agricultural stories in Marathi, agrowon, animal husbandary advice | Agrowon

पशूसल्ला
डॉ. गिरीश यादव, डॉ. अमोल यमगर
रविवार, 21 ऑक्टोबर 2018

सध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसून येत अाहे. म्हशी, संकरित गाई यांना हा आजार जास्त प्रमाणात होतो. वेळेत उपचार न केल्यामुळे हा रोग प्राणघातक ठरू शकतो.

सध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसून येत अाहे. म्हशी, संकरित गाई यांना हा आजार जास्त प्रमाणात होतो. वेळेत उपचार न केल्यामुळे हा रोग प्राणघातक ठरू शकतो.

उष्माघाताची कारणे
१. वाढते तापमान हे या रोगाचे प्रमुख कारण अाहे.
२. वातावरणात भरपूर आर्द्रता असणे
३. जनावरे बांधण्याचा गोठा कोंदट असणे.
४. उन्हाच्या वेळेत जनावरे चारण्यासाठी सोडणे.
५. जनावरांची लांब वाहतूक करणे.
६. पिण्याच्या पाण्याची कमरता असणे.
७. जनावरांसाठी दिवसा सावलीची सोय नसणे.
८. जास्त वयस्क व कमी वयाच्या जनावरात उष्णता सहन करण्याची क्षमता कमी असते अशी जनावरे
उष्माघातास जास्त बळी पडतात.
९. लठ्ठ जनावरे, अंगावर भरपूर केस किवा लोकर असणाऱ्या जनावरांना उष्माघाताचा त्रास जास्त होतो.

लक्षणे
१. शरीराचे तापमान १०३ ते १०७ अंश फॅरनहाईट पर्यंत वाढते.
२. जनावराच्या श्वसनाचा वेग वाढतो
३. हृदयाचे ठोके वाढतात.
४. जीभ बाहेर काढून तोंडाने श्वसन करते.
५. जनावर लाळ गाळते.
६. नाकातून स्राव येतो.
७. जनावरास भरपूर तहान लागते.
८. जनावर अस्वस्थ होते.
९. जनावरांना शरीराचा तोल सांभाळता येत नाही.
१०. जनावर चालताना अडखळते व कोसळते.
११. फिट्स (झटके) येणे.
१२. जनावर बेशुद्ध पडून दगावते.

उपचार
१) रोगी जनावरांचा गोठा हवेशीर असावा.
२) जनावरांना हवेशीर ठिकाणी बांधावे किवा पंख्याची व्यवस्था करावी जेणेकरून हवा खेळती राहील.
३) जनावराचे अंग थंड पाण्याने ओले करावे जेणेकरून शरीराचे तापमान कमी होईल.
४) जनावरास पिण्यास भरपूर प्रमाणात थंड पाणी द्यावे.
५) जनावराच्या गुदद्वारात बर्फ किंवा थंड पाण्याचा एनीमा करावा यासाठी पशुवैद्यकाची मदत घ्यावी.
६) जनावराच्या डोक्यावर बर्फाने शेकावे.
७) आजारी जनावरास सावलीत बांधावे.
८) आजारी जनावरास उन्हात अजिबात नेऊ नये.

प्रतिबंध
१. जनावरे बांधण्याचा गोठा हवेशीर असावा.
२. उन्हात जनावरे चारावयास सोडू नये .
३. उन्हाच्या वेळी जनावरांची लांब वाहतूक करू नये. वाहतूक सकाळी किवा सायंकाळी करावी.
४. जनावरांना पिण्यासाठी भरपूर पाणी द्यावे.
५. जनावरांना बांधण्यासाठी सावलीची सोय करावी.
६. अंगावर भरपूर केस, लोकर असणाऱ्या जनावरांच्या अंगावरील केस काढून टाकावेत.

संपर्क ः डॉ. गिरीश यादव, ७६६६८०८०६६
(मुंबई पशुवैद्यक महाविद्यालय, परळ, मुंबई)

इतर कृषिपूरक
सुक्या चाऱ्याची निर्मिती, साठवणूक,...अधिक वैरणीचा मुरघास करून किंवा सुकवून साठवून...
पशूसल्ला    थंड वातावरणामुळे जनावरांच्या...
उसाच्या वाढ्याची पौष्टिकता वाढवाजनावरांच्या आहारात सतत वाढ्याचा समावेश केल्यामुळे...
पशू आजारांवर प्राथमिक उपचारासाठी औषधी...जनावरांच्या आजारामुळे मिळणाऱ्या कमी उत्पादनामुळे...
मुक्त संचार गोठ्यामध्ये गव्हाण,...मुक्त संचार गोठ्यात कायमस्वरूपी पाण्याची उपलब्धता...
शस्त्रक्रियेमुळे बरी होते जनावरांतील...आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगातही शेतीची बरीचशी कामे...
गोठ्याचे कुंपण, बांधकामावर नको जास्त...गोठा बांधकामाचे नियोजन करताना लोखंडी वस्तू...
जनावरांच्या चांगल्या आरोग्यासाठी कमी...कमी खर्चाचा मुक्त संचार गोठा करताना आपल्याकडे...
रेशीम कीटक संगोपनगृहात राखा योग्य...थंडीमध्ये वाढ झाल्यामुळे रेशीम कीटकांच्या...
प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावरावर होणारे...प्लॅस्टिक खाल्ल्यामुळे जनावर चारा खात नाही व पाणी...
दूध उत्पादन वाढीसाठी उपयुक्त बायपास...प्रथिनांचा आहारात योग्य प्रमाणात वापर केला तर...
दुधाळ गाईची काळजी, व्यवस्थापनगाभण आणि प्रसूती काळात गायीच्या शरिरातील ऊर्जा...
मुक्त संचार कुक्कुटपालनासाठी उपयुक्त :...सर्व प्रकारच्या वातावरणात सहजरीत्या वाढू शकणाऱ्या...
कोंबड्यांसाठी संतुलित खाद्यनिर्मिती...पक्ष्यांना खाद्य देण्यापूर्वी कोणत्या प्रकारचे...
पशू सल्लाशेळ्या व मेंढ्यांना वजनवाढीस हिवाळा हा काळ योग्य...
जनावरांसाठी पाैष्टिक मुरघासज्या ठिकाणी हिरवा चारा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहे...
वासरांच्या आहारातील चिकाचे महत्त्वहिवाळ्यामध्ये गायी- म्हशी विण्याचे प्रमाण जास्त...
जनावारांतील विषबाधा कारणे, लक्षणे, उपायविषबाधेमुळे जनावरांच्या शरीरावर गंभीर परिणाम होऊ...
पशुसल्लासध्या महाराष्ट्रात सर्वच ठिकाणी कमी-जास्त...
कासदाह आजाराची लक्षणे, प्रतिबंध, उपचारदेशी गाईंच्या तुलनेने संकरित गाईंमध्ये पहिल्या...