agricultural stories in marathi, agro vision, More diversity than just the Cavendish is required | Agrowon

केवळ कॅव्हेंडिश केळी लागवडीऐवजी जैवविविधता जपणे आवश्यक
वृत्तसेवा
मंगळवार, 10 एप्रिल 2018

गेल्या दशकामध्ये कॅव्हेन्डिश केळी पिकामध्ये पनामा आणि काळा सिगाटोका या रोगांचा धोका वाढत आहे. या रोगासाठी प्रतिकारक जातींच्या विकासासाठी फारसे संशोधन झालेले नाही. त्याचा फटका शेतकऱ्यांना बसत असल्याचे वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन येएथील प्रो. गेर्ट केमा यांनी सांगितले.

गेल्या दशकामध्ये कॅव्हेन्डिश केळी पिकामध्ये पनामा आणि काळा सिगाटोका या रोगांचा धोका वाढत आहे. या रोगासाठी प्रतिकारक जातींच्या विकासासाठी फारसे संशोधन झालेले नाही. त्याचा फटका शेतकऱ्यांना बसत असल्याचे वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन येएथील प्रो. गेर्ट केमा यांनी सांगितले.

एकाच जातीला चिकटून राहणे धोक्याचे
कॅव्हेंडिश केळी पनामा रोगासाठी त्यातही ट्रॉपिकल रेस ४ या प्रजातीसाठी अतिसंवेदनशील ठरत आहेत. वॅगेनिंगनमध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये टीआर४ चा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर एका दिवसात ओळखण्याची नवी पद्धत विकसित केली आहे. पूर्वी त्यासाठी सुमारे तीन महिने लागत असते. या संशोधनानंतर आग्नेय आशियाचा भाग सोडून प्रथम जॉर्डन आणि मोझांबिक येथेही मोल्ड रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून आला होता. दक्षिण अमेरिकेमध्येही या रोगांचे पूर्ण उच्चाटन झाल्याचे दिसून येत नाही. त्याच प्रमाणे भारत, ओमान, लेबॅनन आणि पाकिस्तान या देशांमध्ये रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे.

  • अशी स्थिती १९५० मध्येही उद्भवली होती. त्या वेळी ग्रोस मायकेल या केळी जात लागवडीतून कमी होत गेली. एकाच प्रजातीच्या मोठ्या प्रमाणात लागवडीमुळे असे प्रश्न सातत्याने उभे राहू शकतात. या वेळी ती बाब कॅव्हेंडिश केळीबाबत घडत आहे.
  • एकाच जातीमुळे मातीपासून रोपांपर्यंत रोगांचा प्रसार वेगाने होतो. चीनमध्ये झालेल्या प्रादुर्भावित केळी रोपांच्या लागवडीमुळे शेजारच्या देशामध्ये (उदा. लावोस, व्हिएतनाम आणि कंबोडिया)ही प्रसार वाढतो. निर्जंतुकीकरणाच्या प्रक्रिया अत्यंत काळजीपूर्वकपणे करण्याची गरज त्यातून पुढे येत आहे.
  • नव्या जातींच्या विकासाकडेही अधिक प्राधान्याने लक्ष देण्याची गरज आहे. त्यातून शेतकऱ्यांना पर्याय उपलब्ध होतील.
  • केळी पिकांच्या जैवविविधता जपणे आवश्यक आहे. पूर्वी केळीच्या जंगली प्रजातीमध्ये पनामा रोगाविरुद्ध प्रतिकारकता होती. मात्र, ग्रॉस मायकेल जातीच्या आगमनानंतर जुन्या केळी जाती लागवडीतून बाहेर पडत गेल्या.

जीएम साठी अद्यापही अडचणी
गेल्या नोव्हेंबर मध्ये ऑस्ट्रेलिया येथील संशोधकांनी टीआर४ प्रतिकारकतेचा जंगली जातीतील जनूक कॅव्हेंडिश जातीमध्ये मिसळला होता. त्याचे निष्कर्षही चांगले आहेत. हे खरे असले तरी खाद्य पिकांमध्ये जनुकीय सुधारीत जातींसाठी अनेक देशांचे दरवाजे अद्यापही खुले नाहीत. त्यामुळे विक्रीमध्ये अडचणी होण्याचीच अधिक शक्यता गेर्ट व्यक्त करतात.

विक्रीवरही परिणामाची शक्यता
केळी विक्री व्यवसायामध्येही मोठे बदल घडत आहे. कॅव्हेंडिश केळींना स्थानिक पातळीवर प्रति केळी ६५ सेंट असा दर असून, स्टारबक्स येथे एक डॉलर मिळतो. मात्र, युरोपियन सुपरमार्केटमध्ये प्रति किलो केळीला केवळ १ युरो मिळतो. रोगाचा प्रसार प्रति वर्ष ४० ते ५० पट वेगाने होत असताना, त्याचा मोठा ताण केळी व्यवसायावर येत असल्याचे गेर्ट यांनी सांगितले.
 

इतर ताज्या घडामोडी
जळगावात आले २५०० ते ६००० रुपये...जळगाव ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
सिंदखेडराजा दुष्काळग्रस्त जाहीर कराअकोला : जिल्ह्यात या मोसमात तेल्हारा व अकोट या...
खान्देशातील धरणांत अल्प पाणीसाठा जळगाव : खान्‍देशातील तापी व पांझरा नदीवरील...
कोल्हापूरात धरणे भरली; नद्यांची...कोल्हापूर : केवळ पंधरा दिवसांतच जिल्ह्यातील...
जळगाव जिल्हा परिषदेत विरोधक शांत;...जळगाव : पोषण आहार, शिक्षक बदल्या यावरून जिल्हा...
नगर जिल्ह्याच्या काही भागांत पावसाचे...नगर ः गेल्या अनेक दिवसांपासून गायब झालेला आणि...
भंडारा जिल्ह्यातील धान उत्पादनात घटीची...भंडारा : गेल्या वीस दिवसांपासून धानपट्ट्यात...
नगरमध्ये डाळिंबाच्या दरात पंचवीस...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये गेल्या दीड महिन्याच्या...
उरुग्वेतील गायीमधील लेप्टोस्पायरा...जगभरामध्ये प्राणी आणि मनुष्यामध्ये...
सागरी माशांच्या बिजोत्पादनाचे तंत्र...कोची येथील केंद्रीय सामुद्री मत्स्य संशोधन...
कोल्हापुरातील ११० गावांत कृत्रिम...कोल्हापूर : अनुवंशिक सुधारणा होऊन सशक्त जनावरांची...
पुणे विभागात ७३,७४० हजार हेक्टरवर...पुणे   ः  गेल्या साडेतीन महिन्यांत...
मराठवाड्यासाठी निधी कमी पडू दिला जाणार...औरंगाबाद  : मराठवाड्याच्या दुष्काळमुक्तीसाठी...
पावसाअभावी वऱ्हाडात सोयाबीनचे उत्पादन...अकोला   ः या हंगामात वऱ्हाडात सर्वाधिक लागवड...
पुणे जिल्ह्यात महिनाभरात नऊ जणांचा...उरुळी कांचन, जि. पुणे : संपूर्ण राज्यात चिंतेचा...
मी 35-40 रूपयांनी पेट्रोल-डिझेलची...नवी दिल्ली : सध्या पेट्रोल-डिझेल दरवाढीमुळे मोदी...
लाल मातीचा सन्मान वाढविणारे आंदळकरकोल्हापुरातील २२ जून १९७० चा म्हणजे ४८...
डी.आर. कुलकर्णी यांचे निधनपुणे : 'सकाळ'च्या पुणे आवृत्तीतील मुख्य उपसंपादक...
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा आज जन्मदिन...भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज 68 वा वाढदिवस...
देशात सर्वाधिक महाग पेट्रोल मराठवाड्यात...लातूर : गेली सलग अठरा दिवस देशात पेट्रोल आणि...