agricultural stories in Marathi, agrowon, agrovision, Previously grainy wheat genome comes into focus | Agrowon

गहू पिकाचे जनुकीय विश्लेषण, सुसंगत मांडणी पूर्ण
वृत्तसेवा
बुधवार, 22 ऑगस्ट 2018

आंतरराष्ट्रीय संशोधकांच्या गटाने गहू पिकाचे संपूर्ण जनुकीय विश्लेषण केले असून, त्याची सुसंगतवार मांडणी केली आहे. यातून गहू पिकाच्या विविध रोग आणि तापमानासाठी प्रतिकारक जातींची विकास करणे सुलभ होणार आहे.

आंतरराष्ट्रीय संशोधकांच्या गटाने गहू पिकाचे संपूर्ण जनुकीय विश्लेषण केले असून, त्याची सुसंगतवार मांडणी केली आहे. यातून गहू पिकाच्या विविध रोग आणि तापमानासाठी प्रतिकारक जातींची विकास करणे सुलभ होणार आहे.

गहू हे पृथ्वीवरील विस्तृत प्रदेशामध्ये घेतले जाणारे पीक आहे. गहू पिकातून मांसाच्या तुलनेमध्ये अधिक प्रथिने पुरवली जातात. अगदी माणसाने वापरलेल्या एकूण कॅलरीचा पाचवा भाग हा गव्हातून येतो. गहू पिकाची जनुकीय संरचना हा मोठी आणि तुलनेने गुंतागुंतीची आहे. त्यात १६ अब्ज बेस जोड्या असून (त्यापासून डीएनए बनतात.) मानवी जिनोमपेक्षा पाचपटीने मोठी रचना आहे. परिणामी महत्त्वाचे खाद्यपीक असलेल्या गव्हाचे संपूर्ण विश्लेषण करणे ही प्रचंड मोठी कामगिरी असल्याचे जॉन इनस् सेंटर येथील प्रकल्प अधिकारी डॉ. क्रिस्टोबाल युयुवे यांनी सांगितले.

  • गहू हे दुष्काळ आणि पूर दोन्हीसाठी संवेदनशील आहे. प्रति वर्ष तांबेरा रोगाच्या प्रादुर्भावामुळे पिकाचे मोठे नुकसान होते. तापमानातील बदलाचेही पिकाच्या उत्पादनावर विपरीत परिणाम होत आहेत. या साऱ्या समस्यावर मात करीत अधिक उत्पादक्षम, उच्च पोषणमूल्ययुक्त जातींचा विकास करण्यासाठी हे संशोधन उपयोगी ठरणार आहे. आंतरराष्ट्रीय व्हीट जिनोम सिक्वेन्सिंग कन्सॉर्टियम द्वारे हे संशोधन जर्नल सायन्स मध्ये प्रकाशित करण्यात आले. जगभरातील २० देशांतील ७३ संशोधन संस्थामधील २०० पेक्षा अधिक संशोधकाचा त्याला हातभार लागला.
  • यामध्ये २१ क्रोमोसोम्स, १०७८९१ जनुके आणि ४ दशलक्षपेक्षा अधिक मुलद्रव्यीय मार्कर यांची सुसंगती लावण्यात आली. वेगवेगळ्या जनुकांच्या कार्यावर प्रभाव टाकणाऱ्या किंवा नियंत्रित करणाऱ्या घटकांविषयी माहिती उपलब्ध होणार आहे.
  • यासोबत जॉन इनस् सेंटर मधील संशोधकांनी गव्हाची जनुके कशा प्रकारे विविध गुणधर्मांसाठी कारणीभूत ठरतात, याविषयी संशोधन प्रकाशित केले आहे. त्यामुळे विविध गुणधर्मयुक्त जातींचा विकास करणे सोपे होणार आहे. सध्या स्पीड ब्रिडींग या तंत्रज्ञानावर जॉन इनस् सेंटरमधील ग्लासहाऊसमध्ये काम सुरू असून, त्यामुळे पैदाशीची साखळी कमी करणे शक्य होईल.

इतर अॅग्रो विशेष
जपला एकीचा वसा, उमटवला प्रगतीचा ठसा,...रावळगुंडवडी (ता. जत, जि. सांगली) येथील...
`डॉ. स्वामीनाथन आयोगाच्या शिफारशी ...शिर्डी, जि. नगर ः डॉ. स्वामीनाथन आयोगाच्या...
खरिपात झाला केवळ ५२ टक्के कर्जपुरवठापुणे : पीक पतपुरवठा आराखड्याच्या शेतकऱ्यांना कर्ज...
हुडहुडी वाढलीपुणे : उत्तरेकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांच्या...
दूध पावडर निर्यात योजनेचाही फज्जापुणे : राज्य सरकारवर विश्‍वास ठेवून कमी भावात दूध...
महाराष्ट्रात सर्वाधिक पीक विम्याची नोंदनवी दिल्ली : पंतप्रधान पीकविमा योजनेअंतर्गत दोन...
पंधरा हजार धरण, तलावांतील गाळ काढणार :...मुंबई : राज्यातील छोटी धरणे, तलाव यांमधील...
‘माफसू’ उभारणार पशुविज्ञान संग्रहालयनागपूर ः मुलांना प्राणीशास्त्र कळावे त्यासोबतच...
राज्यात शनिवारपासून महारेशीम अभियाननागपूर   ः रेशीमशेतीला प्रोत्साहन मिळावे, या...
बदलत्या वातावरणामुळे केळी निसवणीवर...जळगाव ः थंड, विषम वातावरणामुळे खानदेशात केळीच्या...
सारंगखेड्याचा ‘चेतक महोत्सव’ आजपासून मुंबई : नंदूरबार जिल्ह्यातील सारंगखेडा येथे...
दूध पिशव्यांसंदर्भात दोन महिन्यांची...मुंबई: दुधाच्या पॉलिथीन पिशव्यांच्याबाबतीत राज्य...
सिंचन प्रकल्पांना नाबार्डकडून सात हजार...मुंबई : प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेंतर्गत...
‘सेमीफायनल’मध्ये भाजपला झटकानवी दिल्ली ः लोकसभेची दिशा ठरविणाऱ्या आणि अतिशय...
नगरला हंगामातील नीचांकी ९.२ अंश...पुणे : उत्तरेकडील वाऱ्यांचे प्रवाह सुरळीत...
मराठवाड्यातील सोयगाव तालुक्यात रुजतोय...औरंगाबाद जिल्ह्यातील सोयगाव तालुक्यातील शेतकरी...
दोनशे एकरांवर देशमुख यांची करार शेती..शिराळा (ता. जि. अमरावती) येथील विजय ऊर्फ मनोहर...
मिझोराममध्ये कॉंग्रेसचा दारुण पराभवगुवाहाटी ः मिझोरामच्या विधानसभा निवडणुकीत...
परभणीत मुगाची चार क्विंटल, तर उडदाची...परभणी ः जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामातील मुगाची...
कृषीच्या पदव्युत्तर अभ्यासक्रम प्रवेश... पुणे ः राज्यातील चारही कृषी विद्यापीठांमध्ये...