agricultural stories in marathi, agro vision, plantation of varai, rala ( foxtail millet) | Agrowon

लागवड वरई, राळा पिकाची...
डॉ. कल्याण देवळाणकर, डॉ. योगेश पाटील
गुरुवार, 7 जून 2018

वरई हे कमी दिवसांत लवकर वाढ होणारे पीक आहे. वरईच्या के-१, जीपीयूपी-२१ या जातींची निवड करावी. राळा पिकाची लागवड हलक्‍या ते मध्यम मगदूराच्या जमिनीत करावी. अर्जुना, पी.एस.-४ या जाती चांगले उत्पादन देतात.

वरई हे कमी दिवसांत लवकर वाढ होणारे पीक आहे. वरईच्या के-१, जीपीयूपी-२१ या जातींची निवड करावी. राळा पिकाची लागवड हलक्‍या ते मध्यम मगदूराच्या जमिनीत करावी. अर्जुना, पी.एस.-४ या जाती चांगले उत्पादन देतात.

वरई या पिकाला चिना, वरई, वरी, भगर असेही म्हणतात. हे कमी दिवसांत लवकर वाढ होणारे पीक आहे. तृणधान्य वर्गातील हे पीक अत्यंत कमी अशा पाण्यावर येते. नागली वगळता इतर पर्वतीय तृणधान्यावर प्रक्रिया करून त्यापासून भगर करतात. भगर तयार करण्यासाठी प्रामुख्याने वरई, सावा, बर्टी व कोद्रा या धान्याचा वापर करतात. भगर तयार करण्यासाठी उपयोगात आणलेल्या धान्यावरून भगरचे प्रकार पडतात. उदा. वरई भगर, सावा भगर, बर्टी भगर व कोद्रा भगर. वरई भगर सर्वांत उच्च प्रतीची असून, बाजारभाव चांगला मिळतो. कोद्रा भगर सर्वांत हलक्‍या प्रतीची समजली जाते व बाजारभाव कमी मिळतो.

लागवड ः

  • जुलै महिन्यात या पिकाची पेरणी करावी. उशिरा खरीप हंगामात म्हणजे सप्टेंबरमध्ये पेरणी करावी. वरईची पेरणी तीनही हंगामात  करता येते.
  • खरीप हंगामात लागवड करण्यासाठी गादी वाफ्यावर पेरणी करून नंतर रोपांची पुनर्लागवड करावी.

बियाणे ः

  • पुनर्लागवड पद्धतीने पेरणी करावयाची झाल्यास ५ किलो प्रति हेक्‍टरी बियाणे पुरेसे होते.
  • ओळीत पेरणी करावयाची झाल्यास १० किलो प्रति हेक्‍टरी आणि फोकून पेरणी करावयाची झाल्यास १५ किलो प्रति हेक्‍टरी बियाणे लागते.

रोपवाटिका ः

  • एक ते दीड मीटर रुंद, ८ ते १० सें.मी. उंच आणि उतारानुसार लांबी ठेवून गादी वाफे तयार करावेत.
  • ७ ते ८ सें.मी. अंतरावर ओळीत १ ते २ सें.मी. खोल बियाणे पेरून झाकावे.
  • पेरणीपूर्वी व पेरणीनंतर प्रति गुंठा एक किलो युरिया द्यावा. अशा पद्धतीने लागवड केल्यास ३० ते ३५ दिवसांत रोपे लागवडीस तयार होतात.
  • ५ ते ७ गुंठे क्षेत्रावर केलेल्या रोपवाटिकेतील रोपे एक हेक्‍टर क्षेत्र लागवडीस पुरेशी होतात.

सुधारीत जाती ः

  • के-१  ः हलक्‍या जमिनीत येणारी मध्यम उंचीची हळवी जात.
  • जीपीयूपी-२१ ः मध्यम जमिनीत कमी ते मध्यम पावसात प्रतिसाद देणारी निमगरवी जात.

खत व्यवस्थापन ः

  • हे पीक नत्रखतास चांगला प्रतिसाद देते. हेक्टरी २ ते ३ टन शेणखत द्यावे. माती परीक्षणानुसार २० किलो नत्र व २० किलो स्फुरद प्रति हेक्‍टरी द्यावे.
  • पुनर्लागवडीच्या वेळी हेक्‍टरी १० किलो नत्र आणि २० किलो स्फुरद द्यावे. उर्वरित ५० टक्के नत्राचा हप्ता (१० किलो नत्र) पुनर्लागवडीनंतर ३० दिवसांच्या अंतराने द्यावा.

लागवडीचे अंतर ः
दोन ओळीत २५ सें.मी. आणि दोन रोपांतील १० सें.मी. अंतर ठेवून लागवड करावी.

तंत्र राळा लागवडीचे...
राळा पिकाला कानगणी, कोरा, टेकाई या स्थानिक नावाने ओळखतात. कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि उत्तर प्रदेशात या पिकाची लागवड होते. हलक्‍या ते मध्यम मगदूराच्या जमिनीत याची लागवड केली जाते.
पेरणी ः जून महिन्यात लागवड करावी. काही ठिकाणी पुनर्लागवड केली जाते.
बियाणे ः पुनर्लागवड पद्धतीने पेरणी करावयाची झाल्यास प्रति हेक्‍टरी ५ किलो, ओळीत पेरणी करावयाची झाल्यास ८ ते १० किलो आणि फोकून पेरणी करावयाची झाल्यास १२ ते १५ किलो बियाणे पुरेसे होते.
रोपवाटिका ः  एक ते दीड मीटर रुंद, ८ ते १० सें.मी. उंच आणि उतारानुसार लांबी ठेवून गादी वाफे तयार करावेत. पेरणी अगोदर वाफ्यांवर प्रति गुंठा १०० किलो सेंद्रिय खत पसरावे. यामुळे रोपांची वाढ चांगली होते.
सुधारित जाती ः अर्जुना, पी.एस.-४
खत व्यवस्थापन ः

  • चांगले कुजलेले ५ ते १० टन शेणखत प्रति हेक्‍टरी.
  • एक हेक्‍टर क्षेत्रासाठी १० किलो नत्र, २० किलो स्फूरद पुनर्लागवडीच्या वेळेस द्यावे. उर्वरीत ५० टक्के नत्राचा हप्ता (१० किलो नत्र प्रति हेक्टर) पुनर्लागवडीनंतर ३० दिवसांच्या आत द्यावा.

अंतर ः दोन ओळीतील २५ सें.मी. व दोन रोपांतील ८ ते १० सें.मी. अंतरावर पेरणी केल्यास अधिक उत्पादन मिळते.
कापणी  ः जून महिन्यात पेरणी केलेले पीक सप्टेंबरअखेरपर्यंत तयार होते.
उत्पादन ः जिरायती जमिनीत ५ ते १० क्विंटल, बागायती जमिनीत १० ते १६ क्विंटल प्रति हेक्टरी. चाऱ्याचे प्रति हेक्‍टरी  ४० क्‍विंटल उत्पादन मिळते. चाऱ्याचे तुकडे न करता जनावरास खाण्यास देता येते.

संपर्क ः ०२५५३-२४४०३२
(विभागीय कृषी संशोधन केंद्र, इगतपुरी, जि. नाशिक)

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
अकोल्यात तूर प्रतिक्विंटल ४२०० ते ५४००...अकोला ः स्थानिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीत...
प्रतिष्ठेच्या माढ्यात मतदानासाठी चुरस सोलापूर : संपूर्ण राज्याचे लक्ष वेधलेल्या व...
सांगली काही ठिकणी ‘ईव्हीएम’च्या...सांगली ः जिल्ह्यात लोकसभेसाठी झालेल्या मतदानावेळी...
कोल्हापूर, हातकणंगले मतदारसंघात चुरशीने...कोल्हापूर : लोकसभेच्या कोल्हापूर आणि हातकणंगले...
मोदी यांच्या सभेसाठी कांदा लिलाव बंदनाशिक : नाशिक व दिंडोरी लोकसभा मतदारसंघातील...
परभणी ः दूध संकलनात सात लाख ८९ हजार...परभणी ः शासकीय दूध योजनेअंतर्गंत परभणी दुग्धशाळेत...
राज्यात तिसऱ्या टप्प्यात शांततेत मतदानमुंबई :  लोकसभा निवडणुकीच्या तिसऱ्या...
लोकांचा कौल आघाडीलाच; पण ईव्हीएम...मुंबई : मी अनेक मतदारसंघांमध्ये फिरलो....
शिर्डी लोकसभा निवडणुकीसाठी वीस उमेदवार...नगर   : नगर लोकसभा मतदारसंघात मंगळवारी...
सोलापूर जिल्ह्यातील ६६२...सोलापूर  : लोकसभा निवडणुकीची धामधूम सुरू...
पुण्यात पाच वाजेपर्यंत ५३ टक्के मतदानपुणे  ः पुणे लोकसभा मतदारसंघात मंगळवारी (ता....
बारामतीत शांततेत मतदानपुणे  : बारामती लोकसभा मतदारसंघासाठी...
पुणे जिल्ह्यातील १४ कारखान्यांचा गाळप...पुणे  ः जिल्ह्यातील १४ साखर कारखान्यांचा...
बुलडाण्यात खरिपात सात लाख ३८ हजार...बुलडाणा  ः येत्या खरीप हंगामात जिल्हयात...
तुरीचे चुकारे रखडल्याने शेतकरी अडचणीत   संग्रामपूर, जि. बुलडाणा  : शासनाच्या हमीभाव...
नगर लोकसभा मतदारसंघात उत्साहात मतदाननगर ः नगर लोकसभा मतदारसंघात मंगळवारी (ता. २३)...
उपयोगानुसार वनशेतीसाठी वृक्षांची निवडवनशेतीसाठी मुख्यतः कोरडवाहू अथवा पडीक जमिनीची...
आंतरमशागतीसाठी अवजारेमकृवि चाकाचे हात कोळपे ः या अवजाराने आपण खुरपणी,...
एकलहरे वीज केंद्रात उभारली रोपवाटिकानाशिक : पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी...
जळगाव : निवडणुकीमुळे टॅँकरचे प्रस्ताव...जळगाव : खानदेशात दिवसागणिक पिण्याच्या...