agricultural stories in marathi, agrowon agralekh on monsoon | Agrowon

माॅन्सून येता घरा...
विजय सुकळकर
मंगळवार, 29 मे 2018

पावसाच्या पाण्यावर येणाऱ्या एकाद-दुसऱ्या पिकावर जिरायची शेतकऱ्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. एवढेच नव्हे, तर वर्षभरासाठीच्या घरखर्चाची तजवीजही यातूनच करावी लागते.

विदर्भ, मराठवाड्यात वादळी पावसाचे थैमान सुरू आहे. हा पाऊस आंबा, केळी, संत्रा, मोसंबी आदी फळपिकांसाठी नुकसानकारकच ठरत आहे. पूर्वहंगामी पावसाच्या सरीने राज्यात अनेक भागांत नांगरून ठेवलेल्या जमिनीत तास काढण्याच्या कामाला (वखरपाळी) वेग आला आहे. अशातच एक शुभवार्तांकन म्हणजे मॉन्सूनच्या वाटचालीस सध्या पोषक वातावरण अाहे. त्यामुळे २९ मेपर्यंत म्हणजे आपल्या निश्चित वेळेच्या (१ जून) दोन दिवस अगोदरच मॉन्सून केरळमध्ये दाखल होणार, असे हवामान विभागातर्फे सांगण्यात आलेले आहे. भारतीय मॉन्सूनचे प्रवेशद्वार असलेल्या केरळात मॉन्सून दाखल होणे ही महत्त्वाची घटना मानली जाते. एकदा केरळात मॉन्सून आला, की त्याची पुढील वाटचाल ही निश्चित असते. केरळमध्ये दाखल झालेला मॉन्सून ८ ते १० दिवसांत महाराष्ट्रात पोचतो. या वर्षी चांगल्या पाऊसमानाचा अंदाज हवामान विभागाने आधीच वर्तविला आहे. त्यात मॉन्सूनचे लवकरच होत असलेले आगमन ही शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक बाब म्हणावी लागेल. असे असले तरी मॉन्सूनच्या वाटेत अडसर आणणारे अनेक घटक पण आहेत. त्यामुळे कधी पावसास लवकर सुरवात होते, पण मध्ये मोठे खंडही पडतात. तर कधी उशिरा आगमन होऊन तो लवकर काढता पाय घेतो. तर, कधी वेळेवर सुरवात होऊन अनेक भागांत अतिवृष्टी होते. या सर्व परिस्थितीमध्ये देशभरातील जिरायती शेतीचे मोठे नुकसान होते.

जिरायती शेती ही केवळ पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असते. या शेतीत खरीप हंगाम हा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. पावसाच्या पाण्यावर येणाऱ्या एकाद-दुसऱ्या पिकावर जिरायची शेतकऱ्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. एवढेच नव्हे, तर वर्षभरासाठीच्या घरखर्चाची तजवीजही यातूनच करावी लागते. शेतीप्रधान आपल्या देशाचा विचार करता मॉन्सूनवरच आपली एकंदरीत अर्थव्यवस्था अवलंबून आहे. शेतकऱ्यांचे उत्पादन वाढले, तर शेती आधारित उद्योग-व्यवसायाची सुद्धा भरभराट होते. उत्पादक शेतकऱ्यांपासून उद्योग-व्यवसायत रोजगार करणाऱ्या अनेकांची क्रयशक्ती वाढते. सर्वसामान्य लोकांची क्रयशक्ती वाढली, तरच बाजारात चैतन्याचे वातावरण असते. बाजारातील उत्पादनांचा खप वाढून देशाच्या अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते. अशा वेळी खरीप हंगाम यशस्वी करण्यासाठी शेतकरी, शासन-प्रशासनाने कंबर कसायला हवी. महत्त्वाचे म्हणजे पावसाळ्यात येणाऱ्या कुठल्याही आपत्तीशी दोन हात करण्यासाठी सर्वांनीच सजग राहायला हवे. खरीप हंगामाच्या अनुषंगाने महत्त्वाची बाब म्हणजे शेतकऱ्यांना बियाणे, रासायनिक खते आणि कीडनाशके या निविष्ठांचा वेळेत, पुरेशा प्रमाणात आणि उत्तम गुणवत्तेत पुरवठा व्हायला हवा. मागील काही वर्षांपासून निविष्ठांमध्ये भेसळ, बोगस, अप्रमाणित यांचे प्रमाण वाढले आहे. या हंगामात त्यास आळा बसायला हवा. शेतीचे घटते उत्पादन, शेतमालास मिळणारा अत्यंत कमी दर, तर तूर, हरभरा खरेदीअभावी शेतकऱ्यांच्या घरातच पडून असल्याने बहुतांश शेतकऱ्यांजवळ पेरणीस पैसाच नाही. अशा वेळी पीककर्जाचा विषय मार्गी लावून ते शेतकऱ्यांना तत्काळ उपलब्ध व्हायला हवे. अनिश्चित पाऊसमानाच्या काळातही जिरायती शेतीतून उत्पादनाची हमी मिळवायची असेल, तर संरक्षित सिंचनाची सोय व्हायलाच हवी. याकरिता शेतकरी आपापले प्रयत्न करीत असतातच. अत्यंत कमी पावसाच्या प्रदेशात सामूहिकरीत्या पिके वाचविण्यासाठी शासनानेसुद्धा प्रयत्न करायला हवे. या खरीप हंगामात यावरही विचार व्हायला हवा.

इतर अॅग्रो विशेष
बांधावर फुलवा ‘हिरवं सोनं’ण्याचा अभाव, मजूरटंचाई, मजूर व निविष्ठांचे...
आधुनिक सेवेसोबत ग्राहकांना हवा विश्‍वास संपूर्ण जगात अग्रेसर असलेल्या आधुनिक बॅंकिंग...
'शेतकऱ्यांना दिलासा देणारे निर्णय लवकरच...नवी दिल्ली  : समस्याग्रस्त शेती क्षेत्र आणि...
नंदुरबार, धुळ्यात पपई काढणी बंदनंदुरबार  : पपईच्या दरावरून शेतकरी, व्यापारी...
...त्या दिवशी घरातलं कुणी जेवलं नायसुपे, जि. पुणे : एकच बैल होता. चितऱ्या...
किमान तापमानात वाढ होण्याची शक्यतापुणे  : राज्याच्या किमान तापमानात वाढ...
सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाला जगात...पुणे - द टाइम्स हायर एज्युकेशनने जाहीर...
पीक फेरपालटीवर भर देत श्रीमंती केळीचे...कलाली (ता. अमळनेर, जि. जळगाव) येथील योगेश व मनोज...
बळिराजाच्या हाती पुन्हा ‘लोखंड्या नांगर’गणूर, जि. नाशिक : शेतमालाला मिळणारे कवडीमोल भाव,...
दराच्या प्रतीक्षेतील कांद्याला फुटले...वडेल, जि. नाशिक :  आज ना उद्या दर वाढला, की...
पोटदुखीवर कडू कंद उपयुक्त कडू कंद ही वेलवर्गीय वनस्पती असून...
शिरूर ठरले मुगासाठी हक्काची बाजारपेठपुणे जिल्ह्यात शिरूर बाजार समिती ही मुगासाठी...
तहात अडकले ‘ब्रेक्झिट’युरोपीय महासंघातून बाहेर पडायचे अथवा नाही, या...
साखरेच्या कमी दराची शिक्षा ऊस...ऊस दराच्या बाबतीत कधी नव्हे एवढी आर्थिक कोंडी या...
बायोडायनॅमिक पद्धतीने कमी काळात कंपोस्ट...बायोडायनॅमिक तंत्रज्ञान हे मूलत: भारतीय वेदांवर...
पाने कुरतडणाऱ्या मुंग्यांकडूनही होते...उष्ण कटिबंधीय जंगले हे नायट्रस ऑक्साईड या हरितगृह...
पणन सुधारणेतील दुरुस्तीला शेतकरी...मुंबई ः महाराष्ट्र कृषी उत्पन्न पणन (विकास व...
ताराराणी महोत्सवातून घडली उद्यमशीलता,...कोल्हापूर जिल्हा परिषद व पंचायत राज विभागाच्या...
कृषी निविष्ठा अनुदानासाठी ‘ऑनलाइन'ची...पुणे : राज्यात कृषी विभागाच्या योजनांमधील विविध...
'आयमा'ची होतेय मुस्कटदाबी; मोठ्या...पुणे : ट्रॅक्टर, हार्वेस्टर, रोटाव्हेटरसारख्या...