agricultural stories in marathi, agro vision, relation between plant & fungus diversity | Agrowon

झाडांच्या प्रजातीनुसार ठरते बुरशी-बियांचे नाते
वृत्तसेवा
बुधवार, 11 ऑक्टोबर 2017

उष्णवर्गीय कटिबंधातील झाडांची विविधता आणि त्यावर आधारित बुरशींची विविधता यातील सहसंबंधांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न पनामा येथील स्मिथोसोनियन ट्रॉपिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथील संशोधकांनी केला आहे. या वनस्पतींच्या बियांच्या अंकुरण्यासाठी विविध प्रकारच्या बुरशी मदत करत असतात. थोडक्यात, वनस्पतीच्या प्रजातीशी विशिष्ट अशा बुरशींशी जोडी जमलेली असते. त्यामुळे जैवविविधता ही एकमेकांना पूरक असते. या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘प्रोसिडिंग्स ऑफ दी नॅशनल अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

उष्णवर्गीय कटिबंधातील झाडांची विविधता आणि त्यावर आधारित बुरशींची विविधता यातील सहसंबंधांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न पनामा येथील स्मिथोसोनियन ट्रॉपिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथील संशोधकांनी केला आहे. या वनस्पतींच्या बियांच्या अंकुरण्यासाठी विविध प्रकारच्या बुरशी मदत करत असतात. थोडक्यात, वनस्पतीच्या प्रजातीशी विशिष्ट अशा बुरशींशी जोडी जमलेली असते. त्यामुळे जैवविविधता ही एकमेकांना पूरक असते. या संशोधनाचे निष्कर्ष ‘प्रोसिडिंग्स ऑफ दी नॅशनल अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

जंगलामध्ये झाडांची विविधता असणे हे एकाच वेळी अन्य अनेक बुरशी, जिवाणू, विषाणू यांच्यासह प्राण्याच्या प्रजातींच्या विविधतेसाठी आवश्यक असते. जंगलामध्ये जमिनीवर पडलेल्या बियांचे अंकुरण होण्याच्या प्रक्रियेमध्ये हे सूक्ष्मजीव अत्यंत मोलाची भूमिका निभावत असतात. वनस्पतीच्या प्रजाती आणि त्यांच्या संबंधित बुरशींचा अभ्यास पनामा येथील स्मिथसोनियन ट्रॉपिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूटमधील संशोधक कॅरोलिना सारमियन्टो यांनी केला आहे. त्या विषयी माहिती देताना त्यांनी सांगितले, की वनस्पतींच्या प्रजातीनुसार त्यांच्या बियांवर वाढणाऱ्या बुरश्यांची जोडी जमलेली असते. त्यातूनच या बुरश्या बियांच्या अंकुरण, वाढीला मदत करणार की त्याला नष्ट करणार हे ठरत असते. अर्था वेगवेगळ्या बियांशी बुरशींचे वागणे वेगळे का असते, याविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. यामागील गूढ उलगडण्यासाठी आम्ही प्रयत्न केले.

  • या अभ्यासामध्ये बॅरो कोलोरॅडो बेटावरील जंगलामध्ये आढळणाऱ्या स्थानिक नऊ प्रजातींच्या ८३०० हजार बिया जमिनीमध्ये एक महिना ते एक वर्ष या काळासाठी गाडल्या. वेगवेगळ्या काळानंतर त्या काढून त्यावर वाढणाऱ्या बुरशींच्या प्रजातींचे विश्लेषण केले.
  • बियांचा बाह्य भाग निर्जंतूक करून, बिया अर्ध्या कापून घेतल्या. अर्ध्या भागावरील बुरशींचा वाढ प्रयोगशाळेमध्ये केली. अशा वेगळ्या केलेल्या बुरशांची संख्या १४६० इतकी भरली. त्यातील दोनशे बुरशी प्रजातींची ओळख पटवण्यात आली.
  • उर्वरीत अर्ध्या भागातील जिवंत असलेल्या अंकुराची वाढ व अन्य स्थितीची माहिती जमा केली.

निष्कर्ष

  • प्रजाती, काळ यासोबतच मातीचा प्रकार, जंगलातील अन्य झाडांचे प्रकार यानुसार बुरशींच्या प्रजाती व संख्या यात बदल होत असल्याचे दिसून आले. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे एका झाडाच्या प्रजातीसाठी नुकसानकारक असलेली बुरशी दुसऱ्या झाडासाठी मात्र उपकारक ठरत असल्याचे सहसंशोधिका पॉल कॅनिलो झालामिया यांनी सांगितले.

इतर बातम्या
कर्जमाफी मिळत नसेल, तर सरकारी देणी भरू...नागपूर : राज्यातील शेतकऱ्यांना संकटातून बाहेर...
पुणे जिल्ह्याची भूजलपातळी उंचावलीपुणे ः यंदाच्या मॉन्सून कालावधीत तसेच परतीच्या...
पंतप्रधान मोदी शेतकऱ्यांबाबत बोलत नाहीत...अहमदाबाद, गुजरात  ः गुजरातमधील विधानसभा...
शेतकरी मृत्यूंची माहिती स्थानिक...नागपूर : कापूस आणि सोयाबीन पिकांवर विषारी...
मध्य महाराष्ट्र, कोकणात धुकेपुणे : मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणातील अनेक भागांत...
लातूर जिल्ह्यात सव्वाचारशे शेतकऱ्यांचे...लातूर  ः शासनाने शेतकऱ्यांच्या सोयाबीनला हमी...
पाच लघू तलावांतील पाणीसाठ्यात घटपरभणी : जिल्ह्यातील २२ लघू प्रकल्पांच्या...
नोकरीसाठीच नव्हे, तर शेतीसाठी कृषी...बुलडाणा : सध्या प्रत्येकाला नोकरी हवी आहे....
विदर्भात सरत्या वर्षात १२०० शेतकरी...नागपूर ः दुष्काळ, नापिकी, कर्जबाजारीपणा यामुळे...
कपाशीचे पीक बोंडअळीच्या घशातकिनगाव ः कापूस राज्यातील दुसरे महत्त्वाचे...
हमीभाव खरेदी केंद्राकडे शेतकऱ्यांची पाठऔसा, जि. लातूर ः तालुक्‍यात शासनाच्या कृषी व...
फवारणीप्रकरणी नेटिसांना अधिकाऱ्यांचे...यवतमाळ ः कीटकनाशकांच्या फवारणीप्रकरणी...
कर्जमाफीवरून विधिमंडळ ठप्प नागपूर : हिवाळी अधिवेशनाच्या दुसऱ्या दिवशी...
शेतमाल तारण योजनेत सुपारीचा समावेशदाभोळ, जि. रत्नागिरी  : कोकणातील इतर...
डॉ. तनपुरे कारखान्याचे माजी अध्यक्ष... राहुरी, जि. नगर : डॉ. तनपुरे सहकारी साखर...
शरद पवारांकडून ३२ वर्षांनंतर मोर्चाचे...नागपूर : काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून आज...
उत्तर महाराष्ट्रात आजपासून धुकेपुणे : जमिनीत पुरेसा ओलावा असून दिवसभर प्रखर...
विधान भवनावर विरोधकांचा आज हल्लाबोल...नागपूर : शेतकरी कर्जमाफी, बोंड अळीमुळे कपाशीचे...
पुणे जिल्ह्यातील धरणांत १४३ टीएमसी...पुणे : यंदा पुणे जिल्ह्यातील पश्चिम पट्ट्यात...
अडीच लाख टनांनी यंदा दूध पावडर साठा...पुणे : देशातील दूध पावडर साठा दिवसेंदिवस वाढत...