झाडांच्या प्रजातीनुसार ठरते बुरशी-बियांचे नाते
वृत्तसेवा
बुधवार, 11 ऑक्टोबर 2017

उष्णवर्गीय कटिबंधातील झाडांची विविधता आणि त्यावर आधारित बुरशींची विविधता यातील सहसंबंधांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न पनामा येथील स्मिथोसोनियन ट्रॉपिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथील संशोधकांनी केला आहे. या वनस्पतींच्या बियांच्या अंकुरण्यासाठी विविध प्रकारच्या बुरशी मदत करत असतात. थोडक्यात, वनस्पतीच्या प्रजातीशी विशिष्ट अशा बुरशींशी जोडी जमलेली असते. त्यामुळे जैवविविधता ही एकमेकांना पूरक असते. या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘प्रोसिडिंग्स ऑफ दी नॅशनल अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

उष्णवर्गीय कटिबंधातील झाडांची विविधता आणि त्यावर आधारित बुरशींची विविधता यातील सहसंबंधांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न पनामा येथील स्मिथोसोनियन ट्रॉपिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथील संशोधकांनी केला आहे. या वनस्पतींच्या बियांच्या अंकुरण्यासाठी विविध प्रकारच्या बुरशी मदत करत असतात. थोडक्यात, वनस्पतीच्या प्रजातीशी विशिष्ट अशा बुरशींशी जोडी जमलेली असते. त्यामुळे जैवविविधता ही एकमेकांना पूरक असते. या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘प्रोसिडिंग्स ऑफ दी नॅशनल अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

जंगलामध्ये झाडांची विविधता असणे हे एकाच वेळी अन्य अनेक बुरशी, जिवाणू, विषाणू यांच्यासह प्राण्याच्या प्रजातींच्या विविधतेसाठी आवश्यक असते. जंगलामध्ये जमिनीवर पडलेल्या बियांचे अंकुरण होण्याच्या प्रक्रियेमध्ये हे सूक्ष्मजीव अत्यंत मोलाची भूमिका निभावत असतात. वनस्पतीच्या प्रजाती आणि त्यांच्या संबंधित बुरशींचा अभ्यास पनामा येथील स्मिथसोनियन ट्रॉपिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूटमधील संशोधक कॅरोलिना सारमियन्टो यांनी केला आहे. त्या विषयी माहिती देताना त्यांनी सांगितले, की वनस्पतींच्या प्रजातीनुसार त्यांच्या बियांवर वाढणाऱ्या बुरश्यांची जोडी जमलेली असते. त्यातूनच या बुरश्या बियांच्या अंकुरण, वाढीला मदत करणार की त्याला नष्ट करणार हे ठरत असते. अर्था वेगवेगळ्या बियांशी बुरशींचे वागणे वेगळे का असते, याविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. यामागील गूढ उलगडण्यासाठी आम्ही प्रयत्न केले.

  • या अभ्यासामध्ये बॅरो कोलोरॅडो बेटावरील जंगलामध्ये आढळणाऱ्या स्थानिक नऊ प्रजातींच्या ८३०० हजार बिया जमिनीमध्ये एक महिना ते एक वर्ष या काळासाठी गाडल्या. वेगवेगळ्या काळानंतर त्या काढून त्यावर वाढणाऱ्या बुरशींच्या प्रजातींचे विश्लेषण केले.
  • बियांचा बाह्य भाग निर्जंतूक करून, बिया अर्ध्या कापून घेतल्या. अर्ध्या भागावरील बुरशींचा वाढ प्रयोगशाळेमध्ये केली. अशा वेगळ्या केलेल्या बुरशांची संख्या १४६० इतकी भरली. त्यातील दोनशे बुरशी प्रजातींची ओळख पटवण्यात आली.
  • उर्वरीत अर्ध्या भागातील जिवंत असलेल्या अंकुराची वाढ व अन्य स्थितीची माहिती जमा केली.

निष्कर्ष

  • प्रजाती, काळ यासोबतच मातीचा प्रकार, जंगलातील अन्य झाडांचे प्रकार यानुसार बुरशींच्या प्रजाती व संख्या यात बदल होत असल्याचे दिसून आले. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे एका झाडाच्या प्रजातीसाठी नुकसानकारक असलेली बुरशी दुसऱ्या झाडासाठी मात्र उपकारक ठरत असल्याचे सहसंशोधिका पॉल कॅनिलो झालामिया यांनी सांगितले.

इतर बातम्या
कर्जमाफी योजनेस प्रारंभ...राज्य सरकारची...मुंबई : कर्जमाफी देण्यासाठी जाहीर करण्यात आलेल्या...
वाढत्या लोकसंख्येसाठी व्हर्टिकल फार्म...भारतासारख्या उच्च लोकसंख्या असलेल्या देशांसाठी...
केवळ अमळनेरलाच कडधान्य खरेदी केंद्र सुरू जळगाव  ः जिल्ह्यात मंगळवारपर्यंत (ता. १७)...
आयुर्वेदिक रेसिपींच्या आस्वादासाठी...पुणे ः आयुर्वेदात उल्लेख असलेल्या...
बीजी ३ च्या विनापरवाना विक्रीवर...मुंबई : तणनाशक सहनशील (हर्बिसाईड टाॅलरंट)...
उत्पादन, उत्पन्नवाढीसाठी गटशेतीची कास...देळेगव्हाण, जि. जालना  : शेती क्षेत्र घटत...
परभणी जिल्ह्यात कृषी विभागातील ३१ टक्के...परभणी ः परभणी जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी...
राज्यात कापूस खरेदी २५ पासूननागपूर : राज्यात बुधवार (ता. २५) पासून पणन...
वऱ्हाडातील प्रकल्पांची ‘तहान’ कायमअकोला  ः दिवाळीचे पर्व सुरू झाले; मात्र या...
नाफेडच्या खरेदी केंद्रांवर सोयाबीनला '...परभणी : नाफेडमार्फत आधारभूत किंमत खरेदी...
नागपूर ३६.४ अंशांवरपुणे : राज्यातील काही भागांत कमाल तापमानात वाढ...
उत्पादकता घटल्याने फूल मार्केटमध्ये...नागपूर : परतीच्या पावसाचा फटका बसल्याने या वर्षी...
मंचर बाजार समितीत कटतीद्वारे लूटपुणे : पालेभाज्यांसाठी आणि विशेषतः काेथिंबीरीसाठी...
नांदेड विभागात ३३ कारखान्यांच्या...परभणी : नांदेड विभागातील ५ जिल्ह्यांतील ३३ साखर...
समृद्धी महामार्गाच्या विरोधाची धार...घोटी, जि. नाशिक : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस...
‘महाबीज’ करणार २७ जिल्ह्यांत बीजोत्पादनअकोला ः राष्ट्रीय कृषी विस्तार व तंत्रज्ञान...
एक चमचा तेलामुळे शोषली जातील हिरव्या...एक चमचा तेलाचा हिरव्या भाजीसोबत केलेला उपयोग,...
कोल्हापूर जिल्ह्यात सततच्या पावसाने...कोल्हापूर : सततच्या पावसामुळे पिकात पाणी साचून...
तापमान पुन्हा वाढू लागलेपुणे : गेल्या काही दिवसांपासून राज्यातील बहुतांशी...
शेतकऱ्यांना प्रक्रिया उद्योग,...पुणे ः ‘‘स्टार्चचे प्रमाण निम्म्यापेक्षा कमी...