agricultural stories in Marathi, agrowon, animal husbandary advice | Agrowon

पशूसल्ला
डॉ. गिरीश यादव, डॉ. अमोल यमगर
रविवार, 21 ऑक्टोबर 2018

सध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसून येत अाहे. म्हशी, संकरित गाई यांना हा आजार जास्त प्रमाणात होतो. वेळेत उपचार न केल्यामुळे हा रोग प्राणघातक ठरू शकतो.

सध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसून येत अाहे. म्हशी, संकरित गाई यांना हा आजार जास्त प्रमाणात होतो. वेळेत उपचार न केल्यामुळे हा रोग प्राणघातक ठरू शकतो.

उष्माघाताची कारणे
१. वाढते तापमान हे या रोगाचे प्रमुख कारण अाहे.
२. वातावरणात भरपूर आर्द्रता असणे
३. जनावरे बांधण्याचा गोठा कोंदट असणे.
४. उन्हाच्या वेळेत जनावरे चारण्यासाठी सोडणे.
५. जनावरांची लांब वाहतूक करणे.
६. पिण्याच्या पाण्याची कमरता असणे.
७. जनावरांसाठी दिवसा सावलीची सोय नसणे.
८. जास्त वयस्क व कमी वयाच्या जनावरात उष्णता सहन करण्याची क्षमता कमी असते अशी जनावरे
उष्माघातास जास्त बळी पडतात.
९. लठ्ठ जनावरे, अंगावर भरपूर केस किवा लोकर असणाऱ्या जनावरांना उष्माघाताचा त्रास जास्त होतो.

लक्षणे
१. शरीराचे तापमान १०३ ते १०७ अंश फॅरनहाईट पर्यंत वाढते.
२. जनावराच्या श्वसनाचा वेग वाढतो
३. हृदयाचे ठोके वाढतात.
४. जीभ बाहेर काढून तोंडाने श्वसन करते.
५. जनावर लाळ गाळते.
६. नाकातून स्राव येतो.
७. जनावरास भरपूर तहान लागते.
८. जनावर अस्वस्थ होते.
९. जनावरांना शरीराचा तोल सांभाळता येत नाही.
१०. जनावर चालताना अडखळते व कोसळते.
११. फिट्स (झटके) येणे.
१२. जनावर बेशुद्ध पडून दगावते.

उपचार
१) रोगी जनावरांचा गोठा हवेशीर असावा.
२) जनावरांना हवेशीर ठिकाणी बांधावे किवा पंख्याची व्यवस्था करावी जेणेकरून हवा खेळती राहील.
३) जनावराचे अंग थंड पाण्याने ओले करावे जेणेकरून शरीराचे तापमान कमी होईल.
४) जनावरास पिण्यास भरपूर प्रमाणात थंड पाणी द्यावे.
५) जनावराच्या गुदद्वारात बर्फ किंवा थंड पाण्याचा एनीमा करावा यासाठी पशुवैद्यकाची मदत घ्यावी.
६) जनावराच्या डोक्यावर बर्फाने शेकावे.
७) आजारी जनावरास सावलीत बांधावे.
८) आजारी जनावरास उन्हात अजिबात नेऊ नये.

प्रतिबंध
१. जनावरे बांधण्याचा गोठा हवेशीर असावा.
२. उन्हात जनावरे चारावयास सोडू नये .
३. उन्हाच्या वेळी जनावरांची लांब वाहतूक करू नये. वाहतूक सकाळी किवा सायंकाळी करावी.
४. जनावरांना पिण्यासाठी भरपूर पाणी द्यावे.
५. जनावरांना बांधण्यासाठी सावलीची सोय करावी.
६. अंगावर भरपूर केस, लोकर असणाऱ्या जनावरांच्या अंगावरील केस काढून टाकावेत.

संपर्क ः डॉ. गिरीश यादव, ७६६६८०८०६६
(मुंबई पशुवैद्यक महाविद्यालय, परळ, मुंबई)

इतर कृषिपूरक
शेळ्यांची निवडशे ळ्या विकत घेताना पशुतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार...
पशुआहारावरील खर्च कमी करण्याचे उपायउन्हाळ्यात गाई, म्हशी व इतर जनावरांची भूक कमी...
जनावरातील मुतखड्यावर उपचारजनावरात मुतखडा झाल्यावर तो शस्त्रक्रियेने बरा...
निकृष्ट चाऱ्यापासून दर्जेदार पशुखाद्यउन्हाळ्यामध्ये जनावरांना पुरेसा हिरवा चारा देणे...
तुती लागवडतुती हे बहुवर्षीय पीक आहे. हलकी, मध्यम व भारी अशा...
दुग्धोत्पादनात पाण्याचे महत्त्वपाण्याच्या कमतरतेमुळे जनावरांच्या शरीरातील...
ओळखा जनावरांतील परजिवींचा प्रादुर्भाव...सध्याचा उन्हाळा आणि त्यानंतर येणारा पावसाळा...
कोंबड्यांचा ताण करा कमीतापमानवाढीचा सर्वाधिक त्रास हा कोंबड्यांना होतो....
जनावरांच्या आरोग्यासाठी जीवनसत्त्वेजीवनसत्त्वांची कमतरता असेल तर जनावरांचे स्वास्थ्य...
तापमानानुसार कोंबड्यांच्या व्यवस्थापनात...उन्हाळ्यात तापमान ४१ ते ४५ अंश सेल्सिअसपर्यंत...
जनावरांतील उष्माघाताची कारणे, लक्षणे,...वाढते तापमान आणि प्रखर उन्हामुळे जनावरांमध्ये...
जनावराच्या आहारात पाणी महत्त्वाचेजनावरांचे योग्य पोषण होण्यासाठी तसेच दुग्धोत्पादन...
तेजस्विनीच्या साथीने बचतीतून...तेजस्विनी लोकसंचालित साधन केंद्राच्या...
प्रथमोपचाराने बरे होतील जनावरांतील आजारजनावरांमध्ये विविध प्रकारचे विषाणूजन्य व...
वाढत्या तापमानाचा जनावरांवर होणारा...जनावरांमध्ये दिसून येणाऱ्या उष्मा तणावासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाच्या...जनावरांना विशेषतः शेळ्या-मेंढ्यांना गर्भाशयाचे...
नियोजन स्वच्छ दूध उत्पादनाचे...दुग्ध व्यवसायात आर्थिक परिस्थिती, शास्त्रोक्त...
अॅझोला, हायड्रोपोनिक्स चाऱ्यातून करा...चाराटंचाईवर मात करण्यासाठी उपलब्ध चाऱ्याची...
संवर्धन खिलार गोवंशाचे...जातिवंत खिलार जनावरांची पैदास वाढवण्यासाठी...
शेळ्या-मेंढ्यांमधील गर्भाशयाचे आजार,...शेळ्या मेंढ्यांना गर्भाशयाचा आजार झालेला आहे हे...