agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, Climate change, rising sea levels a threat to farmers in Bangladesh | Agrowon

वातावरण बदलामुळे बांगलादेशात शेतकऱ्यांची स्थलांतर प्रक्रिया तीव्र
वृत्तसेवा
रविवार, 28 ऑक्टोबर 2018

वातावरणातील बदलामुळे हिमकडे वितळून सागरी पातळीमध्ये वाढ होणार असून, त्यामुळे जमिनीतील क्षारांचे प्रमाण वाढणार आहे. याचा फटका बांगलादेश येथील किनारपट्टी भागातील सुमारे २ लाख शेतकऱ्यांना बसणार असल्याचा अंदाज ओहियो राज्य विद्यापीठातील संशोधकांनी काढला आहे. हे संशोधन ‘नेचर क्लायमेट चेंज’ मध्ये प्रकाशित केले आहे.

वातावरणातील बदलामुळे हिमकडे वितळून सागरी पातळीमध्ये वाढ होणार असून, त्यामुळे जमिनीतील क्षारांचे प्रमाण वाढणार आहे. याचा फटका बांगलादेश येथील किनारपट्टी भागातील सुमारे २ लाख शेतकऱ्यांना बसणार असल्याचा अंदाज ओहियो राज्य विद्यापीठातील संशोधकांनी काढला आहे. हे संशोधन ‘नेचर क्लायमेट चेंज’ मध्ये प्रकाशित केले आहे.

सातत्याने येणाऱ्या क्षारयुक्त पाण्याच्या पूर परिस्थितीमुळे बांगलादेशातील शेतकऱ्यांची भातशेती धोक्यात आली आहे. त्यांनी अनेकांनी भातशेतीऐवजी कोळंबी व अन्य सागरी जिवांच्या संवर्धनाला प्रारंभही केला आहे. मात्र, सर्व किनारपट्टीतील रहिवाशांना शेतीपासून पळ काढता येणार नाही. अशा शेतकऱ्यांच्या उत्पादनामध्ये प्रचंड घट होणार असल्याचे ओहिओ राज्य विद्यापीठातील कृषी, पर्यावरण आणि विकास अर्थशास्त्र या विषयाच्या प्रा. जॉयसे चेन यांच्या अभ्यासात पुढे आले आहे. त्यातही ज्यांच्याकडे स्रोतांची कमतरता आहे, अशा शेतकरी कुटुंबासाठी हे अत्यंत आव्हानात्मक राहणार आहे.
जॉयसे चेन आणि त्यांचे सहलेखक ॲरिझोना राज्य विद्यापीठातील व्हॅलेरी म्युल्लर यांनी सामाजिक आर्थिक, लोकसंख्या, भौगोलिक आणि वातावरणातील बदल यांच्या माहिती साठ्याचा उपयोग करून सागरी पाण्यातील वाढलेल्या पातळींच्या परिणाम मिळवण्यासाठी प्रारूप तयार केले आहे.
किनाऱ्यावरील शेतीमध्ये व त्यातील वाढत्या क्षारतेमुळे होणारे परिणाम व त्यामुळे होणारे लोकसंख्येचे स्थलांतर याचा अंदाज मिळवण्याचा प्रयत्न केला आहे.
क्षारयुक्त जमिनीमध्ये भात आणि अन्य पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम होतात. संशोधकांच्या अंदाजामुळे सुमारे प्रति वर्ष उत्पन्नामध्ये २१ टक्केने घट येणार आहे. थोडक्यात, शेती न परवडणारी झाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात स्थलांतराला चालना मिळेल.

  • येत्या १२० वर्षांमध्ये, जगभरातील सागरी किनारपट्टीवरील समुदाय (त्यांचे प्रमाणे अंदाजे १.३ अब्ज असेल) सागराच्या वाढत्या पातळीमुळे बाधित होतील, अशा शास्त्रीय अंदाज आहे. यात वाढती सागरी पातळी आणि त्यामुळे येणारी सातत्यपूर्ण पूर परिस्थिती यातून बांगलादेशातील सुमारे ४० टक्के शेतीप्रदेश धोक्यात येणार आहे. चेन यांनी सांगितले, की या विभागातील अनेक शेतकरी हे आधीच खाऱ्यापाण्यातील मत्स्य संवर्धनाकडे वळले आहे.
  • मातीची क्षारता कमी ते उच्च पातळीपर्यंत पोचल्यामुळे शेतीतील उत्पन्नाचा वाटा कोळंबी आणि अन्य सागरी जिवाच्या उत्पादनातून येऊ शकेल. याचे प्रमाण सुमारे ६० टक्क्यांपर्यंत राहणार आहे. अर्थात, हा बदलही फार सोपा किंवा स्वस्त असणार नाही. अनेत शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या हे बदलही शक्य होणार नाही.
  • देशांतर्गत स्थलांतर हे २५ टक्क्याने वाढेल. मात्र, परदेशामध्ये स्थलांतर होण्याचे प्रमाण अन्य व्यवसायातून मिळणाऱ्या रोजगार व उत्पन्नामुळे तितकेसे वाढणार नाही. उलट ते ६६ टक्क्याने घटण्याचा अंदाज असल्याचे जॉयसे सांगतात.
  • पाण्याची पातळी दरवर्षी १० ते १८ मिलिमीटर या दराने वाढत जाईल. या वाढत्या सागरी पातळीमुळे सागरी वादळांच्या वारंवारितेमध्ये वाढ होईल. किनारपट्टी भाग सातत्याने संवेदनशील राहील. याचा प्रमुख फटका गरीब शेतकऱ्यांना बसेल. त्यांना रोजगारासाठी खूप दूरपर्यंत स्थलांतर करावे लागेल.
  • बांगलादेशप्रमाणे अन्य सागरी किनारपट्टी असलेल्या देशामध्येही असेच बदल होऊ शकतील. वातावरण बदलामुळे होणाऱ्या स्थलांतरांना रोखण्यासाठी धोरणकर्त्यांनी आतापासूनच प्रयत्न केले पाहिजेत.

इतर ताज्या घडामोडी
संत्रा पिकाबाबतच्या उपाययोजनांचा अहवाल...नागपूर  ः संत्रा उत्पादकांचे आर्थिक हित...
सूक्ष्म सिंचन विस्तारातील अडचणी, पर्याय...औरंगाबाद   : औरंगाबाद येथे आयोजित...
‘ई- टेंडरिंग’ रेशीम उत्पादकांच्या मुळावरपुणे  ः राज्यात पाणीटंचाईमुळे सर्वत्र...
आंदोलनामुळे शेतकऱ्यांना मिळाले ७४...पुणे  : साखर आयुक्तालयासमोर गेल्या तीन...
रोहित पवार यांनी वाढवला नगर जिल्ह्यात... नगर : कर्जत-जामखेड विधानसभा मतदारसंघात मरगळ...
लोणार तालुक्यात कडाक्याच्या थंडीमुळे...बुलडाणा : जिल्ह्यात द्राक्ष शेती टिकवून ठेवण्यात...
कृषी सल्ला (कोकण विभाग)भात रोप अवस्था : उन्हाळी भात रोपवाटिकेस...
थंडीच्या काळात केळी बागांची काळजीकेळीच्या पानांवर कमी तापमानाचे दुष्परिणाम २ ते ४...
पहाटे, रात्री थंडीचे प्रमाण अधिक राहीलमहाराष्ट्राच्या सह्याद्री पर्वत रांगावर १०१४...
पाणंद रस्त्यांची निविदा प्रक्रिया सुरू अकोला : शासनाच्या पाणंद रस्ते योजनेतून...
`साखर उद्योगातील संघटित गुन्हेगारी...मुंबई : गेल्या वर्षीच्या हंगामातील ७०-३०...
शासकीय दूध डेअरीत अमोनियाची गळतीअकोला : येथील मूर्तिजापूर मार्गावर असलेल्या...
कृषी योजनेतील विहिरींनाही दुष्काळाचा...धुळे : अत्यल्प पावसामुळे खानदेशात विहिरींनी...
नागपुरात `जलयुक्‍त`चा निधी आटलानागपूर : फडणवीस सरकारची महत्त्वाकांशी योजना...
मराठवाड्याची ७६२ कोटींची अतिरिक्‍त...औरंगाबाद ः शासनाने कळविलेल्या आर्थिक मर्यादेच्या...
नत्राच्या कार्यक्षम वापरासाठी सेन्सरचा...कृषी क्षेत्रातून होणाऱ्या नत्रांच्या प्रदूषणाची...
कृषिक प्रदर्शनातील प्रात्यक्षिके पाहून...बारामती, जि. पुणे ः कृषिक प्रदर्शनाच्या दुसऱ्या...
जाती-धर्माच्या भिंती तोडणे हीच स्व....इस्लामपूर, जि. सांगली : लोकनेते राजारामबापू पाटील...
पशुधन संख्येनुसार चारा उपलब्ध करून द्यापरभणी ः परभणी जिल्ह्यात गेल्या काही वर्षांत पशुधन...
ज्वारी, हरभरा, करडईच्या पेरणी...परभणी ः जिल्ह्यात यंदा ज्वारी, हरभरा, करडई या तीन...