agricultural stories in Marathi, agrovision, Butterflies thrive in grasslands surrounded by forest | Agrowon

वनक्षेत्राने वेढलेल्या भागामध्ये फुलपाखरांची जैवविविधता अधिक
वृत्तसेवा
बुधवार, 20 फेब्रुवारी 2019

कृषी क्षेत्रानजीक वनक्षेत्र असलेल्या परिसरामध्ये परागीकरण करणाऱ्या फुलपाखरांच्या प्रजाती चांगल्याप्रकारे वाढत असल्याचे स्वीडन येथील संशोधनामध्ये दिसून आले आहे. लिंकोपिंग विद्यापीठ आणि उप्पाला येथील स्वीडिश कृषी शास्त्र विद्यापीठातील संशोधकांनी फुलपाखरांच्या ३२ हजार प्रजातींच्या अभ्यासातून हे निष्कर्ष काढले आहेत. यातून जैवविविधतेच्या दृष्टीने शेती आणि वन यांचे संतुलन ठेवत नियोजन करणे शक्य होऊ शकते. हे संशोधन ‘जर्नल लॅण्डस्केप इकॉलॉजी’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

कृषी क्षेत्रानजीक वनक्षेत्र असलेल्या परिसरामध्ये परागीकरण करणाऱ्या फुलपाखरांच्या प्रजाती चांगल्याप्रकारे वाढत असल्याचे स्वीडन येथील संशोधनामध्ये दिसून आले आहे. लिंकोपिंग विद्यापीठ आणि उप्पाला येथील स्वीडिश कृषी शास्त्र विद्यापीठातील संशोधकांनी फुलपाखरांच्या ३२ हजार प्रजातींच्या अभ्यासातून हे निष्कर्ष काढले आहेत. यातून जैवविविधतेच्या दृष्टीने शेती आणि वन यांचे संतुलन ठेवत नियोजन करणे शक्य होऊ शकते. हे संशोधन ‘जर्नल लॅण्डस्केप इकॉलॉजी’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

स्वीडनमध्ये अर्धनैसर्गिक गवताळ प्रदेशामध्ये वनस्पती आणि फुलपाखरांची जैवविविधता मोठी होती. मात्र, गेल्या १०० वर्षांमध्ये त्यातील ९० टक्के घट झाली. अगदी काही भागांमध्ये त्यांची योग्य प्रकारे जपणूक झाली. उर्वरित भागांमध्ये फुलपाखरांच्या अनेक प्रजातींचे प्रमाण कमी झाले किंवा त्या लुप्त झाल्या. दक्षिण स्वीडन येथील वनांची हानी आणि कृषी क्षेत्राची वाढ या पार्श्वभूमीचा फुलपाखरांवर होणारा परिणामांचा अभ्यास लिंकोपिंग विद्यापीठ आणि उप्पाला येथील स्वीडिश कृषी शास्त्र विद्यापीठातील संशोधकांनी अभ्यास केला. त्यांना ७७ प्रजातींची सुमारे ३२ हजार फुलपाखरे आढळली. त्याविषयी माहिती देताना कार्ल ओलोफ बर्गमान यांनी सांगितले, की अर्धनैसर्गिक गवताळ प्रदेशांतील प्रजातींची समृद्धता लक्षात घेण्याजोगी असून, त्यावर गवताळ प्रदेशाच्या गुणधर्मांइतकेच अन्य घटकांचेही परिणाम होत असल्याचे दिसून आले. फुलपाखरांसाठी आजूबाजूंची हिरवळही महत्त्वाची असते. जर असे गवताळ प्रदेश नुसतेच मोठ्या कृषीक्षेत्राजवळ असेल, तर तेथील फुलपाखरांची संख्या कमी असल्याचे दिसून आले आहे.

परिसराचा परिणाम ः

आजूबाजूला १० ते २० किलोमीटर अंतराच्या परिसरामध्ये मोठी गवताळ क्षेत्रे असल्यास अशा भागांमध्ये फुलपाखरांच्या प्रजातींची संख्या अधिक आढळली. त्यातच गवताळ प्रदेश जंगलानी वेढलेले असेल, तर प्रजातींचे प्रमाण आणखी अधिक आढळली. या जंगलांच्या कडा, वनक्षेत्रे, वनपट्टे यांसह स्वच्छ केलेले काही भाग यात फुलपाखरांचा रहिवास असल्याचे दिसून येते. या सोबत अर्धनैसर्गिक गवताळ प्रदेश असल्यास फुलपाखरांच्या संख्येत वाढ आढळली. आजूबाजूच्या प्रदेशासाठी वेगवेगळ्या प्रजाती हा वेगवेगळा प्रतिसाद देतात. काही प्रजाती एकदम जवळ असलेल्या प्रजातीविषयी अत्यंत संवेदनशील होत्या, तर काहींवर आजूबाजूच्या एकूण परिसराचा विशेषतः अर्धनैसर्गिक गवताळ प्रदेश दूर असण्याच्या स्थितीचा अधिक परिणाम होतो.

दक्षिण स्वीडन येथील जैवविविधतेने भरपूर अशा परिसरामध्ये अद्यापही अनेक अर्धगवताळ प्रदेश शिल्लक आहेत. विशेषतः पूर्वेतील स्वीडनमध्ये ही ओस्टेर्गोटलॅँडच्या काही भागांमध्ये मोठे क्षेत्र त्याखाली आहे. अशा प्रक्षेत्रांचे संवर्धन केले पाहिजे. हे संशोधन फुलपाखरांसह अन्य परागवाहकांच्या संवर्धनासाठी उपयुक्त ठरणार आहे. शेवटी परागीकरणाचा फायदा हा कृषीक्षेत्रालाही होणार आहे.
- कार्ल ओलोफ बर्गमान.

इतर अॅग्रो विशेष
उद्योगाला साखर कडूचमहाराष्ट्रातील गळीत हंगामाची सांगता नुकतीच झाली...
‘एफआरपी'साठी शेतकरी संघटना पुन्हा...सोलापूर: सोलापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांनी यंदाच्या...
विदर्भात उत्कृष्ट व्यवस्थापन असलेली २३...वर्धा जिल्ह्यात केळी पिकाला पुन्हा गतवैभव प्राप्त...
भामा-आसखेड प्रकल्पग्रस्तांची पुनर्वसन...पुणे : भामा-आसखेड प्रकल्पग्रस्तांसाठी पुनर्वसनाची...
वर्षभरात पाच हंगामात दर्जेदार कोथिंबीरपाणी व हवामान यांचा विचार करून वर्षभरात सुमारे...
राज्यात आता पीकविमा शेतकरी सहभाग अभियानपुणे: दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांनी यंदा...
छावण्यातील जनावरांची आठवड्यातून एकदा...मुंबई ः दुष्काळी भागातील चारा छावण्यांमधील...
आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेला मागणीकोल्हापूर: निर्यातीच्या बाबतीत पिछाडलेल्या...
शुक्रवारपर्यंत उष्ण लाटेचा इशारापुणे : राज्यात उन्हाचा ताप वाढल्याने चटका असह्य...
आखातात १८ हजार टन केळी निर्यातजळगाव ः मागील दोन महिन्यांत राज्यातून प्रतिदिन १५...
मॉन्सून एक्सप्रेसची गती मंदावली;...पुणे : नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी (मॉन्सून) शनिवारी (...
कृषी विभागाच्या बदल्या यंदाही...पुणे : कृषी विभागातील बदल्यांचा घोडेबाजार...
एकनाथ डवलेंकडे कृषी सचिवपदाचा पूर्णवेळ...मुंबई : मृद व जलसंधारण विभागाचे सचिव एकनाथ डवले...
परभणी : दुष्काळाच्या फेऱ्यात फळबागा...परभणी ः जिल्ह्यात उन्हाचा चटका वाढल्यामुळे...
पूरक धोरणानेच वाढेल निर्यातकें द्रातील मोदी सरकारच्या सुरवातीच्या काळात...
निवडणूक आयोगाला घरचा आहेर! सतरावी लोकसभा निवडण्यासाठीची मतदान प्रक्रिया कालच...
विरोधी पक्षनेता आज ठरणार; पृथ्वीराज...नागपूर ः राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या...
कृषी निविष्ठांमध्ये हवी मधमाशीपुणे : पीक उत्पादनात अत्यंत मोठा हातभार असलेल्या...
विषबाधा नियंत्रणाची जबाबदारी आता...यवतमाळ : जिल्ह्यात फवारणीदरम्यान झालेल्या विषबाधा...
उन्हाचा चटका अन् उकाड्यातही वाढपुणे : विदर्भातील चंद्रपूर, ब्रह्मपुरीसह मध्य...