agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, European badgers' gut bacteria may be a powerful ally in the fight against tuberculosis | Agrowon

पाळीव प्राण्यांतील क्षयरोगाला रोखण्यासाठी पचनसंस्थेतील जिवाणूंचे अस्त्र
वृत्तसेवा
बुधवार, 10 ऑक्टोबर 2018

युरोपियन बॅडगर या प्राण्याच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्म जिवाणू हे क्षयरोगाशी सामना करण्याच्या लढाईतील प्रमुख अस्त्र ठरू शकत असल्याचे सरे विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. हे संशोधन गाईंसह विविध पाळीव प्राण्यांतील क्षयरोगाच्या उद्रेकाशी सामना करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार असल्याचा दावा संशोधकांनी केला आहे. या संशोधनासाठी मॉरिस अॅनिमल फाउंडेशनने अर्थसाह्य केले आहे.

युरोपियन बॅडगर या प्राण्याच्या पचनसंस्थेतील सूक्ष्म जिवाणू हे क्षयरोगाशी सामना करण्याच्या लढाईतील प्रमुख अस्त्र ठरू शकत असल्याचे सरे विद्यापीठातील संशोधकांना आढळले आहे. हे संशोधन गाईंसह विविध पाळीव प्राण्यांतील क्षयरोगाच्या उद्रेकाशी सामना करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार असल्याचा दावा संशोधकांनी केला आहे. या संशोधनासाठी मॉरिस अॅनिमल फाउंडेशनने अर्थसाह्य केले आहे.

युरोपियन बॅडगर आणि गाई यामध्ये काय साम्य आहे, असा प्रश्न अनेकांना पडू शकतो. मात्र, क्षयरोगाशी संबंधित अनेक प्रजातींच्या गुंतागुंतीच्या जाळ्यामध्ये ते महत्त्वाची भूमिका निभावतात. बॅडगर हे मायकोबॅक्टेरियम बोव्हाइस या जिवाणूंचे वाहक असल्याचे ज्ञात असून, पाळीव प्राण्यांमध्ये क्षयरोगाच्या प्रसाराच्या मुळाशी ते असल्याचे मानले जाते. या रोगाचा प्रसार रोखण्यासाठी माणसांमध्ये क्षयरोगावर वापरले जाणारे बॅसिलस कॅलमेट्टे- गुरीयम हे औषध बॅडगरसाठी वापरणे हा दीर्घकालीन पर्याय मानला जातो. मात्र, त्याची अंमलबजावणी कार्यक्षमपणे करण्यामध्ये अडचणी आहेत. ब्रिटन येथील सरे विद्यापीठातील संशोधक डॉ. जॉर्ज गुटीईर्रेझ यांनी प्राणी आणि वनस्पती आरोग्य संस्थेच्या सहकार्याने या त्रुटी दूर करण्यासाठी संशोधन केले आहे. त्यामध्ये या औषधाची परिणामकारकता कमी करण्यामध्ये बॅडगरच्या पचनसंस्थेतील जिवाणू आढळला आहे. त्याचप्रमाणे हे जिवाणू क्षयरोगासाठी कारणीभूत जिवाणूंना मारण्यामध्ये उपयुक्त ठरू शकतील, असेही निष्कर्ष मिळाले आहेत. एकाच वेळेला क्षयरोगाच्या प्रतिबंधासाठी चांगली आणि वाईट बातमी असल्याचे मत गुटीईर्रेझ व्यक्त करतात. हे निष्कर्ष बीएमसी मायक्रोबायोलॉजी या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत.

संशोधनातील महत्त्वाचे...

  • सध्या ब्रिटन येथील क्षयरोग निर्मूलनामध्ये प्रामुख्याने गाईंची वाहतूक रोखणे, वन्य प्राण्यांशी संपर्क न होऊ देणे यासोबतच बॅडगरची कत्तल करण्यापर्यंत विविध घटकांचा समावेश आहे. वन्य प्राण्यांपासून गाई दूर ठेवणे हे पशू व्यवस्थापकांसाठी आव्हानात्मक असते. कारण बॅडगर हे प्राणी त्यांच्या रहिवासामध्ये कळपाने वावरत असतात. त्यांची कत्तल करणे किंवा त्यांना त्यांच्या रहिवासातून हाकलून लावणे यामुळे या प्राण्याच्या सामाजिक संरचनेमध्ये अडथळे निर्माण करणारे असते. त्यामुळे क्षयरोगाने बाधित अशा सर्व प्राण्यांसाठी कार्यक्षम लस तयार करण्याचे धोरण आखले जात आहे. हे पर्यावरणासाठीही पूरक ठरू शकते.
  • पचनसंस्थेतील नैसर्गिक जिवाणू हे आपल्या प्रतिस्पर्धी जिवाणूंना मारतात किंवा त्यांच्यासाठी अडचणीची स्थिती निर्माण करतात. डॉ. गुटीईर्रेझ यांना बॅडगरच्या पचनसंस्थेमध्येही असाच प्रकार घडत असल्याचे आढळले आहे.
  • त्यांच्या गटाने पचनसंस्थेतील अनेक नैसर्गिक जिवाणू विशेषतः लॅक्टिक आम्ल जिवाणू त्यांच्या विष्ठेमधून वेगळे केले आहेत. त्यातील काही जिवाणू बीसीजी औषधांचा परिणाम कमी करतात.
  • क्षयरोगाने प्रादुर्भावग्रस्त बॅडगरच्या विष्ठेमध्ये प्रामुख्याने क्षयरोगकारक एम. बोव्हाइस जिवाणू आढळतात. मात्र, पचनसंस्थेतील अन्य काही जिवाणू या क्षयरोगकारक जिवाणूंना मारत असतात. नैसर्गिकरीत्या त्यांचे प्रमाण कमी होत असते. बॅडगरच्या पचनसंस्थेमध्ये आढळलेले लॅक्टिक आम्ल हे त्यांची प्रतिकारकशक्ती वाढवण्यामध्ये मदत करत असल्याचेही दिसून आले. त्यांच्यामुळे औषधांची परिणामकारकता वाढू शकते.
  • सध्या काही प्राण्यांमध्ये कार्यक्षम ठरणारी औषधे अन्य काही प्राण्यांमध्ये अकार्यक्षम ठरतात. त्यामागील कारणांचा शोध घेतला जात आहे. त्यासाठी पचनसंस्थेतील नैसर्गिक जिवाणूंबाबत अधिक माहिती मिळवली जात आहे.

इतर बातम्या
देशातील कृषी क्षेत्राचे २०१९ मध्ये...पुणे : देशातील शेती, जमीन, पशुधन धारणा, शेतकरी...
स्थानिकीकरणातही मका टिकवून आहे काही मूळ...जंगली मका प्रजातीपासून स्थानिकीकरण होण्याच्या...
परभणीत रब्बी पीकविम्याचे १ लाख ८१ हजार...परभणी ः पंतप्रधान पीकविमा योजनेअंतर्गत यंदाच्या...
करवीर तालुक्‍यात लघुपाटबंधारे विभागात...कोल्हापूर : करवीर तालुक्‍यातील लघू...
`जलयुक्त`ची कामे गतीने पूर्ण करा : डवलेबुलडाणा : जलयुक्‍त शिवार अभियानातंर्गत भूजल...
नगर जिल्ह्यात सव्वाचार लाख हेक्‍टर...नगर ः नगर जिल्ह्यामध्ये रब्बीच्या सरासरी...
सांगलीतील मध्यम, लघू प्रकल्पांत २३...सांगली ः जिल्ह्यातील ८४ मध्यम आणि लघू प्रकल्पांत...
नगर जिल्हा परिषदेत दलालांचा सुळसुळाटनगर ः जिल्हा परिषदेत आता पहिल्यासारखी स्थिती नाही...
महामार्ग सुरू होण्यापूर्वीच वाळूमाफिया...जळगाव ः जळगाव शहरातील वाढते अपघात आणि...
शेतकऱ्यांनी जाणले कृषी तंत्रज्ञानभंडारा : परंपरागत कृषी विकास योजनेतून तालुका कृषी...
रेशीम शेतकऱ्यांना सरकारचे अर्थसाह्य :...नागपूर : नव्याने रेशीम शेतीकडे वळणाऱ्या...
गाळपेर क्षेत्रातून मिळणार ४८ हजार टन... नाशिक : दुष्काळात जिल्ह्यात चाराटंचाई...
नाशिक जिल्हा बॅँकेच्या संचालकांच्या...नाशिक : आर्थिक अडचणीत सापडलेल्या जिल्हा मध्यवर्ती...
सोलापुरातील रस्त्याचे काम शेतकऱ्यांनी...सोलापूर : सोलापूर-विजापूर राष्ट्रीय...
उजनी धरणातील पाणी प्रदूषितच :...सोलापूर  : उजनी धरणामुळे सोलापूर, पुणे आणि...
कर्नाटकसाठीची ऊसतोडणी मंदावलीकोल्हापूर: दक्षिण महाराष्ट्रात उसाची रक्कम...
अवैध एचटीबीटी बियाणे एसआयटीला मुदतवाढमुंबई: परवानगी नसलेले तणनाशकाला सहनशील जनूक...
बाजारात डाळिंबाचे दर दबावातसांगली ः देशात डाळिंबाच्या उत्पादनात अंदाजे २० ते...
समृद्धी महामार्ग : साडेतीनशे कोटींच्या...नाशिक : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा ड्रीम...
विदर्भात पाऊस; मध्य महाराष्ट्राला...पुणे : बंगालच्या उपसागरात आलेल्या ‘पेथाई’...