agricultural stories in Marathi, agrovision, | Agrowon

हॉर्सशू खेकडे हे कोळ्यांच्या अत्यंत जवळचे
वृत्तसेवा
मंगळवार, 19 मार्च 2019

घोड्याच्या पायासारख्या दिसणाऱ्या खेकड्यांना इंग्रजीमध्ये हॉर्सशू क्रॅब म्हणून ओळखले जाते. त्यांचे जनुकीय विश्लेषण करण्यात आले असून, ते जनुकीयदृष्ट्या कोळी किंवा विंचवाच्या अत्यंत जवळचे असल्याचे दिसून आले आहे. विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील प्रशांत शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली, त्यांच्याच प्रयोगशाळेमध्ये पोस्ट डॉक्टरलसाठी संशोधन करणारे जेझूस बॅल्लेस्टेरोस शर्मा यांचे हे संशोधन ‘जर्नल सिस्टेमॅटीक बायोलॉजी’ मध्ये प्रकाशित झाले आहे.

घोड्याच्या पायासारख्या दिसणाऱ्या खेकड्यांना इंग्रजीमध्ये हॉर्सशू क्रॅब म्हणून ओळखले जाते. त्यांचे जनुकीय विश्लेषण करण्यात आले असून, ते जनुकीयदृष्ट्या कोळी किंवा विंचवाच्या अत्यंत जवळचे असल्याचे दिसून आले आहे. विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील प्रशांत शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली, त्यांच्याच प्रयोगशाळेमध्ये पोस्ट डॉक्टरलसाठी संशोधन करणारे जेझूस बॅल्लेस्टेरोस शर्मा यांचे हे संशोधन ‘जर्नल सिस्टेमॅटीक बायोलॉजी’ मध्ये प्रकाशित झाले आहे.

हॉर्सशू क्रॅब हे प्राणी अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आणि दुर्मिळ आहेत. त्यांचे रक्त निळे असून, कवचासह दहा वाकडे पाय असतात. पूर्वी त्यांना खेकडे, झिंगे व अन्य कवचधारी प्राण्यांपैकी एक मानले जात असे. मात्र १८८१ मध्ये उत्क्राती जीवशास्त्रज्ञ इ. रे लॅन्केस्टर यांनी कोळी, विंचवाच्या वर्गाशी त्यांचे साम्य असल्याचे खात्रीने सांगितले. तेव्हापासून त्यांना आर्चेनीड्स मानले जात असले तरी त्यांचा मूलद्रव्यीय संरचना माहिती ही कोळी आणि विंचवाच्या अधिक जवळची असल्याचे दिसून आले.

हॉर्सशू क्रॅब विषयीच्या या संशोधनामुळे कोळी वर्गीय सजीवांच्या उत्क्रांतीची गृहितके पुन्हा तपासण्याची गरज निर्माण झाली आहे. अष्टपाद सजीव हे पृथ्वीवरील सर्वात यशस्वी मानले जातात. त्यांच्या लक्षावधी जाती असून, त्यांनी जमीन, पाणी आणि आकाश व्यापलेले आहे. या गटामध्ये कीटक, कवचधारी जलचर, कोळीवर्गीय सजीवांचा समावेश होतो. या साऱ्यामध्ये घोड्याच्या नालेसारखे खेकड्यांचे वर्गीकरण करणे आव्हानात्मक ठरत आहे. कारण जनुकीय विश्लेषणामध्ये ते कोळी, विंचू, कातीण, गोचीड यांच्या अत्यंत जवळचे असल्याचे बॅल्लेस्टेरोज यांनी सांगितले. त्यांच्या शरीरावरील कवच हे खेकड्यासारखे असून, हे सागरी जीव कल्ल्यांच्या साह्याने श्वसन करतात. या कल्ल्यांची (बुक गील्स) रचना जमिनीवरील कोळी आणि विंचवाच्या फुफ्फुसाप्रमाणे असल्याचे दिसून येते.

अधिक चोखंदळपणा आवश्यक

  • आज पृथ्वीवर हॉर्सशू क्रॅबच्या केवळ चार जाती शिल्लक राहिल्या आहे. मात्र, त्यांच्या गटातील पहिला जीवाश्माची नोंद ४५०० लक्ष वर्षापूर्वीची आहेत. ते सागरी कोळ्याच्या अत्यंत जवळचे आहे.
  • सध्या शिल्लक असलेल्या चारपैकी तीन जातींचे संपूर्ण जनुकीय विश्लेषण करण्यात आले असून, त्यांची तुलना ५० अन्य अष्टपाद सजीवांशी केली आहे. कोणत्याही गृहितकांचा विचार करण्याऐवजी केवळ तथ्य काय सापडते, यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
  • आपण समजतो, तेवढी उत्क्रांती ही सरळ आणि सोपी नाही. उत्क्रांतीची प्रक्रिया प्रचंड गुंतागुंतीची असून, त्यावर सतत काम करत राहण्याची आवश्यकता आहे. एकाच कुळातील किंवा गणातील विविध सजीवांमध्ये वेगळी असलेली शेकडो जनुके ही नेमकी कोठून आली, यासाठी जनुकीय माहिती साठ्यांचे विश्लेषण अधिक चोखंदळपणे करण्याची आवश्यकता त्यातून पुढे आली आहे.

 

टॅग्स

इतर बातम्या
कडवंची : पाणंदमुक्‍त रस्त्यांची...रस्ते, पाणी आणि वीज हे शेतीविकासातील महत्त्वाचे...
विदर्भातील संत्रा पट्ट्यात आंबिया...नागपूर ः विदर्भातील वाढत्या तापमानाचा संत्रा...
सांगलीत ९९ लाख क्विंटलवर साखर उत्पादनसांगली : जिल्ह्यातील सोळा साखर कारखान्यांनी ८२...
पाणीटंचाईमुळे पुणे जिल्ह्यातील ३६...पुणे   : उन्हाच्या झळा वाढत असल्याने...
जत तालुक्यात बेदाणा उत्पादनात ३५ टक्के...सांगली : पावसाळ्यात पावसाची दडी, परतीच्या पावसाचा...
जनावरांच्या छावणीत बांधली गेली ‘...नगर : दुष्काळ पाचवीलाच पूजलेला, पिण्याचे पाणी...
बुलडाणा जिल्ह्यात तीव्र पाणीटंचाईबुलडाणा : जिल्ह्यात काही वर्षांपूर्वी आलेले...
अकोला, बुलडाण्यात वाढीव मतदान कुणाला...अकोला  : लोकशाहीचा उत्सव म्हणून गणना...
शिरुर तालुक्यात रानडुकरांकडून उभ्या...रांजणगाव सांडस, जि. पुणे : शिरूर तालुक्‍...
पाथर्डी, पारनेरमध्ये सर्वाधिक टॅंकरने...नगर : जिल्ह्यात पाणीटंचाईचे गंभीर परिणाम...
राजकारणातील प्रस्थापितांची घराणेशाही...नगर  : मुस्लिम समाजाला भीती दाखविण्यासाठी...
सातारा जिल्ह्यात ३३६५ हेक्टरवर उन्हाळी...सातारा  ः जिल्ह्यातील पूर्व भागात तीव्र...
पाणीपुरवठ्यासाठी खानदेशात ५०७ विहिरी...जळगाव : पाणीटंचाई दूर करण्यासाठी खानदेशात सुमारे...
स्ट्रॉबेरी उत्पादनवाढीवर शेतकऱ्यांनी भर...भिलार, जि. सातारा  : स्ट्रॉबेरी महोत्सव हा...
नुकसानीचा अहवाल शासनाकडे, भरपाईकडे लक्षजळगाव : खानदेशात वादळासह अवकाळी पावसाने केळी...
लोकसभा निवडणुकीच्या दुसऱ्या टप्प्यात...मुंबई   ः राज्यात लोकसभा निवडणुकीच्या...
अब्दुल सत्तार यांची हकालपट्टी; तर...जालना ः  पक्षाविरोधात काम केल्यामुळे अब्दुल...
विजयदादा यांना तेव्हा स्थिरीकरण आठवले...सोलापूर : सहकारमहर्षी शंकरराव मोहिते पाटील यांनी...
मराठवाड्याचा पाणी प्रश्‍न सोडविणार :...पैठण, जि. औरंगाबाद   : पश्चिम घाटातून...
मोदीजी, महाराष्ट्र तुम्हाला धडा...मुंबई : आमच्या महाराष्ट्राच्या मातीतील...