agricultural stories in marathi, agro vision, remote sencing for forest survey | Agrowon

रिमोट सेन्सिंग तंत्राने जंगलाचे निरीक्षण होईल सोपे
वृत्तसेवा
शनिवार, 18 नोव्हेंबर 2017

जंगली पर्यावरणातील उत्पादकता आणि स्थिरता ही मुख्यतः वैविध्यावर अवलंबून असते. त्याचे मापन करण्याची नवी पद्धती झुरीच विद्यापीठातील संशोधकांनी विकसित केली आहे. त्याद्वारे मापनासोबतच विविधतेचा विविध पातळीवर नकाशाही मिळवतात. अगदी एका झाडापासून आणि एखाद्या संपूर्ण प्रजातींचा विविध प्रमाणामध्ये नकाशा मिळवता येतो. त्यासाठी विमानाद्वारे एअर सेन्सिंग तंत्राचा वापर केला जातो. भविष्यात उपग्रहाद्वारे जंगलाचे मॅपिंग करण्याच्या अचूक पद्धती शक्य होऊ शकतील.

जंगली पर्यावरणातील उत्पादकता आणि स्थिरता ही मुख्यतः वैविध्यावर अवलंबून असते. त्याचे मापन करण्याची नवी पद्धती झुरीच विद्यापीठातील संशोधकांनी विकसित केली आहे. त्याद्वारे मापनासोबतच विविधतेचा विविध पातळीवर नकाशाही मिळवतात. अगदी एका झाडापासून आणि एखाद्या संपूर्ण प्रजातींचा विविध प्रमाणामध्ये नकाशा मिळवता येतो. त्यासाठी विमानाद्वारे एअर सेन्सिंग तंत्राचा वापर केला जातो. भविष्यात उपग्रहाद्वारे जंगलाचे मॅपिंग करण्याच्या अचूक पद्धती शक्य होऊ शकतील.

पर्यावरण अभ्यासामध्ये वनस्पतींची विविधता आणि एकूण पर्यावरणाच्या सक्रियतेचा उत्तम संबंध असल्याचे मानले जाते. ज्या जंगलामध्ये अधिक पर्यावरणीय सक्रियता असते, ती अधिक उत्पादक व स्थिर असल्याचे दिसून येते. अशी जंगले पर्यावरणातील बदलांनाही चांगल्या प्रकारे सामोरी जात असल्याचे स्पष्ट होते. त्याच प्रकारे रोग किडीचा उद्रेक, वणवे आणि चक्रिवादळे यांसाठीही ती कमी संवेदनशील असतात. आकाशातून जंगलातील वनस्पतींची विविधता मोजण्यासाठी शरीरशास्त्रीय निकष आणि अन्य घटकांचा आधार घेतला जातो. पूर्वी या कामासाठी प्रत्यक्ष जंगलांचे माणसांद्वारे सर्वेक्षण केले जात असे. यामध्ये अधिक कुशल माणसांची गरज असे. अर्थात, त्यातही वनस्पतींची संख्या आणि प्रजाती यावर मर्यादा येत. यावर मात करण्यासाठी झुरीच विद्यापीठ आणि कॅलिफोर्निया तंत्र संस्था, नासा येथील संशोधकांनी एकत्र रिमोट सेन्सिंग तंत्राचा वापर करत नवीन पद्धती विकसित केली आहे. त्याद्वारे लहान किंवा मोठ्या जंगलातील सक्रिय विविधता, प्रजातीविरहित विस्तृत माहिती मिळवणे शक्य होते.

  • या पद्धतीचा वापर करून लेगेर्न पर्वतीय प्रदेशातील थंड भागातील जंगलांचे निरीक्षण केले. याद्वारे एकाच वेळी संपू्र्ण जंगलाचा अभ्यास करण्याची संधी मिळाली. जंगलातील वनस्पतींच्या पाने किंवा कॅनोपीचे वरून निरीक्षण करून अभ्यास करण्यात आल्याचे मायकेल स्केपमॅन यांनी सांगितले. ते भौगोलिक विभागातील रिमोट सेन्सिंग प्रयोगशाळेमध्ये कार्यरत आहेत.
  • लेसर स्कॅनिंग तंत्रामुळे संशोधकांना कॅनोपीतील उंची, पानांचे प्रमाण आणि फांद्यांची घनता याविषयी माहिती मिळवणे शक्य झाले. त्यातून कॅनोपिच्या विविध थरांपर्यंत पोचणाऱ्या सूर्यप्रकाशाचाही वेध घेता येतो. त्याचप्रमाणे कार्बन डायऑक्साइड आणि त्याचा वनस्पतींकडून होणारा वापर याविषयी माहिती मिळते. या साऱ्या घटकांच्या इमेजिंग स्पेक्ट्रोस्कोपी तंत्राद्वारे प्रतिमाही मिळवता येतात. त्यावरून जंगलाच्या एकूण आरोग्याचा वेध घेणे शक्य होते.
  • चाचणीमध्ये पानांच्या विविध पातळीवर माहिती मिळवून त्याचे तुलनात्मक विश्लेषणही करण्यात आले. तसेच ज्या भागामध्ये कोरडी, तीव्र उताराची आणि खडकाळ माती होती, तेथील वनस्पतींच्या वाढीचा अभ्यास केला.
  • भविष्यामध्ये अवकाशातून विशेषतः उपग्रहाद्वारे अशा प्रकारे निरीक्षण करणे शक्य होऊ शकते. त्यामुळे अत्यंत कमी मनुष्यबळामध्ये अधिक माहिती एकाच वेळी मिळवणे शक्य होईल, अशा आशा आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
कर्जमाफीची प्रक्रिया थंडावल्याने...सोलापूर : शेतमालाचे कोसळलेले दर, कर्जमाफी होऊनही...
योग्य पद्धतीने करा दालचिनी काढणीनोव्हेंबर ते मार्च या कालावधीत दालचिनी काढणीचा...
परभणीत फ्लॅावर प्रतिक्विंटल ४०० ते ७००...परभणी ः येथील जुना मोंढा भागातील फळे भाजीपाला...
भाजपची राष्ट्रीय परिषद ११ जानेवारीपासूननवी दिल्ली ः भारतीय जनता पक्षाच्या राष्ट्रीय...
यंत्रमाग १ तर प्रोसेस, सायझिंगला २...मुंबई  ः महाराष्ट्र राज्याचे वस्त्रोद्योग...
अटी, शर्ती काढल्या तरच कर्जमाफीचा फायदा नगर : सरकारच्या चुकीच्या धोरणामुळे कर्ज झाले आहे...
कर्जासाठी शेतकऱ्याचा बॅंकेसमोर मृत्यू...मुंबई : कर्जाच्या मागणीसाठी शेतकऱ्यांना स्टेट...
ग्रामपंचायतीच्या ८०० सदस्यांचे सदस्यत्व...सोलापूर : निवडणूक निकालानंतर सहा महिन्यांच्या आत...
प्रतापगडावर शिवप्रताप दिन उत्साहातसातारा : ढोल-ताशांचा रोमांचकारी गजर, छत्रपती...
कांद्याला पाचशे रुपये अनुदान द्यानाशिक : कांद्याला हमीभाव मिळत नसल्याने...
'प्रकल्पग्रस्त पुनर्वसनात वेळेचा अपव्यय...नाशिक : शासकीय अधिकारी काम कसे करतात, यावरच...
बचत गटांच्या सक्षमीकरणासाठी ‘...मुंबई : राज्यातील महिला सक्षमीकरणाशी निगडित...
वीस वाळू घाटांच्या लिलावाचा मार्ग मोकळाअकोला : मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने...
नांदेडमध्ये नाफेडतर्फे तूर खरेदी केंद्र...नांदेड ः केंद्र शासनाच्या आधारभूत किंमत खरेदी...
परभणीत आज शेतकरी सुकाणू समिती बैठकपरभणी : राज्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत,...
सांगली बाजार समितीत हमालांचे आंदोलनसांगली ः कृषी उत्पन्न बाजार समितीतील हमालांनी...
नगर जिल्ह्यात हमी केंद्रांकडे शेतकरी...नगर ः आधारभूत किमतीने मूग, उडीद सोयाबीनची खरेदी...
शिवसेनेकडून जिल्हा परिषदेत नाराजांचे...जळगाव : जिल्हा परिषदेत तीन पंचवार्षिक भाजपसोबत...
शेतकरी मृत्यूप्रकरणी पाथरी बाजारपेठेत...पाथरी, जि. परभणी  : पीककर्जाच्या मागणीसाठी...
अण्णा हजारे यांनी कांदाप्रश्‍नी लक्ष...नगर ः शेतकऱ्यांना एक ते पाच रुपये किलो दराप्रमाणे...