agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, In dangerous fungal family's befriending of plants, a story of loss | Agrowon

अळिंबी - वनस्पती या मैत्रीसाठी झाला जनुकाचा ऱ्हास
वृत्तसेवा
शनिवार, 6 ऑक्टोबर 2018

फ्लाय अॅमानिटा या अळिंबीतील एका जनुकाचा ऱ्हास झाल्यामुळे अन्य वनस्पतींशी सहजीवी संबंधाकडे तिची वाटचाल सुरू झाल्याचे विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. अनेकवेळा अशा घटनांचा अर्थ जनुकांच्या उत्क्रांतीशी लावण्यात येत असला तरी या घटनेमध्ये एक जनुक नष्ट झाल्याचे दिसून आले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल मॉलेक्युलर बायोलॉजी अॅँड इव्हॅल्युशन’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

फ्लाय अॅमानिटा या अळिंबीतील एका जनुकाचा ऱ्हास झाल्यामुळे अन्य वनस्पतींशी सहजीवी संबंधाकडे तिची वाटचाल सुरू झाल्याचे विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. अनेकवेळा अशा घटनांचा अर्थ जनुकांच्या उत्क्रांतीशी लावण्यात येत असला तरी या घटनेमध्ये एक जनुक नष्ट झाल्याचे दिसून आले आहे. हे संशोधन ‘जर्नल मॉलेक्युलर बायोलॉजी अॅँड इव्हॅल्युशन’मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

फ्लाय अॅमानिटा ही अळिंबी आपल्या गडद रंगाद्वारे आपल्याकडे आकर्षित होणाऱ्याला धोक्याचा इशारा देते. ही अळिंबी खाण्यात आल्यानंतर भास होऊ लागतात. दृष्टीमध्ये बदल होऊन वस्तू मोठ्या आणि तरीही दाबल्या गेल्याप्रमाणे दिसतात. या गुणधर्मामुळे जादूची अळिंबी म्हणून परिकथांमध्ये (‘अॅलाईस इन वंडरलॅंड’ सारख्या) तिला स्थान मिळाले आहे. अॅमानिटा कुळातील काही अळिंबी या मृत्यूकारक आहेत. इतक्या विषारी असलेल्या या अळिंबी वनस्पतींशी मात्र मित्रत्वाने किंवा सहजिवी पद्धतीने वागतात. शर्करेच्या बदल्यामध्ये वनस्पतींना काही खनिजे आणि अन्नद्रव्ये पुरवतात. ही मैत्री ५० दशलक्ष वर्षांपासून सुरू आहे.

असे आहे संशोधन

  • विस्कॉन्सिन मॅडीसन विद्यापीठातील वनस्पतीशास्त्र आणि जिवाणूशास्त्राच्या प्रो. अॅनी प्रिंगल यांच्यासह व्हियन्ना विद्यापीठातील संशोधिका जॅकेलिन हेस यांनी नॉर्वे, नेदरलॅंड, फ्रान्स आणि सौदी अरेबिया येथील संशोधकांच्या सहकार्याने अभ्यास केला. प्रामुख्याने मुक्तपणे आढळणाऱ्या व सहजिवी संबंधापासून वेगळ्या अॅमानिटा प्रजातीं वेगळ्या मिळवण्यात आल्या. सहजिवी संबंधामध्ये कार्यरत अळिंबीच्या तीन प्रजातीं (त्यात फ्लाय अॅमानिटा यांचा समावेश होता.) आणि असहजिवी पद्धतीने कार्यरत अशा तीन जवळच्या प्रजातीं यांचे जनुकीय विश्लेषण केले.
  • अन्य अनेक बाबी सारख्या असूनही जनुकीय पातळीवरील भिन्नता मोठी आहे. सहजिवी प्रजातींमध्ये जनुकांची संख्या जवळपास दुप्पट आढळली. एकदा वेगळा जनुकीय रस्ता पकडल्यानंतर त्यांनी वनस्पतींशी भागीदारी करण्यासाठी वैशिष्ट्यपूर्ण रचना विकसित केली.
  • सुरवातीच्या संशोधनामध्ये काही अन्य अळिंबीच्या कुळामध्ये सहजिवी पद्धतीसाठी पेशींतील सेल्युलोज आधारित भित्तिकातील विकरे (एंझाईम्स) नष्ट झाल्याचे आढळले होते. ही जनुके कुजणाऱ्या पानातून अन्नद्रव्ये मिळण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहेत. मात्र वनस्पतींची जुळवून घेण्यामध्ये त्यांची अडचण ठरली असती. कुजणाऱ्या पदार्थांच्या पचनीयतेसाठी आवश्यक विकरांची अनुलब्धता अॅमानिटा इनोपीनाटा या प्रजातीमध्ये दिसून आली. ही प्रजाती सहजिवी संबंध आणि असहजिवी जगणाऱ्या अळिंबीच्या दरम्यानची स्थिती असल्याचे हेस यांचे मत आहे.
  • प्रिंगल यांनी या घटनेवर केलेली टिप्पणी महत्त्वाची आहे. त्या म्हणतात, मैत्रीसाठी त्यागाची आवश्यकता असते.

इतर ताज्या घडामोडी
संजय धोत्रे चौथ्यांदा लोकसभा...अकोला :  लोकसभा निवडणुकीची रणधुमाळी सुरू...
लोकसभा निवडणुकीसाठी आतापर्यंत ७१...मुंबई : लोकसभा निवडणूक २०१९ अंतर्गत आज पहिल्या व...
शेती, बेरोजगारी, वाहतूक कोंडी प्रश्‍...पुणे : जिल्ह्यातील ‘शेतीसंपन्न’ आणि ‘औद्योगिक...
भाजपच्या चार विद्यमान खासदारांचा पत्ता...मुंबई : लोकसभा निवडणुकीसाठी भाजपाने...
सातारा : प्रमुख धरणांतील पाणीसाठ्यात घटसातारा : कमी पर्जन्यमानाचा परिणाम...
दक्षिण महाराष्ट्रात पक्षांपेक्षा ‘...कोल्हापूर: राज्याच्या इतर भागांप्रमाणे दक्षिण...
पिनाकीचंद्र घोष लोकपालपदीनवी दिल्ली : राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी...
व्हाइस ॲडमिरल करमबीरसिंह नवे नौदलप्रमुखनवी दिल्ली: व्हाइस ॲडमिरल करमबीरसिंह यांची भारतीय...
हरभरा चुकाऱ्यासाठी शेतकऱ्यांचा पोलिस...बुलडाणा : गेल्या वर्षात हमीभावाने विक्री केलेल्या...
कमाल, किमान तापमानात चढउतारमहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
सोलापुरात गाजर, काकडीला उठावसोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
हवामान बदलाशी सुसंगत उपाययोजनांचा शोध...सध्या हवामान बदलाचा परिणाम शेतीवर दुष्काळ, गारपीट...
सोलापूर जिल्ह्यात आठ ग्रामपंचायतींची...सोलापूर : लोकसभेच्या आधी जिल्ह्यातील आठ...
पीकविम्याचा योग्य मोबदला द्यावा : ‘...अकोला : संग्रामपूर तालुक्यात भीषण दुष्काळी...
नांदेड जिल्ह्यात पिकांना गारपिटीचा तडाखाकिनवट, जि. नांदेड : नांदेड जिल्ह्यातील बोधडी बु (...
शिवसेनेच्या २१ उमेदवारांची घोषणा,...मुंबई : आगामी लोकसभा निवडणुकीसाठी...
आनंदी देशांच्या यादीत भारताचे स्थान...न्यूयॉर्क : देशातील आनंदाला ओहोटी लागल्याचे...
केळी पीक सल्लाउन्हाळ्यात अधिक तापमान, तीव्र सूर्य प्रकाश, वादळी...
बॅंक कर्मचाऱ्याच्या दक्षतेमुळे मोदी...लंडन : पंजाब नॅशनल बॅंकेची हजारो कोटींची फसवणूक...
गुलाबी बोंड अळी नियंत्रणासाठी फरदड;...केंद्रीय कापूस संशोधन संस्था, नागपूरद्वारे तयार...