agricultural stories in marathi, agro vision, sensors useful for precision farming | Agrowon

सेन्सर छोटे, कार्य मोठे!
वृत्तसेवा
मंगळवार, 17 एप्रिल 2018

इटली येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ बारो अल्दो मोरोमधील इमारतीसाठी लाकूड उत्पादन आणि फळबाग विभागातील प्रा. गियुसेप्पे फेरारा यांनी पुगलिया येथील दोन कंपन्यांच्या विविध सेन्सरयुक्त उत्पादनांच्या डाळिंब आणि द्राक्ष बागेमध्ये प्रत्यक्ष चाचण्या घेतल्या. त्यांच्या वापराचे विश्लेषण केले. त्यातून सिंचनासह व्यवस्थापनातील विविध कामांमध्ये अधिक कार्यक्षमता आणणे शक्य होत असल्याचे दिसून आले.

इटली येथील युनिव्हर्सिटी ऑफ बारो अल्दो मोरोमधील इमारतीसाठी लाकूड उत्पादन आणि फळबाग विभागातील प्रा. गियुसेप्पे फेरारा यांनी पुगलिया येथील दोन कंपन्यांच्या विविध सेन्सरयुक्त उत्पादनांच्या डाळिंब आणि द्राक्ष बागेमध्ये प्रत्यक्ष चाचण्या घेतल्या. त्यांच्या वापराचे विश्लेषण केले. त्यातून सिंचनासह व्यवस्थापनातील विविध कामांमध्ये अधिक कार्यक्षमता आणणे शक्य होत असल्याचे दिसून आले.

हवामानाच्या अंदाजानुसार, तीव्र वातावरणामध्ये वाढ होत जाण्याच्या शक्यता दिसत आहेत. प्रामुख्याने अधिक काळासाठी दुष्काळी स्थिती, अचानक पाऊस पडल्याने येणारे पूर यांचा फटका शेतीला बसणार आहे. इटलीमध्ये तापमानाच्या नोंदी ठेवण्यास सुरुवात झाल्यापासून (म्हणजेच सन १८००) २०१७ हे वर्ष दुसऱ्या क्रमांकांचे सर्वाधिक उष्ण वर्ष ठरले. त्यातही इटलीमध्ये २०१७ चा वसंत हा सन१८०० पासूनचा सर्वाधिक उष्ण ठरला.

  • काटकोर शेती (प्रिसीजन अॅग्रीकल्चर) तंत्राचा वापर विद्यापीठामध्ये औषधी वनस्पतींच्या शेतीमध्ये केला. त्यानंतर फळबागेमध्ये करण्यात येत आहे. त्यासाठी मातीचा प्रकार, हवामान आणि पिकातील अधिक उत्पादकतेच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या घटकांचा अभ्यास केला जात आहे. त्यातील प्रत्येक घटकांचे निकष ठरवून, सेन्सरच्या साह्याने लक्ष ठेवले जाते. उदा. मातीमध्ये, पानांमध्ये किंवा फळांवर खास सेन्सरचलित उपकरणे जोडून किंवा ड्रोनद्वारे टेहळणी करता येते. त्यातील प्रॉक्झिमल सेन्सर्स हे आकाराने अत्यंत लहान असून, मोठ्या प्रमाणात प्रत्यक्ष स्थाननिहाय माहिती वायरलेस पद्धतीने संगणकाला पाठवत राहतात.
  • डेटा लॉगर्स हे सौर ऊर्जेवर चार्जिंग होऊन बॅटरीद्वारे दिवसरात्र चालत राहतात. ते माहिती गोळा करून जोडलेल्या सर्व्हरला पाठवत राहतात. प्रत्यक्ष शेतीतील स्थितीचा अंदाज ऑनलाइन संगणक किंवा मोबाईलवर मिळत राहतो. निकषानुसार त्यांनी अत्युच्च पातळी गाठल्यानंतर त्वरित अॅलर्टही पाठवला जातो. त्यामुळे गरजेनुसार आवश्यक ते उपाय त्वरित करता येतात.
  • सातत्याने येणाऱ्या दुष्काळी स्थितीमध्ये पाणी हे महत्त्वाची मालमत्ता ठरणार आहे. त्यांचा काटेकोरपणे वापर करण्याची आवश्यकता वाढणार आहे. सिंचनाचे प्रमाण ठरवण्यासाठी हवामानातील घटक महत्त्वाचे ठरतात. द्राक्ष आणि डाळिंब बागेतील ओलावा, माती व पीक यांची स्थिती आणि हवामान सांगणारे क्लाउड तंत्रज्ञानावर आधारित सेन्सर वापरले आहेत. ते ठिबकच्या इ-मीटरशी जोडलेले असून, आर्द्रतेचे प्रमाण ठरवलेल्या पातळीपेक्षा कमी झाल्यानंतर चालू केले जातात. पुढे योग्य पाणी पातळी झाल्यानंतर ते बंद होतात. प्रत्येक ठिबकमधून सोडल्या जाणाऱ्या पाण्याचे प्रमाणही अचूकतेने मोजले जाते. पारंपरिक पद्धतीच्या तुलनेमध्ये सेन्सर्समुळे हेक्टरी सुमारे ३०० ते ४०० घनमीटर पाणी वाचवले जाते.

डाळिंब बागेतून उपयुक्तता ः
कॅस्टेल्लॅनेटा येथील तेर्झोडिईसी कृषी सोसायटी यांच्या मालकीच्या डाळिंबाच्या बागेमध्ये अत्याधुनिक तंत्राचा वापर केला आहे. ५.७ बाय ३.३ वर लावलेल्या या बागेमध्ये सेन्सर लागले असून, आच्छादन केले आहे. सौर पॅनेलसह ‘डेटा लॉगर्स’ बसवले आहेत. गेल्या वर्षी उन्हाळ्यामध्ये जमिनीच्या तापमानामध्ये वाढ झाल्याने सिंचनाचे प्रमाण आणि वारंवारिता वाढवावी लागली. पूर्वी या गोष्टी अंदाजाने केल्या जात असून, आता सेन्सरमुळे सिंचनाची कार्यक्षमता वाढण्यास मदत झाली असल्याचे त्यांनी सांगितले. या बागेमध्ये ‘अॅग्रीडेटालॉग प्लॅटफॉर्म’चा वापर केला होता.

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
पाणी बचत, दर्जेदार उत्पादनासाठी मल्चिंग...पॉलिथिन कागद आच्छादनासाठी वापरल्याने पिकासोबत...
शाश्वत सिंचनासाठी जलपुनर्भरणाच्या...पुनर्भरण न करता भूजलाचा उपसा करत राहिल्यास फार...
पीकपद्धतीनूसार बहुविध यंत्रांचा...हंगामी व वार्षिक नगदी पिके व फळपिके अशा बहुविध...
बटाटा स्टार्चपासून विघटनशील प्लॅस्टिकची...प्लॅस्टिकचा वापर सातत्याने वाढत असून, त्यातून...
केळी खोडापासून धागानिर्मिती तंत्रकेळी झाडाचे खोड, पानांचा उपयोग धागा...
शेततळ्यातील बाष्पीभवन रोखण्याचे विविध...सध्या सर्वत्र दुष्काळाची स्थिती आहे. पिके...
हरितगृहातील प्रकाशाचे नियंत्रण...हरितगृहातील प्रकाशाच्या कार्यक्षम व्यवस्थापनासाठी...
गूळ प्रक्रियेच्या आधुनिक पद्धतीआरोग्यासाठी गूळ उत्तम असून, त्याची लोकप्रियता...
जलनियंत्रण बॉक्सद्वारे कमी करता येईल...अधिक काळ पाण्याखाली राहत असलेल्या जमिनीतून...
योग्य पद्धतीनेच वापरा पॉवर टिलर पॉवर टिलर चालू करीत असताना डेप्थ रेग्युलेटर चालू...
शेतात केले पेरणी ते मळणी यांत्रिकीकरणनंदुरबार जिल्ह्यातील आडगाव (ता. शहादा) येथील...
बॅटरीरहित उपकरणांचे स्वप्न येईल...सध्या विविध स्मार्ट उपकरणे बाजारात येत आहेत....
छोट्या यंत्रांनी होतील कामे सुलभया वर्षी दापोली येथे पार पडलेल्या संयुक्त कृषी...
पेरणी यंत्राचा वापर फायदेशीर ठरतो...बियाण्यांच्या लहान मोठ्या अाकरावरून पेरणीचा...
कमी वेळेत चांगल्या मशागतीसाठी रोटाव्हेटर१९३०च्या दशकात रोटरी कल्टिव्हेटर (रोटा + व्हेटर)...
पाच मिनिटांत एका एकरवर फवारणी !...शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान आले पाहिजे, असे जो तो...
रोपांच्या मुळांची गुंडाळी टाळण्यासाठी...ट्रे किंवा प्लॅस्टिक पिशव्यांमध्ये रोपांची...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
सुधारित अवजारे करतात कष्ट कमीवैभव विळा : १) गहू, ज्वारी, गवत कापणी जमिनीलगत...
सुधारित ट्रेलरमुळे कमी होईल अपघाताचे...ट्रॅक्टर व उसाने भरलेला ट्रेलर हे ग्रामीण...