agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, For the first time, scientists are putting extinct mammals on the map | Agrowon

सस्तन प्राणी प्रजातींचा वंशवेलीसह नकाशा केला तयार
वृत्तसेवा
बुधवार, 15 ऑगस्ट 2018

स्वीडन येथील आर्हस विद्यापीठ आणि गोथेनबर्ग विद्यापीठातील संशोधकांनी एकत्रितरीत्या सस्तन प्राण्यांच्या सर्व कुळ व वंशविस्ताराचा एकत्रित असा नकाशा तयार केला आहे. त्यामध्ये सध्या जिवंत आणि नुकत्याच नष्ट झालेल्या सुमारे ६ हजार सस्तन प्रजातींचा समावेश आहे. प्राण्याची सध्या उपलब्ध असलेले स्थान आणि भविष्यामध्ये जर ती प्रजाती लुप्त न झाल्यास ती नेमकी कुठे आढळेल, याविषयी नकाशातून माहिती उपलब्ध होऊ शकते. जागतिक पातळीवरील जैवविविधतेचे एकूण पॅटर्न समजण्यासाठी या नकाशाचा उपयोग होईल. हा अभ्यास ‘इकॉलॉजी’ या शास्त्रीय मॅगेझीनमध्ये प्रकाशित करण्यात आला आहे.

स्वीडन येथील आर्हस विद्यापीठ आणि गोथेनबर्ग विद्यापीठातील संशोधकांनी एकत्रितरीत्या सस्तन प्राण्यांच्या सर्व कुळ व वंशविस्ताराचा एकत्रित असा नकाशा तयार केला आहे. त्यामध्ये सध्या जिवंत आणि नुकत्याच नष्ट झालेल्या सुमारे ६ हजार सस्तन प्रजातींचा समावेश आहे. प्राण्याची सध्या उपलब्ध असलेले स्थान आणि भविष्यामध्ये जर ती प्रजाती लुप्त न झाल्यास ती नेमकी कुठे आढळेल, याविषयी नकाशातून माहिती उपलब्ध होऊ शकते. जागतिक पातळीवरील जैवविविधतेचे एकूण पॅटर्न समजण्यासाठी या नकाशाचा उपयोग होईल. हा अभ्यास ‘इकॉलॉजी’ या शास्त्रीय मॅगेझीनमध्ये प्रकाशित करण्यात आला आहे.

पृथ्वीवरील जैवविविधतेसंदर्भात सातत्याने काम करण्याची आवश्यकता आहे. वातावरणातील बदल आणि मानवी हस्तक्षेप यामुळे जैवविविधतेमध्ये मोठ्या प्रमाणात फेरबदल होत आहेत. त्याचाही आढावा नव्या सस्तन प्राण्यांच्या संदर्भात घेण्यात आला. त्या विषयी माहिती देताना स्वीडन येथील गोथेनबर्ग विद्यापीठातील जीवशास्त्रज्ञ सोरेन फॉरबे यांनी सांगितले, की सामान्यतः सस्तन प्राण्यांच्या नकाशांचा वापर जैवविविधतेचे विविध पॅटर्न आणि हवामानातील बदलांचा प्रजातींवर होणारा परिणाम तपासण्यासाठी केला जातो. सध्याचे नकाशे हे अपूर्ण असून, त्यात प्रजातींचे नैसर्गिक रहिवास स्थान दर्शवण्यात येत नाही. अनेक प्रजातींची संख्या माणसांच्या हस्तक्षेप विशेषतः शिकार आणि रहिवास नष्ट करण्यामुळे कमी होत आहे. तपकिरी अस्वल हे प्रामुख्याने अलास्का किंवा रशियातील मानले जाते. मात्र, त्यांच्या रहिवासाचे स्थान मेक्सिको ते उत्तर आफ्रिकेपर्यंत पसरलेले आहे. जर आपल्याला उष्ण होत असलेल्या वातावरणाचे त्यावरील परिणाम जाणून घ्यावयाचे असतील, तर त्यांचा नैसर्गिक रहिवास ज्ञात असणे गरजेचेच असेल. तस्मानियन टायगर, वुली मॅमथ यांच्यासारख्या लुप्त होत असलेल्या विविध सस्तन प्राण्यांचाही समावेश या नकाशामध्ये केला आहे.

  • शिकारीमुळे केवळ शंभर वर्षामध्ये तस्मानियन टायगर नष्ट होणाऱ्या प्रजातींमध्ये समाविष्ठ झाला.
  • आफ्रिकेतील हत्ती किंवा सिंहासारखे प्राणी मोठे सस्तन म्हणून आज ओळखले जात असले तरी त्यांच्यापेक्षा कितीतरी मोठे प्राणी गेल्या ३० दशलक्ष वर्षांमध्ये पृथ्वीवरून नष्ट झाले आहेत.
  • आज प्राचीन वाटणारा वुली मॅमथ हा मोठा सस्तन प्राणीही पिरॅमीडच्या काळापर्यंत जिवंत होता.

    जुने नकाशे, नवी सूत्रे ः
    प्रत्येक प्रजातींच्या माहिती साठ्याचे एकत्रिकरण हे सोपे नव्हते. आर्हस विद्यापीठातील संशोधकांच्या गटाने अनेक महिन्यांपर्यंत काम करून, तो एकत्र जुळवला. त्यातील रिकाम्या राहणाऱ्या जागा भरून घेतल्या. आज पृथ्वीवर शिल्लक नसलेल्या प्रजातीही वंशवेलीमध्ये अंतर्भूत केल्या. त्यासाठी डीएनए पुरावे, जिवाश्म सापडणाऱ्या जागा यावरून रहिवासाची निश्चिती करण्याचा प्रयत्न केला.

इतर ताज्या घडामोडी
सरकारच्या ताफ्यात एक हजार इलेक्‍ट्रिक...मुंबई - राज्य सरकारच्या ताफ्यात एक हजार इलेक्‍...
पाचल ठरले स्मार्ट ग्रामरत्नागिरी - शासनाच्या स्मार्ट ग्राम...
पंचगंगा प्रदूषणप्रश्‍नी आयुक्तांना नोटीसकोल्हापूर - जयंती नाल्याचे सांडपाणी थेट...
पदोन्नतीत आरक्षणाचा मार्ग मोकळा;...नवी दिल्ली- अनुसुचित जाती जमातीच्या कर्मचाऱ्यांना...
मुलींना बारावीपर्यंत एसटीचा मोफत पासमुंबई - एसटी महामंडळामार्फत ग्रामीण भागातील...
असा होईल गोकुळ दूध संघ ‘मल्टिस्टेट'कोल्हापूर - जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक सहकारी...
वयाच्या 86 वर्षीही सक्रीय राजकारणात डॉ...नवी दिल्ली - देशाचे माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन...
ड्रोनमुळे कृषी क्षेत्रात क्रांती घडेल...लातूर : वेगवेगळ्या कारणामुळे कृषी क्षेत्र...
लागवड लसूणघासाची...लागवडीसाठी मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी,...
जळगाव बाजार समितीत चवळी प्रतिक्विंटल...जळगाव ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
जलयुक्त शिवारातील जलसंचय सुद्धा आटलाजळगाव : जिल्ह्यात झालेल्या जलयुक्त शिवारच्या...
‘स्वाभिमानी’ची २७ ऑक्‍टोबरला जयसिंगपूर...कोल्हापूर  : यंदाच्या हंगामात ऊस उत्पादकांना...
इंधन दरवाढीच्या निषेधार्थ नगर येथे...नगर  : ``राफेल विमान खरेदीत एक हजार कोटींचा...
तूर, हरभऱ्याच्या चुकाऱ्यासाठी परभणी...परभणी  ः आधारभूत किंमत खरेदी योजनेअंतर्गत...
साताऱ्यातील सोयाबीन उत्पादक...सातारा  ः जिल्ह्यात सोयाबीनची काढणी सुरू...
पुणे विभागात पाणीटंचाई वाढलीपुणे  : पावसाने दडी मारल्याने पुणे विभागात...
पाऊस नसल्याने नगर जिल्ह्यात ऊस लागवडीवर...नगर   ः जिल्ह्यात यंदा आतापर्यंत ३३ हजार १२३...
वऱ्हाडात उडीद, मुगासाठी खरेदी केंद्रे...अकोला  ः या भागात सध्या मूग, उडदाचा हंगाम...
जळगाव जिल्ह्यात नवती केळीचे दर स्थिरजळगाव ः जिल्ह्यात नवती केळीचे दर मागील आठवड्यात...
कोल्हापुरात फळांची आवक मंदावली,...कोल्हापूर : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत या...