agricultural stories in Marathi, agrovision, | Agrowon

हॉर्सशू खेकडे हे कोळ्यांच्या अत्यंत जवळचे
वृत्तसेवा
मंगळवार, 19 मार्च 2019

घोड्याच्या पायासारख्या दिसणाऱ्या खेकड्यांना इंग्रजीमध्ये हॉर्सशू क्रॅब म्हणून ओळखले जाते. त्यांचे जनुकीय विश्लेषण करण्यात आले असून, ते जनुकीयदृष्ट्या कोळी किंवा विंचवाच्या अत्यंत जवळचे असल्याचे दिसून आले आहे. विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील प्रशांत शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली, त्यांच्याच प्रयोगशाळेमध्ये पोस्ट डॉक्टरलसाठी संशोधन करणारे जेझूस बॅल्लेस्टेरोस शर्मा यांचे हे संशोधन ‘जर्नल सिस्टेमॅटीक बायोलॉजी’ मध्ये प्रकाशित झाले आहे.

घोड्याच्या पायासारख्या दिसणाऱ्या खेकड्यांना इंग्रजीमध्ये हॉर्सशू क्रॅब म्हणून ओळखले जाते. त्यांचे जनुकीय विश्लेषण करण्यात आले असून, ते जनुकीयदृष्ट्या कोळी किंवा विंचवाच्या अत्यंत जवळचे असल्याचे दिसून आले आहे. विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील प्रशांत शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली, त्यांच्याच प्रयोगशाळेमध्ये पोस्ट डॉक्टरलसाठी संशोधन करणारे जेझूस बॅल्लेस्टेरोस शर्मा यांचे हे संशोधन ‘जर्नल सिस्टेमॅटीक बायोलॉजी’ मध्ये प्रकाशित झाले आहे.

हॉर्सशू क्रॅब हे प्राणी अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आणि दुर्मिळ आहेत. त्यांचे रक्त निळे असून, कवचासह दहा वाकडे पाय असतात. पूर्वी त्यांना खेकडे, झिंगे व अन्य कवचधारी प्राण्यांपैकी एक मानले जात असे. मात्र १८८१ मध्ये उत्क्राती जीवशास्त्रज्ञ इ. रे लॅन्केस्टर यांनी कोळी, विंचवाच्या वर्गाशी त्यांचे साम्य असल्याचे खात्रीने सांगितले. तेव्हापासून त्यांना आर्चेनीड्स मानले जात असले तरी त्यांचा मूलद्रव्यीय संरचना माहिती ही कोळी आणि विंचवाच्या अधिक जवळची असल्याचे दिसून आले.

हॉर्सशू क्रॅब विषयीच्या या संशोधनामुळे कोळी वर्गीय सजीवांच्या उत्क्रांतीची गृहितके पुन्हा तपासण्याची गरज निर्माण झाली आहे. अष्टपाद सजीव हे पृथ्वीवरील सर्वात यशस्वी मानले जातात. त्यांच्या लक्षावधी जाती असून, त्यांनी जमीन, पाणी आणि आकाश व्यापलेले आहे. या गटामध्ये कीटक, कवचधारी जलचर, कोळीवर्गीय सजीवांचा समावेश होतो. या साऱ्यामध्ये घोड्याच्या नालेसारखे खेकड्यांचे वर्गीकरण करणे आव्हानात्मक ठरत आहे. कारण जनुकीय विश्लेषणामध्ये ते कोळी, विंचू, कातीण, गोचीड यांच्या अत्यंत जवळचे असल्याचे बॅल्लेस्टेरोज यांनी सांगितले. त्यांच्या शरीरावरील कवच हे खेकड्यासारखे असून, हे सागरी जीव कल्ल्यांच्या साह्याने श्वसन करतात. या कल्ल्यांची (बुक गील्स) रचना जमिनीवरील कोळी आणि विंचवाच्या फुफ्फुसाप्रमाणे असल्याचे दिसून येते.

अधिक चोखंदळपणा आवश्यक

  • आज पृथ्वीवर हॉर्सशू क्रॅबच्या केवळ चार जाती शिल्लक राहिल्या आहे. मात्र, त्यांच्या गटातील पहिला जीवाश्माची नोंद ४५०० लक्ष वर्षापूर्वीची आहेत. ते सागरी कोळ्याच्या अत्यंत जवळचे आहे.
  • सध्या शिल्लक असलेल्या चारपैकी तीन जातींचे संपूर्ण जनुकीय विश्लेषण करण्यात आले असून, त्यांची तुलना ५० अन्य अष्टपाद सजीवांशी केली आहे. कोणत्याही गृहितकांचा विचार करण्याऐवजी केवळ तथ्य काय सापडते, यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
  • आपण समजतो, तेवढी उत्क्रांती ही सरळ आणि सोपी नाही. उत्क्रांतीची प्रक्रिया प्रचंड गुंतागुंतीची असून, त्यावर सतत काम करत राहण्याची आवश्यकता आहे. एकाच कुळातील किंवा गणातील विविध सजीवांमध्ये वेगळी असलेली शेकडो जनुके ही नेमकी कोठून आली, यासाठी जनुकीय माहिती साठ्यांचे विश्लेषण अधिक चोखंदळपणे करण्याची आवश्यकता त्यातून पुढे आली आहे.

 

टॅग्स

इतर बातम्या
सिंधुदुर्ग जिल्हयात मुसळधार पाऊस (video...सिंधुदुर्ग : जिल्ह्यातील काही भागात बुधवारी (ता....
नाशिक तालुक्यात गारपिटीने द्राक्ष...नाशिक  : मागील आठवड्यात झालेल्या गारपिटीचा...
नत्र कमतरतेत मुळांच्या वाढीसाठी कार्यरत...जमिनीमध्ये नत्राची कमतरता असताना नत्राची पूर्तता...
जालना, औरंगाबाद, बीड, उस्मानाबादेत पाऊस...औरंगाबाद  : मराठवाड्यातील चार जिल्ह्यांतील...
दीड टक्‍क्‍यावर मराठवाड्यातील पाणीऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील ८७२ प्रकल्प व...
‘संत्रा उत्पादकांना द्या भरीव मदत’नागपूर ः उन्हामुळे संत्रा उत्पादकांचे झालेल्या...
कोल्हापुरात कर्नाटकी बेंदूर उत्साहातकोल्हापूर : शहर व जिल्ह्यात मंगळवारी कर्नाटकी...
नाशिक जिल्ह्यात गोवर्धन गोवंश सेवा...नाशिक  : नाशिक जिल्ह्यातील आठ महसुली...
नांदेड, परभणी, हिंगोली : सहा लाखांवर...नांदेड : पंतप्रधान किसान सन्मान योजनेची व्याप्ती...
वाशीम जिल्ह्यात पंतप्रधानांच्या पत्राचे...वाशीम : आगामी पावसाळ्यात पावसाच्या पाण्याचे...
जलसंवर्धन कामांची राजू शेट्टींनी केली...बुलडाणा ः दुष्काळावर मात करण्यासाठी जलसंवर्धनाची...
सोलापुरात साडेबारा कोटी रुपयांची ६६...सोलापूर : लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे नागरी...
कर्ज नाकारणाऱ्या बॅंकांवर गुन्हे नोंदवू...सोलापूर : खरीप हंगामात किती शेतकऱ्यांना...
पीकविमा, दुष्काळी मदतीसाठी शेतकऱ्यांचा...माळाकोळी,जि.नांदेड : गतवर्षीच्या खरीप पिकांच्या...
विधिमंडळ प्रतोदपदी आमदार आकाश फुंडकर बुलडाणा ः जिल्ह्यातील खामगाव विधानसभा मतदारसंघाचे...
बचत गट चळवळ बनली गावासाठी आधारनागठाणे, जि. सातारा : ‘गाव करील ते राव काय करील’...
नगरमध्ये चांगला पाऊस पडेपर्यंत छावण्या...नगर : नगर जिल्ह्यामध्ये ४९८ छावण्या सुरू आहेत....
पुणे : पावसाअभावी खरीप पेरण्या खोळंबल्यापुणे ः जूनचा अर्धा महिना ओलांडला तरी अजूनही...
शेतकऱ्यांचा सातबारा कोरा करण्याची मागणी...मुंबई  शेतकऱ्यांचा सातबारा उतारा कोरा झालाच...
राज्य अर्थसंकल्प : सर्वसमावेशक ‘निवडणूक...मुंबई : राज्यात मोसमी पाऊस लांबला असला तरी आगामी...