agricultural stories in marathi, agro vision, Plant-derived volatiles may serve as future antifungals | Agrowon

वनस्पतिजन्य तैलघटकांमधील रोगविरोधक गुणधर्मांचा घेतला शोध
वृत्तसेवा
मंगळवार, 13 मार्च 2018

वनस्पतीमध्ये असलेल्या सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्मांच्या अस्थिर अशा घटकांची ओळख बेल्जियम येथील व्हीआयबी- कू लिवेन सूक्ष्मजीवशास्त्र केंद्रातील संशोधकांनी पटवली आहे. त्यासाठी त्यांनी १७५ अत्यावश्यक तेले आणि ३७ तैलसंयुगांच्या कार्यपद्धतीच्या चाचण्या घेतल्या आहेत. त्यातील अर्ध्यापेक्षा अधिक संयुगे ही कॅंडीडासारख्या विविध औषधांसाठी प्रतिकारक असलेल्या सूक्ष्मजीवांवरही चांगल्या प्रकारे नियंत्रण करू शकत असल्याचे दिसून आले आहे.

वनस्पतीमध्ये असलेल्या सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्मांच्या अस्थिर अशा घटकांची ओळख बेल्जियम येथील व्हीआयबी- कू लिवेन सूक्ष्मजीवशास्त्र केंद्रातील संशोधकांनी पटवली आहे. त्यासाठी त्यांनी १७५ अत्यावश्यक तेले आणि ३७ तैलसंयुगांच्या कार्यपद्धतीच्या चाचण्या घेतल्या आहेत. त्यातील अर्ध्यापेक्षा अधिक संयुगे ही कॅंडीडासारख्या विविध औषधांसाठी प्रतिकारक असलेल्या सूक्ष्मजीवांवरही चांगल्या प्रकारे नियंत्रण करू शकत असल्याचे दिसून आले आहे.

गेल्या काही वर्षांमध्ये रोगकारक जिवाणू अधिक ताकदवान होत आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर प्रतिजैविकांचा वापर वेगाने वाढत चालला आहे. ही प्रतिजैविकांची रोगनिवारण क्षमता जिवाणूंच्या वाढलेल्या प्रतिकारकतेमुळे कमी होत आहे. अशीच काहीशी स्थिती पिकांच्या बाबतीत आढळून येत आहे. मानव आणि पिके यामध्ये येणाऱ्या रोगांच्या नियंत्रणासाठी अधिक नैसर्गिक घटकांच्या वापरासाठी जागतिक पातळीवर संशोधकांचे प्रयत्न चालू आहेत. वनस्पतीमध्ये स्वसंरक्षणासाठी अनेक संयुगे तयार होत असतात. कीडी व रोगांचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी किंवा नियंत्रणात ठेवण्यासाठी त्याचा उपयोग होतो. अशा वनस्पतिजन्य १७५ आवश्यक तैलघटक (essential oil) आणि ३७ संयुगांच्या चाचण्या व्हीआयबी - कू लिवेन सूक्ष्मजीवशास्त्र केंद्रामधील संशोधक प्रो. पॅट्रिक व्हॅन डजिक व त्यांच्या सहकाऱ्यांनी घेतल्या आहेत. त्यासाठी त्यांनी नावीन्यपूर्ण प्रक्रियेचा वापर केला.

आवश्यक तेले आणि त्यांच्या संयुगांचा शोध
संस्थेतील अॅडम फेयार्ड यांनी एक हजारपेक्षा अधिक मूलद्रव्यांच्या अभ्यास व चाचण्यातून १७५ वेगवेगळी आवश्यक तेले मिळवली आहेत. वनस्पतिजन्य घटकांपासून स्टीम डिस्टिलेशन किंवा कोल्ड प्रेस पद्धतीने ही तेले मिळवली जातात. त्यातील जैविक कार्यरत घटकांची ओळख पटवून, त्यांच्या विविध मिश्रणांचे बुरशी व जिवाणूंवर होणारे परिणाम तपासले जात आहेत. त्याविषयी माहिती देताना प्रो. पॅट्रिक व्हॅन डजिक यांनी सांगितले, की मानवामध्ये रोगकारक ठरणाऱ्या दोन बुरशी कॅंडीडा अल्बिकन्स आणि कॅंडीडा ग्लाब्रेटा यांना लक्ष्य करू शकणाऱ्या औषधांच्या शोधात आम्ही आहोत. त्यातील कॅंडीडा ग्लाब्रेटा ही औषधांना अधिक प्रतिकारकता विकसित केलेली प्रजाती आहे. कॅंडीडा जिवाणूंच्या नियंत्रणासाठी जगभरामध्ये वापरल्या जाणाऱ्या फ्लुकोनॅझोल या औषधाचा परिणाम कमी होत आहे. हे जिवाणू त्यासाठी सहनशील होत आहेत. जिवाणूंवरील उपचारांमध्ये वनस्पतिजन्य आवश्यक तेले उपयुक्त ठरू शकत असल्याचे दिसून आले. हे संशोधन सायंटिफिक रिपोर्टसमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

अनेक संभाव्य उपयोग

  • संशोधन प्राथमिक पातळीवर यशस्वी ठरले असले, तरी त्याच्या वैद्यकीय चाचण्या होणे बाकी आहे. मात्र, वनस्पतिजन्य घटकांची अस्थिर तेले किंवा संयुगांची ओळख पटली आहे.
  • हॉस्पिटल्समधील स्वच्छतेसाठीही अशी संयुगे अत्यंत उपयुक्त ठरतील.
  • श्वसनाच्या समस्या असलेल्या रुग्णांच्या उपचारामध्ये वनस्पतिजन्य व नैसर्गिक संयुगे महत्त्वाची ठरतील.
  • शेतीमध्ये प्रामुख्याने काढणीपश्चात येणाऱ्या किडी व रोगांच्या नियंत्रणासाठी नैसर्गिक संयुगे उपयुक्त राहतील. कारण या टप्प्यामध्ये रासायनिक कीडनाशकांचे पर्याय अत्यंत कमी होत जातात.

इतर ताज्या घडामोडी
मत्स्यपालनामध्ये योग्य तांत्रिक बदलांची...सध्याच्या मत्स्यपालन पद्धतीमध्ये कोणतेही बदल न...
जळगाव बुरशीयुक्त शेवयांच्या प्रकरणात...जळगाव ः शालेय पोषण आहार वाटपानंतर अंगणवाडीमधील...
सातगाव पठार परिसरात बटाटा लागवडीस सुरवातसातगाव पठार, जि. पुणे : काही गावांमध्ये पावसाने...
सोलापूर जिल्ह्यात विजांच्या कडकडाटासह...सांगोला/करमाळा : जिल्ह्याच्या काही भागांत...
पुणे जिल्ह्यात पावसामुळे भात...पुणे : गेल्या काही दिवसांपासून पावसाने दडी...
मातीचा प्रत्येक कण सोन्यासारखा; तो वाया...नाशिक : शेतातील माती म्हणजे कोट्यवधी सूक्ष्म...
नांदेड जिल्ह्यात १ लाख ६५ हेक्टरवर पेरणीनांदेड ः नांदेड जिल्ह्यामध्ये यंदाच्या खरीप...
शेतकऱ्यांना पीककर्ज देणे टाळले तर ठेवी...नगर  ः शेतकऱ्यांना सध्या खरीप हंगामासाठी...
सातारा जिल्ह्यात पावसाचा जोर कायमसातारा  ः जिल्ह्यातील वाई, महाबळेश्वर, माण,...
नांदेड जिल्ह्यात फक्त ८.२९ टक्के...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यातील यंदा खरीप पीककर्ज...
तापीच्या पाण्यास गुजरातचा नकारमुंबई  ः पार-तापी नर्मदा नद्याजोड...
कापूस पीक नियोजनातून हमखास उत्पादन वाढसोनगीर, जि. धुळे ः कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांनी...
औरंगाबाद जिल्ह्यात अखेर पाऊस बरसलाऔरंगाबाद  : पावसाच्या प्रतीक्षेत असलेल्या...
`दमणगंगा नदीजोड योजनेचे फेरसर्व्हेक्षण...नाशिक : दमणगंगा (एकदरे) नदीजोड योजनेचे...
मराठवाड्यात साडेतीन लाख हेक्‍टरवर पेरणीऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील आठही जिल्ह्यांत ३ लाख ६७...
पीककर्जासाठी बँक अधिकाऱ्याने केली...दाताळा, जि. बुलडाणा : पीककर्ज मंजूर करून...
माॅन्सून सक्रिय, सर्वत्र चांगल्या...महाराष्ट्रावरील हवेचे दाब कमी झालेले असून १००४...
‘एसआरआय’पद्धतीने भात लागवडीचे तंत्रएसआरआय पद्धतीने भात लागवड केल्यामुळे रोपे, माती,...
भूमिगत निचरा प्रणालीद्वारे जमिनींची...पाणी व रासायनिक खते यांच्या अनियंत्रित वापरामुळे...
लागवड सावा पिकाची...जून महिन्यात सावा पिकाची पेरणी करावी. दोन ओळीतील...