agricultural stories in Marathi, agrowon, agralekh on parrot decreasing issue | Agrowon

अधिवास वाचवा; निसर्ग वाचेल
विजय सुकळकर
बुधवार, 10 ऑक्टोबर 2018

दुर्मीळ होत चाललेल्या पक्ष्यांच्या बाबतीत बोलायचे झाल्यास प्रत्येक गावाने पक्ष्यांचा स्थानिक, नैसर्गिक अधिवास, अर्थात गाव परिसरातील मोठे वृक्ष, नदी, नाले, ओढ्यातील झाडे झुडूपे यांचे संवर्धन करायला पाहिजे.

दुर्मीळ होत चाललेल्या पक्ष्यांच्या बाबतीत बोलायचे झाल्यास प्रत्येक गावाने पक्ष्यांचा स्थानिक, नैसर्गिक अधिवास, अर्थात गाव परिसरातील मोठे वृक्ष, नदी, नाले, ओढ्यातील झाडे झुडूपे यांचे संवर्धन करायला पाहिजे.

माळढोक, घार, साळुंखी या पक्ष्यांसह राज्यात सर्वत्र मोठ्या प्रमाणात आढळणारे पोपटही आता दुर्मीळ होत चालले आहेत. मुंग्यांपासून मधमाश्‍यांपर्यंत निसर्गात आढळणाऱ्या प्रत्येक जिवाला महत्त्व आहे. निसर्गातील एखादा जीव घटक धोक्‍यात आला तर पूर्ण निसर्ग चक्र, पर्यावरणाचा समतोल बिघडतो. शेतीत होणारा अनियंत्रित कीडनाशकांचा वापर, विकासाच्या नावाखाली होत असलेली वाढती प्रामुख्याने जुन्या वृक्षांची तोड, वाढती शिकार, महत्वाचे म्हणजे पक्ष्यांचे स्थानिक अधिवास समजले जाणारे मोठे वृक्ष, नदी, नाले, ओढे, माळरान, जंगल नष्ट होत आहेत. त्यामुळे पक्ष्यांचा अन्न, वस्त्र, निवाराच धोक्‍यात आला आहे. बोर, बाभूळ, वड, उंबरासारख्या जुन्या मोठ्या झाडांची फळे पक्षी खातात. अशा जुन्या-मोठ्या झाडांवरच पक्षी आपली घरटी बांधतात. अशा वृक्षांच्या तोडीने पक्ष्यांना अन्न मिळत नसून ते उघड्यावरही पडत आहेत. शेतात कीडनाशके फवारल्याने शत्रू-मित्र कीटकही मरतात. या विषारी कीटकांना पक्षी खाऊन तेही मरत आहेत. वाढत्या तापमानाने पर्यावरणाचा समतोल बिघडत असून, त्याचे सर्वांत जास्त दुष्परिणाम शेती क्षेत्र भोगत आहे. अशा वेळी स्थानिक अधिवासही नष्ट करून त्यावरील जीवसृष्टी धोक्‍यात आणून आपण निसर्ग चक्र, पर्यावरणाचा समतोल अधिकच बिघडवत चाललो आहोत.

निसर्गाने आपल्याला भरभरून दिले आहे. जेथे जंगल-जैवविविधता अधिक तेथे जगण्याचा आनंदही जास्त, हे अनेक देशांत सिद्ध झाले आहे. असे असताना निसर्गाला वाचवायचे सोडून त्यास ओरबडण्याचे काम आपण मागील अनेक वर्षांपासून करीत आहोत. पर्यावरणाच्या योग्य समतोलासाठी देशात एकूण क्षेत्राच्या किमान ३३ टक्के क्षेत्र वनाखाली असणे गरजेचे आहे. अशावेळी देशात जंगलाचे प्रमाण गरजेच्या जवळपास निम्म्यावरच येऊन पोचले असून दिवसागणिक या क्षेत्रात घट होत आहे. दुर्मीळ होत चाललेल्या पक्ष्यांच्या बाबतीत बोलायचे झाल्यास प्रत्येक गावाने पक्ष्यांचा स्थानिक, नैसर्गिक अधिवास अर्थात गाव परिसरातील मोठे वृक्ष, नदी, नाले, ओढ्यातील झाडेझुडपे यांचे संवर्धन करायला पाहिजे. स्थानिक अधिवासांच्या महत्त्वाबाबत गावातील प्रत्येक नागरिकांमध्ये प्रबोधन व्हायला हवे. गावातील शाळा, ग्राम पंचायत कार्यालय यातून निसर्ग शिक्षणाचे धडे गावकऱ्यांना मिळायला हवेत. आपल्या गावचा निसर्ग काय सांगतो? हे कळल्याशिवाय त्यांचे महत्त्व गावकऱ्यांना समजणार नाही. आज आपण पाहतोय वाढते शहरीकरण, रस्ते इतर कामांसाठी जुनी झाडे तोडून त्याऐवजी एकतर काहीच लावले जात नाही, अथवा विदेशी झाडे लावली जात आहेत. अशा बहुतांश झाडांना फळे तर येतच नाहीत, त्यावर पक्षीही घरटे बांधत नाहीत. त्यामुळे विकास कामांसाठी जी झाडे तोडली तीच झाडे तोडलेल्या प्रमाणात दुसरीकडे लावायला हवीत. शेतीत कीडनाशकांच्या अनियंत्रित वापरावरही मर्यादा यायला हव्यात. कीडनाशकांचा वापर सुरक्षित व्हायला हवा. त्यातून मित्र कीटकांबरोबर पक्षी मरणार नाहीत, याची काळजी घ्यायला पाहिजे. निसर्गाला आपल्या मनाप्रमाणे राहू दिल्यास, त्यातील जीवसृष्टीही टिकून राहील आणि निसर्गही आपल्याला भरभरून देईल, हे सर्वांनी लक्षात घ्यायला हवे.

इतर संपादकीय
वाढते नैसर्गिक आणि सामाजिक प्रदूषणकाळानुसार निसर्गामध्ये खूप बदल होत आहे. सर्व ऋतूत...
लढा स्वतंत्र अस्तित्वाचा अस्सल हापूस कोणाचा हा गुंता मागील अनेक...
तुझे आहे तुजपाशी जगाच्या सरासरीच्या दीडपट पाऊस भारतात पडतो तरी...
सूक्ष्म सिंचनात अडचणी मोठ्या राज्यात पाण्याचे दुर्भिक्ष...
अधिवास वाचवा; निसर्ग वाचेलदुर्मीळ होत चाललेल्या पक्ष्यांच्या बाबतीत बोलायचे...
लोकसेवांची पराभवी अंमलबजावणीलोकसेवा हक्क कायद्याची अंमलबजावणी तीन...
असंवेदनशीलतेचा कळसकोणतेही आंदोलन असो ते दडपून वेळ मारून न्यायची,...
सूर्य डाल्याखाली झाकता येणार नाहीआपल्याकडे असलेल्या बळाचा वापर करून आज जरी सरकारने...
दुष्काळाची चाहूल; जपून उचला पाऊलनैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांनी राजस्थानमधील मुक्काम...
गांधीजींची लोकशाहीवादी निर्णय प्रक्रियामाझ्या वडलांचे मित्र आणि हिंदुस्थानचे संपादक...
इंधनासाठी गोड ज्वारी सर्वोत्तमगोड ज्वारीच्या पिकापासून ज्वारी हे धान्य आणि...
लष्करी अळीचा हल्ला थांबवा हवामान बदलाचा हा काळ आहे. या काळात पिकांवर रोग-...
लष्करी अळीचा हल्ला थांबवाहवामान बदलाचा हा काळ आहे. या काळात पिकांवर रोग-...
आज मराठवाडा मुक्तीदिन ! संग्रामाला झाली...15 ऑगस्ट 1947 रोजी आपला भारत देश स्वातंत्र्य झाला...
‘आयपीएम’चा विसर नकोआयपीएम अर्थात एकात्मिक कीड नियंत्रण तंत्राचा वापर...
खाडी से नही, अब तेल आयेगा बाडी सेभारतीय जनता पार्टीचे छत्तीसगड राज्याचे ...
पीककर्ज द्याऽऽऽ पीककर्जखरे तर हंगामाच्या सुरवातीस पेरणीकरिता शेतकऱ्यांना...
शास्त्राशी सुसंगत असावीत शेतीची कामेआपल्या देशातील शेतीचा तीन हजार वर्षांचा ज्ञात...
इंडिया-भारतातील दरी करा कमी हरितक्रांतीमुळे उत्पादनात लक्षणीय प्रमाणात वाढ...
स्थलांतर थांबविणारा विकास हवारवांडा येथील किगॅली येथे आंतरराष्ट्रीय युवा परिषद...