agricultural stories in marathi, agro vision, More diversity than just the Cavendish is required | Agrowon

केवळ कॅव्हेंडिश केळी लागवडीऐवजी जैवविविधता जपणे आवश्यक
वृत्तसेवा
मंगळवार, 10 एप्रिल 2018

गेल्या दशकामध्ये कॅव्हेन्डिश केळी पिकामध्ये पनामा आणि काळा सिगाटोका या रोगांचा धोका वाढत आहे. या रोगासाठी प्रतिकारक जातींच्या विकासासाठी फारसे संशोधन झालेले नाही. त्याचा फटका शेतकऱ्यांना बसत असल्याचे वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन येएथील प्रो. गेर्ट केमा यांनी सांगितले.

गेल्या दशकामध्ये कॅव्हेन्डिश केळी पिकामध्ये पनामा आणि काळा सिगाटोका या रोगांचा धोका वाढत आहे. या रोगासाठी प्रतिकारक जातींच्या विकासासाठी फारसे संशोधन झालेले नाही. त्याचा फटका शेतकऱ्यांना बसत असल्याचे वॅगेनिंगन विद्यापीठ आणि संशोधन येएथील प्रो. गेर्ट केमा यांनी सांगितले.

एकाच जातीला चिकटून राहणे धोक्याचे
कॅव्हेंडिश केळी पनामा रोगासाठी त्यातही ट्रॉपिकल रेस ४ या प्रजातीसाठी अतिसंवेदनशील ठरत आहेत. वॅगेनिंगनमध्ये झालेल्या संशोधनामध्ये टीआर४ चा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर एका दिवसात ओळखण्याची नवी पद्धत विकसित केली आहे. पूर्वी त्यासाठी सुमारे तीन महिने लागत असते. या संशोधनानंतर आग्नेय आशियाचा भाग सोडून प्रथम जॉर्डन आणि मोझांबिक येथेही मोल्ड रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून आला होता. दक्षिण अमेरिकेमध्येही या रोगांचे पूर्ण उच्चाटन झाल्याचे दिसून येत नाही. त्याच प्रमाणे भारत, ओमान, लेबॅनन आणि पाकिस्तान या देशांमध्ये रोगाचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे.

  • अशी स्थिती १९५० मध्येही उद्भवली होती. त्या वेळी ग्रोस मायकेल या केळी जात लागवडीतून कमी होत गेली. एकाच प्रजातीच्या मोठ्या प्रमाणात लागवडीमुळे असे प्रश्न सातत्याने उभे राहू शकतात. या वेळी ती बाब कॅव्हेंडिश केळीबाबत घडत आहे.
  • एकाच जातीमुळे मातीपासून रोपांपर्यंत रोगांचा प्रसार वेगाने होतो. चीनमध्ये झालेल्या प्रादुर्भावित केळी रोपांच्या लागवडीमुळे शेजारच्या देशामध्ये (उदा. लावोस, व्हिएतनाम आणि कंबोडिया)ही प्रसार वाढतो. निर्जंतुकीकरणाच्या प्रक्रिया अत्यंत काळजीपूर्वकपणे करण्याची गरज त्यातून पुढे येत आहे.
  • नव्या जातींच्या विकासाकडेही अधिक प्राधान्याने लक्ष देण्याची गरज आहे. त्यातून शेतकऱ्यांना पर्याय उपलब्ध होतील.
  • केळी पिकांच्या जैवविविधता जपणे आवश्यक आहे. पूर्वी केळीच्या जंगली प्रजातीमध्ये पनामा रोगाविरुद्ध प्रतिकारकता होती. मात्र, ग्रॉस मायकेल जातीच्या आगमनानंतर जुन्या केळी जाती लागवडीतून बाहेर पडत गेल्या.

जीएम साठी अद्यापही अडचणी
गेल्या नोव्हेंबर मध्ये ऑस्ट्रेलिया येथील संशोधकांनी टीआर४ प्रतिकारकतेचा जंगली जातीतील जनूक कॅव्हेंडिश जातीमध्ये मिसळला होता. त्याचे निष्कर्षही चांगले आहेत. हे खरे असले तरी खाद्य पिकांमध्ये जनुकीय सुधारीत जातींसाठी अनेक देशांचे दरवाजे अद्यापही खुले नाहीत. त्यामुळे विक्रीमध्ये अडचणी होण्याचीच अधिक शक्यता गेर्ट व्यक्त करतात.

विक्रीवरही परिणामाची शक्यता
केळी विक्री व्यवसायामध्येही मोठे बदल घडत आहे. कॅव्हेंडिश केळींना स्थानिक पातळीवर प्रति केळी ६५ सेंट असा दर असून, स्टारबक्स येथे एक डॉलर मिळतो. मात्र, युरोपियन सुपरमार्केटमध्ये प्रति किलो केळीला केवळ १ युरो मिळतो. रोगाचा प्रसार प्रति वर्ष ४० ते ५० पट वेगाने होत असताना, त्याचा मोठा ताण केळी व्यवसायावर येत असल्याचे गेर्ट यांनी सांगितले.
 

इतर ताज्या घडामोडी
काँग्रेसमध्ये नवचैतन्य; प्रियंका गांधी...नवी दिल्ली : काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी...
पीकनिहाय सेंद्रिय खत व्यवस्थापनपशुपालनातून जमिनीची सुपीकता हा विषय आता...
परोपजीवी मित्र-कीटकांची ओळखसध्या केवळ कीडनियंत्रणासाठी कीटकनाशकांच्या...
खोडवा उसाला द्या शिफारशीत खतमात्रापाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन रासायनिक खतांचा...
परभणीत काकडी १००० ते १५०० रुपये क्विंटलपरभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे,...
मागण्यांसाठी संग्रामपूर येथे...बुलडाणा  ः जनावरांसाठी चारा नाही, लोकांना...
शेतकऱ्यांनी पाडली तूर खरेदी बंदयवतमाळ : हमीभावापेक्षा ९०० ते १००० रुपये कमी...
कर्जमाफीसाठी पॉलिहाउस शेडनेटधारक...नगर  : पॉलिहाउस शेडनेटधारक शेतकऱ्यांचे...
विदर्भात पाच ठिकाणी होणार ब्रिज कम...अमरावती  ः भूजल पुनर्भरणाच्या उद्देशाने...
सोलापूर जिल्ह्यातील १६२ पाणंद...सोलापूर : सोलापूर जिल्ह्यात पालकमंत्री पाणंद...
खानदेशात मक्याची आवक नगण्यजळगाव : खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये मक्...
सातारा जिल्ह्यात ४६ लाख ३५ हजार टन ऊस...सातारा : जिल्ह्यातील ऊस गाळप हंगाम वेगात...
जळगावमधील ग्रामपंचायतींचा डिजिटल...जळगाव  ः ग्रामपंचायतींमध्ये संगणकावरील विविध...
पुणे जिल्ह्यात ७१ लाख टन ऊस गाळपपुणे   ः जिल्ह्यात १७ साखर...
नगर जिल्ह्याचे विभाजन होणारच ः...नगर  ः नगर जिल्ह्याचे विभाजन व्हावे, ही...
पंधरा दिवसांपूर्वीच संपला नगरमधील पाच...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये चाराटंचाई अंधिक तीव्र होत...
वीज दरवाढ रद्दबाबतचे परिपत्रक...शिरोली पुलाची, जि. कोल्हापूर : वीज दरवाढ...
दुष्काळग्रस्तांच्या मागण्यांसाठी परभणीत...परभणी : जिल्ह्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकरी,...
हरकती असलेल्या जमिनी अधिग्रहित करणार...मुंबई   : हरकती असलेल्या जमिनी...
मराठवाडा, खानदेशात ४९ लाख टन ऊसगाळपऔरंगाबाद : यंदाच्या हंगामात मराठवाडा व खानदेशातील...