agricultural stories in marathi, agro vision, Plant-derived volatiles may serve as future antifungals | Agrowon

वनस्पतिजन्य तैलघटकांमधील रोगविरोधक गुणधर्मांचा घेतला शोध
वृत्तसेवा
मंगळवार, 13 मार्च 2018

वनस्पतीमध्ये असलेल्या सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्मांच्या अस्थिर अशा घटकांची ओळख बेल्जियम येथील व्हीआयबी- कू लिवेन सूक्ष्मजीवशास्त्र केंद्रातील संशोधकांनी पटवली आहे. त्यासाठी त्यांनी १७५ अत्यावश्यक तेले आणि ३७ तैलसंयुगांच्या कार्यपद्धतीच्या चाचण्या घेतल्या आहेत. त्यातील अर्ध्यापेक्षा अधिक संयुगे ही कॅंडीडासारख्या विविध औषधांसाठी प्रतिकारक असलेल्या सूक्ष्मजीवांवरही चांगल्या प्रकारे नियंत्रण करू शकत असल्याचे दिसून आले आहे.

वनस्पतीमध्ये असलेल्या सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्मांच्या अस्थिर अशा घटकांची ओळख बेल्जियम येथील व्हीआयबी- कू लिवेन सूक्ष्मजीवशास्त्र केंद्रातील संशोधकांनी पटवली आहे. त्यासाठी त्यांनी १७५ अत्यावश्यक तेले आणि ३७ तैलसंयुगांच्या कार्यपद्धतीच्या चाचण्या घेतल्या आहेत. त्यातील अर्ध्यापेक्षा अधिक संयुगे ही कॅंडीडासारख्या विविध औषधांसाठी प्रतिकारक असलेल्या सूक्ष्मजीवांवरही चांगल्या प्रकारे नियंत्रण करू शकत असल्याचे दिसून आले आहे.

गेल्या काही वर्षांमध्ये रोगकारक जिवाणू अधिक ताकदवान होत आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर प्रतिजैविकांचा वापर वेगाने वाढत चालला आहे. ही प्रतिजैविकांची रोगनिवारण क्षमता जिवाणूंच्या वाढलेल्या प्रतिकारकतेमुळे कमी होत आहे. अशीच काहीशी स्थिती पिकांच्या बाबतीत आढळून येत आहे. मानव आणि पिके यामध्ये येणाऱ्या रोगांच्या नियंत्रणासाठी अधिक नैसर्गिक घटकांच्या वापरासाठी जागतिक पातळीवर संशोधकांचे प्रयत्न चालू आहेत. वनस्पतीमध्ये स्वसंरक्षणासाठी अनेक संयुगे तयार होत असतात. कीडी व रोगांचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी किंवा नियंत्रणात ठेवण्यासाठी त्याचा उपयोग होतो. अशा वनस्पतिजन्य १७५ आवश्यक तैलघटक (essential oil) आणि ३७ संयुगांच्या चाचण्या व्हीआयबी - कू लिवेन सूक्ष्मजीवशास्त्र केंद्रामधील संशोधक प्रो. पॅट्रिक व्हॅन डजिक व त्यांच्या सहकाऱ्यांनी घेतल्या आहेत. त्यासाठी त्यांनी नावीन्यपूर्ण प्रक्रियेचा वापर केला.

आवश्यक तेले आणि त्यांच्या संयुगांचा शोध
संस्थेतील अॅडम फेयार्ड यांनी एक हजारपेक्षा अधिक मूलद्रव्यांच्या अभ्यास व चाचण्यातून १७५ वेगवेगळी आवश्यक तेले मिळवली आहेत. वनस्पतिजन्य घटकांपासून स्टीम डिस्टिलेशन किंवा कोल्ड प्रेस पद्धतीने ही तेले मिळवली जातात. त्यातील जैविक कार्यरत घटकांची ओळख पटवून, त्यांच्या विविध मिश्रणांचे बुरशी व जिवाणूंवर होणारे परिणाम तपासले जात आहेत. त्याविषयी माहिती देताना प्रो. पॅट्रिक व्हॅन डजिक यांनी सांगितले, की मानवामध्ये रोगकारक ठरणाऱ्या दोन बुरशी कॅंडीडा अल्बिकन्स आणि कॅंडीडा ग्लाब्रेटा यांना लक्ष्य करू शकणाऱ्या औषधांच्या शोधात आम्ही आहोत. त्यातील कॅंडीडा ग्लाब्रेटा ही औषधांना अधिक प्रतिकारकता विकसित केलेली प्रजाती आहे. कॅंडीडा जिवाणूंच्या नियंत्रणासाठी जगभरामध्ये वापरल्या जाणाऱ्या फ्लुकोनॅझोल या औषधाचा परिणाम कमी होत आहे. हे जिवाणू त्यासाठी सहनशील होत आहेत. जिवाणूंवरील उपचारांमध्ये वनस्पतिजन्य आवश्यक तेले उपयुक्त ठरू शकत असल्याचे दिसून आले. हे संशोधन सायंटिफिक रिपोर्टसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

अनेक संभाव्य उपयोग

  • संशोधन प्राथमिक पातळीवर यशस्वी ठरले असले, तरी त्याच्या वैद्यकीय चाचण्या होणे बाकी आहे. मात्र, वनस्पतिजन्य घटकांची अस्थिर तेले किंवा संयुगांची ओळख पटली आहे.
  • हॉस्पिटल्समधील स्वच्छतेसाठीही अशी संयुगे अत्यंत उपयुक्त ठरतील.
  • श्वसनाच्या समस्या असलेल्या रुग्णांच्या उपचारामध्ये वनस्पतिजन्य व नैसर्गिक संयुगे महत्त्वाची ठरतील.
  • शेतीमध्ये प्रामुख्याने काढणीपश्चात येणाऱ्या किडी व रोगांच्या नियंत्रणासाठी नैसर्गिक संयुगे उपयुक्त राहतील. कारण या टप्प्यामध्ये रासायनिक कीडनाशकांचे पर्याय अत्यंत कमी होत जातात.

इतर ताज्या घडामोडी
पाणीटंचाई निवारणासाठी ३२ कोटीनागपूर : ग्रामीण भागातील पाणीटंचाई...
परभणी जिल्ह्यात रब्बी ज्वारीचा अग्रीम...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात उद्भवलेल्या दुष्काळी...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत १२...नांदेड ः चालू कापूस खरेदी हंगामामध्ये नांदेड,...
बेदाणानिर्मिती शेडवर बसू लागली यंत्रेसांगली ः जिल्ह्यातील कवठेमहांकाळ, मिरज...
उन्हाळी भुईमुगावरील कीड नियंत्रणउन्हाळी भुईमुगावर खालील विविध अळ्यांचा...
जातपडताळणीचा ‘ऑफलाइन’ छळ पुणे  : शासनानेच वाटलेल्या जातप्रमाणपत्रांची...
लागवड उन्हाळी तिळाची...उन्हाळी हंगामात लागवडीसाठी एकेटी १०१, पीकेव्ही एन...
सांगलीत शनिवारपासून सेंद्रिय परिषद,...सांगली ः रेसीड्यू फ्री ऑरगॅनिक मिशन इंडिया...
उन्हाळी भुईमुगावरील पानेे खाणारी अळी या अळीला तंबाूखूवरील पाने खाणारी अळी म्हणूनही...
लोहाच्या कमतरतेवरील वनस्पतींची...हेन्रिच हेईन विद्यापीठ डस्सेलडॉर्प आणि...
नेरच्या नदी पात्रातील भराव काढादेऊर, ता.धुळे : पांझरा नदी पात्रातील नव्या...
सौर कृषिपंप योजनेसाठी पुणे जिल्ह्यातून...पुणे : शेतकऱ्यांना दिवसा व सौरऊर्जेद्वारे शाश्वत...
अपारंपरिक ऊर्जा काळाची गरज : बावनकुळेभंडारा : पारंपरिक ऊर्जेची मर्यादा लक्षात घेऊन...
नांदेड जिल्ह्यामध्ये १८ टॅंकरद्वारे...नांदेड ः जिल्ह्यातील तीव्र पाणीटंचाई उद्भवलेली ११...
परभणी, नांदेड जिल्ह्यात २ लाख खात्यांवर...परभणी ः परभणी आणि नांदेड जिल्ह्यातील दुष्काळामुळे...
टेंभूच्या नेवरी वितरिकेची कामे २२...सांगली ः टेंभू उपसा सिंचन योजनेच्या नेवरी वितरिका...
पाणीटंचाईमुळे कांदा लागवडीच्या...पुणे ः वाढत असलेल्या पाणीटंचाईमुळे शेतकऱ्यांनी...
नगर जिल्ह्यामध्ये तुरीचे उत्पादन...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये यंदा दुष्काळी परिस्थिती...
अण्णासाहेब पाटील महामंडळामार्फत १२ कोटी...कोल्हापूर : शासनाने अण्णासाहेब पाटील आर्थिक मागास...
कचारगडला `अ’ वर्ग पर्यटनस्थळाचा दर्जा...गोंदिया ः कचारगड हे देशभरातील भाविकांचे...