agricultural stories in marathi, agrowon agralekh on monsoon | Agrowon

माॅन्सून येता घरा...
विजय सुकळकर
मंगळवार, 29 मे 2018

पावसाच्या पाण्यावर येणाऱ्या एकाद-दुसऱ्या पिकावर जिरायची शेतकऱ्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. एवढेच नव्हे, तर वर्षभरासाठीच्या घरखर्चाची तजवीजही यातूनच करावी लागते.

विदर्भ, मराठवाड्यात वादळी पावसाचे थैमान सुरू आहे. हा पाऊस आंबा, केळी, संत्रा, मोसंबी आदी फळपिकांसाठी नुकसानकारकच ठरत आहे. पूर्वहंगामी पावसाच्या सरीने राज्यात अनेक भागांत नांगरून ठेवलेल्या जमिनीत तास काढण्याच्या कामाला (वखरपाळी) वेग आला आहे. अशातच एक शुभवार्तांकन म्हणजे मॉन्सूनच्या वाटचालीस सध्या पोषक वातावरण अाहे. त्यामुळे २९ मेपर्यंत म्हणजे आपल्या निश्चित वेळेच्या (१ जून) दोन दिवस अगोदरच मॉन्सून केरळमध्ये दाखल होणार, असे हवामान विभागातर्फे सांगण्यात आलेले आहे. भारतीय मॉन्सूनचे प्रवेशद्वार असलेल्या केरळात मॉन्सून दाखल होणे ही महत्त्वाची घटना मानली जाते. एकदा केरळात मॉन्सून आला, की त्याची पुढील वाटचाल ही निश्चित असते. केरळमध्ये दाखल झालेला मॉन्सून ८ ते १० दिवसांत महाराष्ट्रात पोचतो. या वर्षी चांगल्या पाऊसमानाचा अंदाज हवामान विभागाने आधीच वर्तविला आहे. त्यात मॉन्सूनचे लवकरच होत असलेले आगमन ही शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बाब म्हणावी लागेल. असे असले तरी मॉन्सूनच्या वाटेत अडसर आणणारे अनेक घटक पण आहेत. त्यामुळे कधी पावसास लवकर सुरवात होते, पण मध्ये मोठे खंडही पडतात. तर कधी उशिरा आगमन होऊन तो लवकर काढता पाय घेतो. तर, कधी वेळेवर सुरवात होऊन अनेक भागांत अतिवृष्टी होते. या सर्व परिस्थितीमध्ये देशभरातील जिरायती शेतीचे मोठे नुकसान होते.

जिरायती शेती ही केवळ पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असते. या शेतीत खरीप हंगाम हा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. पावसाच्या पाण्यावर येणाऱ्या एकाद-दुसऱ्या पिकावर जिरायची शेतकऱ्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. एवढेच नव्हे, तर वर्षभरासाठीच्या घरखर्चाची तजवीजही यातूनच करावी लागते. शेतीप्रधान आपल्या देशाचा विचार करता मॉन्सूनवरच आपली एकंदरीत अर्थव्यवस्था अवलंबून आहे. शेतकऱ्यांचे उत्पादन वाढले, तर शेती आधारित उद्योग-व्यवसायाची सुद्धा भरभराट होते. उत्पादक शेतकऱ्यांपासून उद्योग-व्यवसायत रोजगार करणाऱ्या अनेकांची क्रयशक्ती वाढते. सर्वसामान्य लोकांची क्रयशक्ती वाढली, तरच बाजारात चैतन्याचे वातावरण असते. बाजारातील उत्पादनांचा खप वाढून देशाच्या अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते. अशा वेळी खरीप हंगाम यशस्वी करण्यासाठी शेतकरी, शासन-प्रशासनाने कंबर कसायला हवी. महत्त्वाचे म्हणजे पावसाळ्यात येणाऱ्या कुठल्याही आपत्तीशी दोन हात करण्यासाठी सर्वांनीच सजग राहायला हवे. खरीप हंगामाच्या अनुषंगाने महत्त्वाची बाब म्हणजे शेतकऱ्यांना बियाणे, रासायनिक खते आणि कीडनाशके या निविष्ठांचा वेळेत, पुरेशा प्रमाणात आणि उत्तम गुणवत्तेत पुरवठा व्हायला हवा. मागील काही वर्षांपासून निविष्ठांमध्ये भेसळ, बोगस, अप्रमाणित यांचे प्रमाण वाढले आहे. या हंगामात त्यास आळा बसायला हवा. शेतीचे घटते उत्पादन, शेतमालास मिळणारा अत्यंत कमी दर, तर तूर, हरभरा खरेदीअभावी शेतकऱ्यांच्या घरातच पडून असल्याने बहुतांश शेतकऱ्यांजवळ पेरणीस पैसाच नाही. अशा वेळी पीककर्जाचा विषय मार्गी लावून ते शेतकऱ्यांना तत्काळ उपलब्ध व्हायला हवे. अनिश्चित पाऊसमानाच्या काळातही जिरायती शेतीतून उत्पादनाची हमी मिळवायची असेल, तर संरक्षित सिंचनाची सोय व्हायलाच हवी. याकरिता शेतकरी आपापले प्रयत्न करीत असतातच. अत्यंत कमी पावसाच्या प्रदेशात सामूहिकरीत्या पिके वाचविण्यासाठी शासनानेसुद्धा प्रयत्न करायला हवे. या खरीप हंगामात यावरही विचार व्हायला हवा.

इतर अॅग्रो विशेष
उगवत्या सूर्याच्या देशातील मोहक शेतीह वाई वाहतुकीच्या माध्यमातून एखाद्या राष्ट्राचे...
...तरच वाढेल डाळिंब निर्यातफॉस्फोनिक ॲसिडच्या अंशामुळे (रेसिड्यू) डाळिंबाची...
बुलडाण्यात ३३ टन रेशीम कोष उत्पादनबुलडाणा  : जिल्ह्यातील शेतकरी पारंपरिक...
भारतीय दूध सुरक्षितनवी दिल्ली ः भारतातील दुधाच्या दर्जाबाबात सतत...
राज्यात हुडहुडी वाढली... पुणे : किमान तापमानाचा पारा घसरल्याने राज्यात...
धार्मिक स्थळांनी द्यावा दुष्काळासाठी...नागपूर ः राज्यातील सर्वधर्मीय धार्मिक स्थळांनी...
चारा छावण्यांऐवजी थेट अनुदानाचा विचार ः...मुंबई ः दुष्काळी भागात चारा छावण्यांमध्ये होणारा...
देशी बियाण्यांच्या संवर्धनासाठी रंगणार...पुणे : देशी बियाण्यांचे संवर्धन आणि प्रसारासाठी...
खरेदी न झालेल्या हरभरा, तुरीसाठी...सोलापूर : हमीभाव योजनेतून शेतकऱ्यांनी हरभरा व तूर...
दुष्काळाचे चटके सोसलेले साखरा झाले ‘...लोकसहभाग मिळाला तर कोणत्याही योजना यशस्वी होऊ...
‘जनावरं जगवायची धडपड सुरू हाय’सातारा ः शाळू (रब्बी ज्वारी) केलीय. पण पीक...
परभणी जिल्ह्यात ज्वारीवर अमेरिकन लष्करी...परभणी ः परभणी जिल्ह्यात यंदा प्रथमच रब्बी...
सीड हब म्हणून भारताचा उदयनवी दिल्ली ः आशिया खंडात भारत देश ‘सीड हब’ म्हणून...
ब्राझीलचे साखर उत्पादन निम्मे घटलेनवी दिल्ली ः आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे सतत...
गोंदिया जिल्हा अधीक्षक अधिकारी बऱ्हाटे...गोंदिया ः नगर जिल्ह्यात राबविण्यात आलेल्या...
शेतीपंप वीजवापर घोटाळा आयोगाच्या...मुंबई ः महावितरणची प्रचंड वितरण गळती व चोऱ्या...
राज्यात थंडी वाढली; नाशिक ११.५ अंशांवरपुणे : उत्तरेकडील थंड वाऱ्यांचे प्रवाह दक्षिणेकडे...
संत्रा बागेतील उत्कृष्ठ व्यवस्थापनाचा...किडी-रोग, पाण्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आदी...
फॉस्फोनिक रेसिड्यूमुळे डाळिंब निर्यात...पुणे : निर्यातक्षम डाळिंबात युरोपसाठी फॉस्फोनिक...
चिकाटी, प्रयत्नवादातून शून्यातून...उस्मानाबाद जिल्ह्यातील देवसिंगे (तूळ) येथील रमेश...