agricultural stories in Marathi, agrovision, Fish can recognize themselves in the mirror | Agrowon

मासे ओळखू शकतात आरशातील आपली प्रतिमा
वृत्तसेवा
बुधवार, 13 फेब्रुवारी 2019

आरशातील आपली प्रतिमा न्याहाळण्याचे कौतुक केवळ मानवामध्येच नाही, तर अन्य बुद्धिमान मानल्या जाणाऱ्या सजीवांमध्येही दिसून येते. आरशातील आपली प्रतिमा ओळखण्याची क्षमता माशांमध्ये असल्याचे संशोधनात आढळले आहे. या गोष्टीवरून माशांच्या बुद्धिमत्तेविषयी मानवाला अनेक गोष्टी अद्याप ज्ञात नसल्याची बाब स्पष्ट झाली आहे.

आरशातील आपली प्रतिमा न्याहाळण्याचे कौतुक केवळ मानवामध्येच नाही, तर अन्य बुद्धिमान मानल्या जाणाऱ्या सजीवांमध्येही दिसून येते. आरशातील आपली प्रतिमा ओळखण्याची क्षमता माशांमध्ये असल्याचे संशोधनात आढळले आहे. या गोष्टीवरून माशांच्या बुद्धिमत्तेविषयी मानवाला अनेक गोष्टी अद्याप ज्ञात नसल्याची बाब स्पष्ट झाली आहे.

आरशातील आपली प्रतिमा ओळखणे ही बाब मानसशास्त्र किंवा बुद्धिमत्तेच्या बाबतीत अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. ती स्वतःविषयी जाणीव असल्याची खूण मानतात. यामुळे १९७० मध्ये मानसशास्त्रज्ञ गोर्डन गॅल्लप ज्यू. यांनी विकसित केलेली आरसा चाचणी ही वर्तणूकशास्त्रात महत्त्वाची ठरते. प्राण्यांसमोर त्याची प्रतिकृती ठेवून याबाबत पहिली चाचणी घेतली जाते. त्याच्या प्रतिसादानुसार आरशासमोर चाचणी घेतात. जे काही प्राणी ही चाचणी उत्तीर्ण होतात, त्यांची गणना हुशार या सदरात होते. उदा. माकडांमध्ये चिंपाझी, बोनोबो आणि डॉल्फिन, हत्ती इ.
पक्ष्यांमध्ये कबुतरांनंतर मॅगपीज या एका पक्ष्याने नुकतीच ही चाचणी उत्तीर्ण केली आहे. काही मुंग्या या चाचणीतून पुढे जात असल्या तरी माशांच्या क्लिनर व्रॅस्से (शा. नाव - Labroides dimidiatus) या प्रजातीने हे आव्हान पार केले आहे. या माशांनी प्रतिमेकडे पाहून शरीरावरील खूणा साफ करण्याचा प्रयत्न चाचणीमध्ये केला. ही बाब २०१८ मध्ये आढळली असली तरी अधिक अभ्यासानंतर आता सिद्ध करण्यात आली आहे. याविषयी माहिती देताना संशोधक डॉ. अलेक्स जॉर्डन यांनी सांगितले, की माशांच्या वर्तनामध्ये आम्हाला ही बाब प्रथम आढळल्यानंतर किचिंत शंका होती. त्यामुळे अधिक चाचण्या घेत खात्री करण्यात आली. अर्थात, केवळ यावरून माशांमध्ये स्वतःविषयी काही जाणीव असल्याचा निष्कर्ष घाईने काढता येणार नाही. त्यासाठी त्यांना अन्य प्राण्यांप्रमाणे अधिक चाचण्या पार कराव्या लागतील.
हे संशोधन ‘प्लॉस बायोलॉजी’ या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.
 

 

इतर ताज्या घडामोडी
सांगलीतील ९० टक्के द्राक्ष हंगाम उरकलासांगली : जिल्ह्यातील यंदाचा द्राक्ष हंगाम ९०...
फरारी द्राक्ष व्यापाऱ्यास शेतकऱ्यांनी...नाशिक  ः चालू वर्षाच्या हंगामात जिल्ह्यातील...
औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघातील प्रचार...औरंगाबाद : औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघातील...
सध्याचे सरकार म्हणजे लबाडाचे आवतन : पवारनगर : सध्याचे केंद्र सरकार म्हणजे लबाडाचे आवतन...
सिंचनाच्या पाण्याचे मोजमाप करण्याच्या...शेतीमध्ये पाणी हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून,...
परभणीत वांगी प्रतिक्विंटल १००० ते २५००...परभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे भाजीपाला...
मतदान केंद्रावरील रांगेपेक्षा...सोलापूर  : सोलापूर लोकसभा मतदारसंघात सर्वत्र...
अवकाळीचा सोलापूर जिल्ह्याला मोठा फटकासोलापूर : जिल्ह्याला गेल्या चार महिन्यांत अधून-...
मंठा तालुक्यात वादळी वाऱ्याने नुकसानमंठा, जि. जालना  : तालुक्यात मंगळवारी ( ता....
पुणे विभागातील दोन लाख हेक्टरवरील ऊस...पुणे  ः गेल्या चार ते पाच महिन्यांपासून पुणे...
मराठवाड्यातील मतदान टक्केवारीत किंचित घटबीड, परभणी : मराठवाड्यातील बीड, उस्मानाबाद,...
सातारा जिल्‍ह्यातील ऊस उत्पादकांना...सातारा  ः जिल्ह्यातील सह्याद्री कारखान्याचा...
म्हैसाळ योजनेत २२ पंपांद्वारे उपसासांगली : म्हैसाळ योजनेच्या पंपांची संख्या विक्रमी...
दिग्गजांच्या सभांनी तापणार साताऱ्यातील...सातारा : सातारा लोकसभा मतदारसंघातील राजकीय...
प्रभावी अपक्ष उमेदवारांमुळे लढती रंगतदारमुंबई : राज्यात तिसऱ्या आणि चौथ्या टप्प्यातील २१...
राज्यात काकडी प्रतिक्विंटल ४००ते २०००...नाशिकला काकडी प्रतिक्विंटल १२५० ते १७५० रुपये...
धनगर समाज भाजपच्याच पाठीशी ः महादेव...सांगली  : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हेच...
ऊस गाळपात इंदापूर कारखान्याची आघाडी पुणे  : जिल्ह्यात सर्व १७ साखर कारखान्यांनी...
निवडणुकीमुळे चाराटंचाईकडे दुर्लक्ष;...पुणे  : निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू असताना...
नाशिक जिल्ह्यात चारा छावण्यांसाठी...नाशिक  : जिल्ह्यातील टंचाईच्या झळा तीव्र होत...