agricultural stories in marathi, agro vision,Wheat disease breakthrough to help feed the world | Agrowon

गव्हावरील तांबेरा रोगाच्या निदानासाठी जनुकीय तंत्र फायदेशीर
वृत्तसेवा
रविवार, 24 डिसेंबर 2017

ऑस्ट्रेलियातील संशोधकांनी गहू पिकामध्ये नुकसानकारक ठरणाऱ्या तांबेरा रोगाचे निदान करण्यासाठी जनुकीय तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. त्यांनी तांबेरा प्रादुर्भावामुळे गहू पिकातील प्रतिकारक यंत्रणा कार्यान्वित करणाऱ्या नेमक्या जनुकांचा शोध घेतला असून, त्याद्वारे रोगाचे नेमकेपणाने व त्वरित निदान करणे शक्य होणार आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

ऑस्ट्रेलियातील संशोधकांनी गहू पिकामध्ये नुकसानकारक ठरणाऱ्या तांबेरा रोगाचे निदान करण्यासाठी जनुकीय तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. त्यांनी तांबेरा प्रादुर्भावामुळे गहू पिकातील प्रतिकारक यंत्रणा कार्यान्वित करणाऱ्या नेमक्या जनुकांचा शोध घेतला असून, त्याद्वारे रोगाचे नेमकेपणाने व त्वरित निदान करणे शक्य होणार आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

   प्राचीन काळी दुष्काळामुळे अन्नधान्य उत्पादनावर विपरीत परिणाम होत असे. मात्र अलीकडे काही वर्षांमध्ये रोगांचा सातत्याने प्रादुर्भाव होत असल्याने गव्हाचे उत्पादनामध्ये घट होत आहे. त्यातील तांबेरा या जगभर आढळणाऱ्या रोगाविरुद्ध सिडनी विद्यापीठातील संशोधकांनी संशोधन केले आहे. रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर काही तासामध्येच त्याच्या नमुन्याचे विश्लेषण करण्याचे तंत्रज्ञान तयार केले आहे. पूर्वी या विश्लेषणासाठी काही आठवडे लागत असत. या काळामध्ये रोगाच्या प्रादुर्भाव वेगाने वाढून पिकांचे नुकसान होत असे. किंवा अंदाजाने रोगनियंत्रणाचे उपाय करावे लागत. त्याविषयी माहिती देताना सिडनी विद्यापीठातील प्रो. रॉबर्ट पार्क यांनी सांगितले, की डीएनए चाचणीतून गहू पिकावरील तांबेरा रोगाचे निदान वेगाने करणे शक्य होणार आहे. त्यासाठी गव्हातील तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव होताच कार्यरत होणारे प्रतिकारक जनुक ( Sr५०) शोधण्यात आले आहे. फवारणीचा निर्णय घेणे सोपे होईल. या जनुकाचा वापर अधिक उत्पादनक्षम गहू जातीमध्ये करता येईल.

  • तांबेरा रोगाचा प्रसार पूर्व आफ्रिका ते युरोप सर्वत्र होत आहे. गेल्या वर्षीच स्वीडनमध्ये त्याचा प्रादुर्भाव दिसला होता. पुढे त्याचा आशिया आणि अमेरिकेमध्येही त्याच्या प्रादुर्भावाची भिती आहे. या रोगाचे निदाने त्वरेने करणे शक्य झाल्यास नियंत्रणाचे उपायही वेळेवर करता येतील. त्याचा फायदा रोगाचा प्रसार रोखण्यासाठी होऊ शकतो. १९७३ मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये झालेल्या तांबेरा प्रादुर्भावामुळे ३०० दशलक्ष डॉलरचे नुकसान झाले होते.
  • गहू धान्याची मागणी सातत्याने वाढत असून, विकसनशील देशामध्ये २०५० पर्यंत हे प्रमाण ६० टक्क्यांपर्यंत जाण्याची शक्यता कॉमनवेल्थ सायंटिफिक इंडस्ट्रिअल रिसर्च ऑर्गनायझेशन चे डॉ. पीटर डॉड्डस यांनी व्यक्त केले.  
  • सिडनी विद्यापीठातील संशोधक विद्यार्थी जियापेंग चेन हे तांबेरा रोगाचे जनुकीय संरचना आणि विश्लेषणावर काम करत आहे. सातत्याने बदलत असलेल्या या बुरशींचे योग्य निदान करण्यासाठी यातील काही जनुके उपयुक्त ठरू शकतात. काही तांबेरा प्रजाती या Sr५० जुनकाच्या प्रतिकारकतेवर मात करू शकतात. मात्र, त्यामधील म्युटेशन ओळखले असून, त्याला AvrSr५० असे नाव दिले आहे. त्यामुळे वनस्पतीची प्रतिकारक यंत्रणा ही बुरशीच्या प्रथिनांना सरळ ओळखू शकते. त्याचा फायदा रोगाला रोखण्यासाठी होऊ शकतो.

 

इतर ताज्या घडामोडी
आनंदी देशांच्या यादीत भारताचे स्थान...न्यूयॉर्क : देशातील आनंदाला ओहोटी लागल्याचे...
केळी पीक सल्लाउन्हाळ्यात अधिक तापमान, तीव्र सूर्य प्रकाश, वादळी...
बॅंक कर्मचाऱ्याच्या दक्षतेमुळे मोदी...लंडन : पंजाब नॅशनल बॅंकेची हजारो कोटींची फसवणूक...
गुलाबी बोंड अळी नियंत्रणासाठी फरदड;...केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूरद्वारे तयार...
नाशिक जिल्हा बँकेने रेणुकादेवी संस्थेचा...नाशिक : जिल्हा सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळासमोर...
शेतकऱ्यांचा 'वसाका' प्रशासनाला घेरावनाशिक  : देवळा तालुक्यातील वसंतदादा सहकारी...
मीटर रीडिंगची पूर्वसूचना संदेशाद्वारे...सोलापूर  : ग्राहकांची गैरसोय होऊ नये, मीटर...
दिव्यांग मतदारांना सुविधा द्या :डॉ....सोलापूर : दिव्यांग मतदारांना मतदान करण्यासाठी...
कोल्हापुरात २३०० हेक्टरवर उन्हाळी पेरणीकोल्हापूर  : जिल्ह्यात उन्हाळी हंगामाची...
जळगावात गवारीला प्रतिक्विंटल ७५०० रुपयेजळगाव : कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये गुरुवारी (...
नंदुरबार जिल्ह्यात पाणीटंचाई गंभीरनंदुरबार  : जिल्ह्यातील पाणीटंचाई वाढत आहे....
पुणे विभागात ४१५ टॅंकरने पाणीपुरवठापुणे : विभागात पाणीटंचाईच्या झळा दिवसेंदिवस तीव्र...
रणजितसिंहाच्या भाजप प्रवेशाने खरच...सोलापूर ः सोलापूर जिल्ह्यातील विशेषतः पश्चिम...
काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे प्रत्येकी बारा...मुंबई ः आगामी लोकसभा निवडणुकीसाठी राज्यातील...
आचारसंहिता भंगाच्या ७१७ तक्रारीमुंबई : नागरिकांना आचारसंहिता भंगाच्या तक्रारी...
भाजपकडून लोकसभा उमेदवारांची पहिली यादी...नवी दिल्ली : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी वाराणसी तर...
एचटी सीड ‘एसआयटी’ची पोलिसांच्या...नागपूर  ः राज्य शासनाने स्थापन केलेल्या एच....
इतिहासकालीन जलसंधारण अन् त्यामागचे...दरवर्षी पिढ्यानपिढ्या पावसाचे पाणी वेगवेगळे उपाय...
अभ्यासक्रमात हवा भूसूक्ष्मजीवशास्त्राचा...महाराष्ट्रात चार कृषी विद्यापीठे असून, तिथे १२...
ठिबकचे अनुदान वाटपासाठी अधिकाऱ्यांची...पुणे ः शासनाकडून ठिंबक सिंचनासाठी तरतूद केलेली...