agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, poultry incubators for selp help groups | Agrowon

अंडी उबवण केंद्राद्वारे बचत गट होताहेत सक्षम
वृत्तसेवा
मंगळवार, 13 नोव्हेंबर 2018

पश्चिम बंगालमध्ये महिलांच्या सबलीकरणासाठी परसबागेलीत कोंबडी किंवा बदकपालनाला चालना देण्यात येत आहे. या व्यवसायाला उत्तम जातीची पिले उपलब्ध होण्यासाठी मुर्शिदाबाद येथील कृषी विज्ञान केंद्राने तीन उबवण केंद्रे उभी केली आहेत. यातून बचत गटाला चांगला फायदा होत आहे.

पश्चिम बंगालमध्ये महिलांच्या सबलीकरणासाठी परसबागेलीत कोंबडी किंवा बदकपालनाला चालना देण्यात येत आहे. या व्यवसायाला उत्तम जातीची पिले उपलब्ध होण्यासाठी मुर्शिदाबाद येथील कृषी विज्ञान केंद्राने तीन उबवण केंद्रे उभी केली आहेत. यातून बचत गटाला चांगला फायदा होत आहे.

ग्रामीण विकासाचा विचार केल्यास महिलांचे सबलीकरण हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. महिलांच्या विकासातून केवळ कुटंबाच्याच नव्हे, तर गाव, राज्याच्या विकासाला मोठी चालना मिळू शकते. बचत गटाच्या माध्यमातून उद्योजकतेसाठी गेल्या काही वर्षांमध्ये सातत्याने प्रयत्न केले जात आहेत. पश्चिम बंगाल येथील मुर्शिदाबाद जिल्ह्यातील बचत गटाने पोल्ट्री व्यवसाय आणि बदकपालन सुरू केले असून, प्रत्येक सदस्यांना त्यातून चांगल्या प्रकारे उत्पन्न मिळत आहे. कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी महिलाच्या हाती खेळता पैसा शिल्लक राहात आहे. गरिबी, भूक आणि कुपोषण यावर मात करणे शक्य झाले आहे.

गेल्या काही वर्षांमध्ये पश्चिम बंगालमध्ये बचत गटाद्वारे परसबागेतील कोंबडी व बदकपालनाच्या व्यवसायाला चालना दिली जात आहे. ग्रामीण भागामध्ये घरगुती कोंबडीपालनामध्ये १० ते २० पक्ष्यांपर्यंत पाळले जातात. मात्र, त्यातून कुटुंबाच्या गरजेएवढे अंडी आणि मांसाचे उत्पादन शक्य होते. अंडी व कोंबड्याच्या विक्रीतून काही प्रमाणात उत्पन्नाला सुरवात होत असल्याने त्याकडे एटीएमप्रमाणे पाहिले जाते. आवश्यकतेच्या वेळी पैसे उपलब्ध होऊ शकतात. या व्यवसायाला चालना देण्यासाठी उत्तम गुणवत्तेची कोंबडी किंवा बदकाची पिले उपलब्ध करणे आवश्यक आहे. त्या अनुषंगाने कृषी विज्ञान केंद्र, मुर्शिदाबाद यांनी प्रयत्न सुरू केले. त्यांनी कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थान संघटनेमार्फत प्रमाणित अशा तीन उबवण केंद्रांची उभारणी केली आहे. त्यामुळे परिसरातील महिलांना उत्तम गुणवत्तेची दुहेरी वापरयोग्य अशी एक दिवस वयाची पिले पुरवणे शक्य होत आहे. त्यातील एक उबवण केंद्र कृषी विज्ञान केंद्राच्या प्रक्षेत्रामध्ये असून, सागरदिघी भागातील सहापूर दिघीदांगा आणि भागवांगोला येथील बलरामपूर येथे अन्य दोन उबवण केंद्रे उभी केली आहेत.

  • हे कमी क्षमतेचे पोल्ट्री इनक्युबेटर असून, प्रति बॅच ५०० अंडी उबवता येतात.
  • गॅसवर चालणाऱ्या या इनक्युबेटरचा विकास कृषी विज्ञान केंद्रामध्ये केला आहे. त्यामध्ये उबण्यासाठी आवश्यक तेवढे तापमान ठेवले जाते.
  • ग्रामीण भागातील भारनियमनाच्या काळातही हे इनक्युबेटर इनव्हर्टरवर चालते. परिणामी आवश्यक तेवढे तापमान आणि आर्द्रता टिकवणे शक्य होते.
  • अंडी उबवण्याची क्षमता उत्तम असून, अंडी उबवण्याचे प्रमाण ६७ ते ७३ टक्के इतके चांगले राहते.
  • बचत गट उबवण्यायोग्य अंडी विकत घेऊन, उबवल्यानंतर त्याची विक्री करू शकतात.
  • अनेक बचत गट बदकाची किंवा कोंबडीची एक दिवस वयाची पिले घेतात. त्यांचा सांभाळ २५ ते २८ दिवस केला जातो. या पक्ष्यांचे खाद्य व्यवस्थापन, लसीकरण योग्य प्रकारे केले जाते. पक्ष्याचे वजन १५० ते २०० ग्रॅम झाल्यानंतर त्यांची विक्री परिसरातील पशुधन विकास अधिकारी कार्यालयामध्ये मागणीनुसार ४० ते ४५ रुपये प्रतिपक्षी याप्रमाणे केली जाते. किंवा स्थानिक विक्रेत्यांकडे प्रतिपक्षी ३८ रुपयांपर्यंत दर मिळतो. साधारणतः एक बॅचच्या पालनातून ४० ते ४५ दिवसांमध्ये ४८०० ते ५००० रुपये निव्वळ नफा मिळतो. सध्या परिसारतील विविध महिला बचत गटांना उबवण केंद्राचे प्रशिक्षण, काळजी याविषयी मार्गदर्शन करण्यात येत आहे. त्यामुळे अनेक महिला बचत गट पुढे येत आहेत.

असा आहे या व्यवसायाचा ताळेबंद

  • अंड्यांची खरेदी किंमत ः १२ रुपये प्रतिनग.
  • ५०० नगाची किंमत ः ६००० रुपये.
  • मजूर ः शक्यतो घरातील असतात.
  • खाद्याची किंमत ः (२६ र. प्रतिकिलोप्रमाणे ३५० पक्षी आणि ३० दिवस याप्रमाणे) ः ८५० रु.
  • वीजबिल आणि एलपीजी गॅस यांचा खर्च प्रतिबॅच ः ७०० रु.
  • एकूण खर्च ः ७५५० रुपये.
  • साधारणपणे ७० टक्के उबवण आणि ५ टक्के मर गृहीत धरल्यास, ३२५ पक्षी विक्रीसाठी उपलब्ध होतात. त्यांच्या विक्रीतून प्रतिपक्षी ३८ रुपयेप्रमाणे १२३५० रुपये मिळतात. त्यातून वरील ७७५० रुपये खर्च वजा केला असताना निव्वळ नफा ४८०० रुपये इतका मिळत आहे.

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
शेतीला मिळाली बीजोत्पादनाची साथबोरी (ता. जिंतूर, जि. परभणी) गावशिवारात चंद्रशेखर...
'जलवर्धिनी' करतेय लोकशिक्षणातून जल...जलवर्धिनी प्रतिष्ठानतर्फे पाण्याचे संधारण आणि...
पिंप्री गावाने कमावले लसूणघास शेतीत नाव पिंप्री (वळण) (ता. राहुरी, जि. नगर) हे गाव मुळा...
दुष्काळातही सुरती हुरड्याची  चवच काही...औरंगाबाद जिल्ह्यातील सारंगपूर येथील अरुण कडूबाळ...
रसदार उन्हाळी काकडी अर्थकारणाला देतेय...जळगाव जिल्ह्यात पाचोरा, जामनेर, यावल, जळगाव आदी...
बॅंक अधिकारी झाला पूर्णवेळ प्रयोगशील...विशाखापट्टण व त्यानंतर हैद्रराबाद येथे खासगी...
दर्जेदार ऊसबेण्याची केली निर्मिती काशीळ (ता. जि. सातारा) येथील उच्चशिक्षित व...
मच्छीमारी व्यवसायाने आणली समृद्धीगणित विषयात पदवी असूनही बेरोजगार राहणं नशिबी आलं...
काबुली हरभऱ्याने उंचावले अर्थकारण चोपडा तालुक्‍यातील (जि. जळगाव) तापी व अनेर...
तेजस्विनीच्या साथीने बचतीतून...तेजस्विनी लोकसंचालित साधन केंद्राच्या...
बचत गटांमुळे मिळाल्या रोजगाराच्या संधीनेवासा (जि. नगर) येथे नऊ वर्षापूर्वी बारा...
पीक बदलातून शेती केली किफायतशीर...जलसंपदा विभागात कार्यरत असणाऱ्या नारायण अात्माराम...
दर्जेदार गांडूळखताला तयार केले मार्केटकोल्हापूर जिल्ह्यातील कसबा सांगाव (ता. कागल)...
ग्रेडिंग, कोटींगद्वारे संत्र्याचे...सालबर्डी (जि. अमरावती) येथील संत्रा उत्पादक नीलेश...
स्वच्छ, सुंदर, पर्यावरण समृद्ध करंजगावनाशिक जिल्ह्यातील करंजगाव राज्यात ग्रामविकासात...
जरंडीच्या पाटलांनी जोपासली देशी संकरित...राज्यात, देशभरात बहुतांश क्षेत्र बीटी कापसाखाली...
जास्त पावसाच्या प्रदेशात निर्यातक्षम...जास्त पावसाच्या भागात द्राक्षशेती आणि तीही...
तूप, खवा निर्मितीसह उभारली सक्षम...दहावीपर्यंत शिक्षण झालेले. रोजगारासाठी दूध संघात...
मका पिकाला दुग्धव्यवसायाची जोड खेडी खुर्द (ता. जि. जळगाव) येथील अरुण व दीपक या...
दर्जेदार शेती अवजारे निर्मितीत उंद्री...बुलडाणा जिल्ह्यातील उंद्री गावाने शेती उपयोगी...