमिळनाडू व कर्नाटकच्या धर्तीवर...
पुलवामातील हल्ल्यात बुलढाणा जिल्ह्याचे...बुलडाणा : पुलवामा येथे झालेल्या अतिरेकी ...
हल्ल्या मागे जे आहेत त्यांना शिक्षा...नवी दिल्ली : जम्मू-काश्‍मीरच्या पुलवामा...
आम्ही विसरणार नाही.. माफही करणार नाही...नवी दिल्ली- जम्मू-काश्‍मीरच्या पुलवामा जिल्ह्यात...
काश्‍मीरमधील शेतकऱ्याला थकबाकीची रक्कम...पुणे : काश्‍मीरमधील शेतकऱ्याला सफरचंदाचे पैसे...
बिबट्याच्या दहशतीखाली चोरट्यांकडून...आंबेठाण, जि. पुणे : शिंदे गाव (ता. खेड) येथे दोन...
‘डिंभे’चे पाणी जोड बोगद्याद्वारे ‘...मुंबई : डिंभे डाव्या तीर कालव्यातील गळती...
विदर्भात आज गारपीट, हलक्या पावसाचा अंदाजपुणे : पोषक हवामानामुळे आज (ता. १४) विदर्भात...
कापसासाठी ‘एमसीएक्‍स’कडून गोदामांची...मुंबई : कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना समृद्ध...
कर्ज देण्याच्या नावाखाली ७३ शेतकऱ्यांची...गोंदिया : कर्ज देण्याच्या नावाखाली ७३...