agricultural stories in Marathi, agrowon, animal husbandary advice | Agrowon

पशूसल्ला
डॉ. गिरीश यादव, डॉ. अमोल यमगर
रविवार, 21 ऑक्टोबर 2018

सध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसून येत अाहे. म्हशी, संकरित गाई यांना हा आजार जास्त प्रमाणात होतो. वेळेत उपचार न केल्यामुळे हा रोग प्राणघातक ठरू शकतो.

सध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याचे प्रमाण वाढलेले दिसून येत अाहे. म्हशी, संकरित गाई यांना हा आजार जास्त प्रमाणात होतो. वेळेत उपचार न केल्यामुळे हा रोग प्राणघातक ठरू शकतो.

उष्माघाताची कारणे
१. वाढते तापमान हे या रोगाचे प्रमुख कारण अाहे.
२. वातावरणात भरपूर आर्द्रता असणे
३. जनावरे बांधण्याचा गोठा कोंदट असणे.
४. उन्हाच्या वेळेत जनावरे चारण्यासाठी सोडणे.
५. जनावरांची लांब वाहतूक करणे.
६. पिण्याच्या पाण्याची कमरता असणे.
७. जनावरांसाठी दिवसा सावलीची सोय नसणे.
८. जास्त वयस्क व कमी वयाच्या जनावरात उष्णता सहन करण्याची क्षमता कमी असते अशी जनावरे
उष्माघातास जास्त बळी पडतात.
९. लठ्ठ जनावरे, अंगावर भरपूर केस किवा लोकर असणाऱ्या जनावरांना उष्माघाताचा त्रास जास्त होतो.

लक्षणे
१. शरीराचे तापमान १०३ ते १०७ अंश फॅरनहाईट पर्यंत वाढते.
२. जनावराच्या श्वसनाचा वेग वाढतो
३. हृदयाचे ठोके वाढतात.
४. जीभ बाहेर काढून तोंडाने श्वसन करते.
५. जनावर लाळ गाळते.
६. नाकातून स्राव येतो.
७. जनावरास भरपूर तहान लागते.
८. जनावर अस्वस्थ होते.
९. जनावरांना शरीराचा तोल सांभाळता येत नाही.
१०. जनावर चालताना अडखळते व कोसळते.
११. फिट्स (झटके) येणे.
१२. जनावर बेशुद्ध पडून दगावते.

उपचार
१) रोगी जनावरांचा गोठा हवेशीर असावा.
२) जनावरांना हवेशीर ठिकाणी बांधावे किवा पंख्याची व्यवस्था करावी जेणेकरून हवा खेळती राहील.
३) जनावराचे अंग थंड पाण्याने ओले करावे जेणेकरून शरीराचे तापमान कमी होईल.
४) जनावरास पिण्यास भरपूर प्रमाणात थंड पाणी द्यावे.
५) जनावराच्या गुदद्वारात बर्फ किंवा थंड पाण्याचा एनीमा करावा यासाठी पशुवैद्यकाची मदत घ्यावी.
६) जनावराच्या डोक्यावर बर्फाने शेकावे.
७) आजारी जनावरास सावलीत बांधावे.
८) आजारी जनावरास उन्हात अजिबात नेऊ नये.

प्रतिबंध
१. जनावरे बांधण्याचा गोठा हवेशीर असावा.
२. उन्हात जनावरे चारावयास सोडू नये .
३. उन्हाच्या वेळी जनावरांची लांब वाहतूक करू नये. वाहतूक सकाळी किवा सायंकाळी करावी.
४. जनावरांना पिण्यासाठी भरपूर पाणी द्यावे.
५. जनावरांना बांधण्यासाठी सावलीची सोय करावी.
६. अंगावर भरपूर केस, लोकर असणाऱ्या जनावरांच्या अंगावरील केस काढून टाकावेत.

संपर्क ः डॉ. गिरीश यादव, ७६६६८०८०६६
(मुंबई पशुवैद्यक महाविद्यालय, परळ, मुंबई)

इतर कृषिपूरक
जनावरांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शिअम...मांसपेशी, मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भवाढी आणि...
योग्य वेळी करा लसीकरणजनावरांना रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची वाट न बघता...
थंड, ढगाळ अन् कोरड्या हवामानाची शक्यतामहाराष्ट्रावर १०१२ हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
दुधाच्या प्रकारानुसार बदलतात मानकेदुग्धजन्य पदार्थ उच्च गुणवत्तेचे व दर्जेदार...
वासरांसाठी योग्य अाहार, संगोपन पद्धतीवासराचा जन्म झाल्यानंतर त्याचा श्‍वासोच्छ्वास...
शेतीला दिली मधमाशीपालनाची जोडपरिसरातील पीकपद्धतीवर आधारित पूरक उद्योगाची जोड...
रोपवाटिका उद्योगात उत्तम संधीकोणत्याही पिकाचे किमान दीड ते दोन महिने आधी...
जनावरांच्या अाहारात बुरशीजन्य घटकांचा...अाहाराद्वारे जनावरांच्या शरीरात बरेच हानिकारक घटक...
मुरघासाचे फायदे, जनावरांसाठी वापरचाऱ्याच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादनामध्ये सातत्य...
जनावरांच्या आहारातील क्षारमिश्रणाचे...जनावरांच्या हाडांच्या वाढीसाठी दूध उत्पादनासाठी,...
पशूसल्लासध्या तापमानात वाढ झाली असल्यामुळे जनावरांमध्ये...
मुरघास : चाराटंचाईवर उत्तम पर्यायउन्हाळ्यामध्ये किंवा चारा तुटीच्या काळात...
उष्ण वातावरणात सांभाळा जनावरांनाअचानक वाढणाऱ्या उष्णतेमुळे जनावरांची अधिक काळजी...
आरोग्यदायी कडधान्य चिप्सतेलकट बटाटा चिप्सचे प्रमाण बाजारपेठेमध्ये वेगाने...
रेशीम कीटकांवर दिसतोय उझी माशीचा...सध्याच्या काळात पुणे, सातारा, लातूर, सोलापूर,...
दुधाळ जनावरांतील खुरांच्या आजाराचे...खुरांची योग्य काळजी व अचूक व्यवस्थापन यांमुळे...
कृषी व्यवसाय, उद्योगाकरिता व्यवहार्यता...कृषी व्यवसाय किंवा उद्योगामध्ये अपेक्षित उत्पन्न...
जनावरांसाठी पशुखाद्यापासून पोषक फीड...उत्पादन, उत्पादनकाळ, गाभणकाळ या बाबींचा विचार...
पोटफुगीपासून वाचवा जनावरांनाहिरव्या चाऱ्याचे अतिप्रमाणात सेवन केल्यामुळे...
वासरांमधील संसर्गजन्य अतिसारवासरांमधील अतिसार हा अनेक रोगांशी संबंधित आजाराची...