agricultural stories in marathi, agro vision,Wheat disease breakthrough to help feed the world | Agrowon

गव्हावरील तांबेरा रोगाच्या निदानासाठी जनुकीय तंत्र फायदेशीर
वृत्तसेवा
रविवार, 24 डिसेंबर 2017

ऑस्ट्रेलियातील संशोधकांनी गहू पिकामध्ये नुकसानकारक ठरणाऱ्या तांबेरा रोगाचे निदान करण्यासाठी जनुकीय तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. त्यांनी तांबेरा प्रादुर्भावामुळे गहू पिकातील प्रतिकारक यंत्रणा कार्यान्वित करणाऱ्या नेमक्या जनुकांचा शोध घेतला असून, त्याद्वारे रोगाचे नेमकेपणाने व त्वरित निदान करणे शक्य होणार आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

ऑस्ट्रेलियातील संशोधकांनी गहू पिकामध्ये नुकसानकारक ठरणाऱ्या तांबेरा रोगाचे निदान करण्यासाठी जनुकीय तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. त्यांनी तांबेरा प्रादुर्भावामुळे गहू पिकातील प्रतिकारक यंत्रणा कार्यान्वित करणाऱ्या नेमक्या जनुकांचा शोध घेतला असून, त्याद्वारे रोगाचे नेमकेपणाने व त्वरित निदान करणे शक्य होणार आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

   प्राचीन काळी दुष्काळामुळे अन्नधान्य उत्पादनावर विपरीत परिणाम होत असे. मात्र अलीकडे काही वर्षांमध्ये रोगांचा सातत्याने प्रादुर्भाव होत असल्याने गव्हाचे उत्पादनामध्ये घट होत आहे. त्यातील तांबेरा या जगभर आढळणाऱ्या रोगाविरुद्ध सिडनी विद्यापीठातील संशोधकांनी संशोधन केले आहे. रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर काही तासामध्येच त्याच्या नमुन्याचे विश्लेषण करण्याचे तंत्रज्ञान तयार केले आहे. पूर्वी या विश्लेषणासाठी काही आठवडे लागत असत. या काळामध्ये रोगाच्या प्रादुर्भाव वेगाने वाढून पिकांचे नुकसान होत असे. किंवा अंदाजाने रोगनियंत्रणाचे उपाय करावे लागत. त्याविषयी माहिती देताना सिडनी विद्यापीठातील प्रो. रॉबर्ट पार्क यांनी सांगितले, की डीएनए चाचणीतून गहू पिकावरील तांबेरा रोगाचे निदान वेगाने करणे शक्य होणार आहे. त्यासाठी गव्हातील तांबेरा रोगाचा प्रादुर्भाव होताच कार्यरत होणारे प्रतिकारक जनुक ( Sr५०) शोधण्यात आले आहे. फवारणीचा निर्णय घेणे सोपे होईल. या जनुकाचा वापर अधिक उत्पादनक्षम गहू जातीमध्ये करता येईल.

  • तांबेरा रोगाचा प्रसार पूर्व आफ्रिका ते युरोप सर्वत्र होत आहे. गेल्या वर्षीच स्वीडनमध्ये त्याचा प्रादुर्भाव दिसला होता. पुढे त्याचा आशिया आणि अमेरिकेमध्येही त्याच्या प्रादुर्भावाची भिती आहे. या रोगाचे निदाने त्वरेने करणे शक्य झाल्यास नियंत्रणाचे उपायही वेळेवर करता येतील. त्याचा फायदा रोगाचा प्रसार रोखण्यासाठी होऊ शकतो. १९७३ मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये झालेल्या तांबेरा प्रादुर्भावामुळे ३०० दशलक्ष डॉलरचे नुकसान झाले होते.
  • गहू धान्याची मागणी सातत्याने वाढत असून, विकसनशील देशामध्ये २०५० पर्यंत हे प्रमाण ६० टक्क्यांपर्यंत जाण्याची शक्यता कॉमनवेल्थ सायंटिफिक इंडस्ट्रिअल रिसर्च ऑर्गनायझेशन चे डॉ. पीटर डॉड्डस यांनी व्यक्त केले.  
  • सिडनी विद्यापीठातील संशोधक विद्यार्थी जियापेंग चेन हे तांबेरा रोगाचे जनुकीय संरचना आणि विश्लेषणावर काम करत आहे. सातत्याने बदलत असलेल्या या बुरशींचे योग्य निदान करण्यासाठी यातील काही जनुके उपयुक्त ठरू शकतात. काही तांबेरा प्रजाती या Sr५० जुनकाच्या प्रतिकारकतेवर मात करू शकतात. मात्र, त्यामधील म्युटेशन ओळखले असून, त्याला AvrSr५० असे नाव दिले आहे. त्यामुळे वनस्पतीची प्रतिकारक यंत्रणा ही बुरशीच्या प्रथिनांना सरळ ओळखू शकते. त्याचा फायदा रोगाला रोखण्यासाठी होऊ शकतो.

 

इतर ताज्या घडामोडी
मराठवाड्यातील लघू प्रकल्प आले २७ टक्‍क्...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील ८६४ लघू, मध्यम, मोठ्या...
गारपीटग्रस्त केळी बाग सुधारणेच्या...अवकाळी पाऊस व गारपिटीमुळे  केळी पिकाचे कमी-...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत १५...नांदेड : केंद्र शासनाच्या किंमत समर्थन...
जळगाव जिल्हा परिषदेच्या अर्थसंकल्पात...जळगाव  : जिल्हा परिषदेचा अर्थसंकल्प यंदा सहा...
ब्रॉयलर्स बाजार दहा रुपयांनी उसळला,...ब्रॉयलर्सचा बाजार अपेक्षेप्रमाणे जोरदार उसळी...
पुण्यात कलिंगड, खरबुजाच्या आवकेत वाढपुणे : गुलटेकडी येथील बाजार समितीमध्ये...
'मॅग्नेटिक महाराष्ट्र'चे आज उद्‌घाटनमुंबई : राज्याच्या औद्योगिक वाढीसाठी उपयुक्त ठरणा...
उत्तम निचऱ्याच्या जमिनीत पपई लागवड...पपई फळपिकाच्या लागवडीसाठी उत्तम निचऱ्याची जमीन...
जमिनीतील जिवाणूंच्या गुणसूत्रीय रचनांचा...जमीन ही पिकाचे उत्पादन घेण्यासाठी एकमेव परिपूर्ण...
तुटपुंजी मदत नको, शंभर टक्के भरपाई द्या...अकोला : गारपिटीने नुकसान झालेल्या...
ग्रामीण भागातील अतिक्रमित घरे नियमित...मुंबई : ग्रामीण महाराष्ट्रातील शासकीय जमिनींवरील...
राज्यातील २६ रेशीम खरेदी केंद्रे बंदसांगली ः कमी गुंतवणूक, खात्रीशीर व कायमची...
शिवनेरीवर उद्या शिवजन्मोत्सव सोहळापुणे : छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जयंतीनिमित्त...
नगर जिल्ह्यात सव्वातीन हजार हेक्‍टरवर...नगर : नगर जिल्ह्यामध्ये महाबीजतर्फे गहू, ज्वारी,...
बदलत्या वातावरणाचा केळीला फटका जळगाव : हिवाळ्याच्या शेवटच्या कालावधीत विषम...
‘ग्रामस्थांचा विरोध असेल तर नाणार...मुंबई : कोकणातील नाणार रिफायनरी प्रकल्पाच्या...
आपले सरकारचे संगणकचालक सात...मुंबई : ग्रामविकास व माहिती तंत्रज्ञान...
जाहीर केलेला हप्ता द्या ः राजू शेट्टीकोल्हापूर : कोल्हापुरातील साखर कारखान्यांनी जाहीर...
औरंगाबाद येथे हमीभावाने शेतमाल...औरंगाबाद (प्रतिनिधी) : शेतीमालाची शासनानेच ठरवून...
सत्तर वर्षे होऊनही शेतकऱ्यांच्या...राळेगणसिद्धी, जि. नगर : देशाला स्वतंत्र...