agricultural stories in marathi, agro vision, plantation of varai, rala ( foxtail millet) | Agrowon

लागवड वरई, राळा पिकाची...
डॉ. कल्याण देवळाणकर, डॉ. योगेश पाटील
गुरुवार, 7 जून 2018

वरई हे कमी दिवसांत लवकर वाढ होणारे पीक आहे. वरईच्या के-१, जीपीयूपी-२१ या जातींची निवड करावी. राळा पिकाची लागवड हलक्‍या ते मध्यम मगदूराच्या जमिनीत करावी. अर्जुना, पी.एस.-४ या जाती चांगले उत्पादन देतात.

वरई हे कमी दिवसांत लवकर वाढ होणारे पीक आहे. वरईच्या के-१, जीपीयूपी-२१ या जातींची निवड करावी. राळा पिकाची लागवड हलक्‍या ते मध्यम मगदूराच्या जमिनीत करावी. अर्जुना, पी.एस.-४ या जाती चांगले उत्पादन देतात.

वरई या पिकाला चिना, वरई, वरी, भगर असेही म्हणतात. हे कमी दिवसांत लवकर वाढ होणारे पीक आहे. तृणधान्य वर्गातील हे पीक अत्यंत कमी अशा पाण्यावर येते. नागली वगळता इतर पर्वतीय तृणधान्यावर प्रक्रिया करून त्यापासून भगर करतात. भगर तयार करण्यासाठी प्रामुख्याने वरई, सावा, बर्टी व कोद्रा या धान्याचा वापर करतात. भगर तयार करण्यासाठी उपयोगात आणलेल्या धान्यावरून भगरचे प्रकार पडतात. उदा. वरई भगर, सावा भगर, बर्टी भगर व कोद्रा भगर. वरई भगर सर्वांत उच्च प्रतीची असून, बाजारभाव चांगला मिळतो. कोद्रा भगर सर्वांत हलक्‍या प्रतीची समजली जाते व बाजारभाव कमी मिळतो.

लागवड ः

  • जुलै महिन्यात या पिकाची पेरणी करावी. उशिरा खरीप हंगामात म्हणजे सप्टेंबरमध्ये पेरणी करावी. वरईची पेरणी तीनही हंगामात  करता येते.
  • खरीप हंगामात लागवड करण्यासाठी गादी वाफ्यावर पेरणी करून नंतर रोपांची पुनर्लागवड करावी.

बियाणे ः

  • पुनर्लागवड पद्धतीने पेरणी करावयाची झाल्यास ५ किलो प्रति हेक्‍टरी बियाणे पुरेसे होते.
  • ओळीत पेरणी करावयाची झाल्यास १० किलो प्रति हेक्‍टरी आणि फोकून पेरणी करावयाची झाल्यास १५ किलो प्रति हेक्‍टरी बियाणे लागते.

रोपवाटिका ः

  • एक ते दीड मीटर रुंद, ८ ते १० सें.मी. उंच आणि उतारानुसार लांबी ठेवून गादी वाफे तयार करावेत.
  • ७ ते ८ सें.मी. अंतरावर ओळीत १ ते २ सें.मी. खोल बियाणे पेरून झाकावे.
  • पेरणीपूर्वी व पेरणीनंतर प्रति गुंठा एक किलो युरिया द्यावा. अशा पद्धतीने लागवड केल्यास ३० ते ३५ दिवसांत रोपे लागवडीस तयार होतात.
  • ५ ते ७ गुंठे क्षेत्रावर केलेल्या रोपवाटिकेतील रोपे एक हेक्‍टर क्षेत्र लागवडीस पुरेशी होतात.

सुधारीत जाती ः

  • के-१  ः हलक्‍या जमिनीत येणारी मध्यम उंचीची हळवी जात.
  • जीपीयूपी-२१ ः मध्यम जमिनीत कमी ते मध्यम पावसात प्रतिसाद देणारी निमगरवी जात.

खत व्यवस्थापन ः

  • हे पीक नत्रखतास चांगला प्रतिसाद देते. हेक्टरी २ ते ३ टन शेणखत द्यावे. माती परीक्षणानुसार २० किलो नत्र व २० किलो स्फुरद प्रति हेक्‍टरी द्यावे.
  • पुनर्लागवडीच्या वेळी हेक्‍टरी १० किलो नत्र आणि २० किलो स्फुरद द्यावे. उर्वरित ५० टक्के नत्राचा हप्ता (१० किलो नत्र) पुनर्लागवडीनंतर ३० दिवसांच्या अंतराने द्यावा.

लागवडीचे अंतर ः
दोन ओळीत २५ सें.मी. आणि दोन रोपांतील १० सें.मी. अंतर ठेवून लागवड करावी.

तंत्र राळा लागवडीचे...
राळा पिकाला कानगणी, कोरा, टेकाई या स्थानिक नावाने ओळखतात. कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि उत्तर प्रदेशात या पिकाची लागवड होते. हलक्‍या ते मध्यम मगदूराच्या जमिनीत याची लागवड केली जाते.
पेरणी ः जून महिन्यात लागवड करावी. काही ठिकाणी पुनर्लागवड केली जाते.
बियाणे ः पुनर्लागवड पद्धतीने पेरणी करावयाची झाल्यास प्रति हेक्‍टरी ५ किलो, ओळीत पेरणी करावयाची झाल्यास ८ ते १० किलो आणि फोकून पेरणी करावयाची झाल्यास १२ ते १५ किलो बियाणे पुरेसे होते.
रोपवाटिका ः  एक ते दीड मीटर रुंद, ८ ते १० सें.मी. उंच आणि उतारानुसार लांबी ठेवून गादी वाफे तयार करावेत. पेरणी अगोदर वाफ्यांवर प्रति गुंठा १०० किलो सेंद्रिय खत पसरावे. यामुळे रोपांची वाढ चांगली होते.
सुधारित जाती ः अर्जुना, पी.एस.-४
खत व्यवस्थापन ः

  • चांगले कुजलेले ५ ते १० टन शेणखत प्रति हेक्‍टरी.
  • एक हेक्‍टर क्षेत्रासाठी १० किलो नत्र, २० किलो स्फूरद पुनर्लागवडीच्या वेळेस द्यावे. उर्वरीत ५० टक्के नत्राचा हप्ता (१० किलो नत्र प्रति हेक्टर) पुनर्लागवडीनंतर ३० दिवसांच्या आत द्यावा.

अंतर ः दोन ओळीतील २५ सें.मी. व दोन रोपांतील ८ ते १० सें.मी. अंतरावर पेरणी केल्यास अधिक उत्पादन मिळते.
कापणी  ः जून महिन्यात पेरणी केलेले पीक सप्टेंबरअखेरपर्यंत तयार होते.
उत्पादन ः जिरायती जमिनीत ५ ते १० क्विंटल, बागायती जमिनीत १० ते १६ क्विंटल प्रति हेक्टरी. चाऱ्याचे प्रति हेक्‍टरी  ४० क्‍विंटल उत्पादन मिळते. चाऱ्याचे तुकडे न करता जनावरास खाण्यास देता येते.

संपर्क ः ०२५५३-२४४०३२
(विभागीय कृषी संशोधन केंद्र, इगतपुरी, जि. नाशिक)

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
जळगावात आले २५०० ते ६००० रुपये...जळगाव ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
सिंदखेडराजा दुष्काळग्रस्त जाहीर कराअकोला : जिल्ह्यात या मोसमात तेल्हारा व अकोट या...
खान्देशातील धरणांत अल्प पाणीसाठा जळगाव : खान्‍देशातील तापी व पांझरा नदीवरील...
कोल्हापूरात धरणे भरली; नद्यांची...कोल्हापूर : केवळ पंधरा दिवसांतच जिल्ह्यातील...
जळगाव जिल्हा परिषदेत विरोधक शांत;...जळगाव : पोषण आहार, शिक्षक बदल्या यावरून जिल्हा...
नगर जिल्ह्याच्या काही भागांत पावसाचे...नगर ः गेल्या अनेक दिवसांपासून गायब झालेला आणि...
भंडारा जिल्ह्यातील धान उत्पादनात घटीची...भंडारा : गेल्या वीस दिवसांपासून धानपट्ट्यात...
नगरमध्ये डाळिंबाच्या दरात पंचवीस...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये गेल्या दीड महिन्याच्या...
उरुग्वेतील गायीमधील लेप्टोस्पायरा...जगभरामध्ये प्राणी आणि मनुष्यामध्ये...
सागरी माशांच्या बिजोत्पादनाचे तंत्र...कोची येथील केंद्रीय सामुद्री मत्स्य संशोधन...
कोल्हापुरातील ११० गावांत कृत्रिम...कोल्हापूर : अनुवंशिक सुधारणा होऊन सशक्त जनावरांची...
पुणे विभागात ७३,७४० हजार हेक्टरवर...पुणे   ः  गेल्या साडेतीन महिन्यांत...
मराठवाड्यासाठी निधी कमी पडू दिला जाणार...औरंगाबाद  : मराठवाड्याच्या दुष्काळमुक्तीसाठी...
पावसाअभावी वऱ्हाडात सोयाबीनचे उत्पादन...अकोला   ः या हंगामात वऱ्हाडात सर्वाधिक लागवड...
पुणे जिल्ह्यात महिनाभरात नऊ जणांचा...उरुळी कांचन, जि. पुणे : संपूर्ण राज्यात चिंतेचा...
मी 35-40 रूपयांनी पेट्रोल-डिझेलची...नवी दिल्ली : सध्या पेट्रोल-डिझेल दरवाढीमुळे मोदी...
लाल मातीचा सन्मान वाढविणारे आंदळकरकोल्हापुरातील २२ जून १९७० चा म्हणजे ४८...
डी.आर. कुलकर्णी यांचे निधनपुणे : 'सकाळ'च्या पुणे आवृत्तीतील मुख्य उपसंपादक...
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा आज जन्मदिन...भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज 68 वा वाढदिवस...
देशात सर्वाधिक महाग पेट्रोल मराठवाड्यात...लातूर : गेली सलग अठरा दिवस देशात पेट्रोल आणि...